Publish Date: Thu, 19 Feb 2026 (05:48 IST)
Updated Date: Thu, 19 Feb 2026 (07:50 IST)
सन्माननीय व्यासपीठ, वंदनीय गुरुजनवर्ग आणि येथे उपस्थित असलेल्या माझ्या शिवभक्तांनो,
"निश्चयाचा महामेरू। बहुत जनांसी आधारू। अखंडस्थितीचा निर्धारू। श्रीमंत योगी।।"
आज आपण सर्वजण एकत्र जमलो आहोत त्या महान योद्धा, स्वराज्याचे संस्थापक, रयतेचे राजे, छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जयंतीनिमित्त. १९ फेब्रुवारी हा दिवस फक्त एक तारीख नाही, तर तो आहे शौर्य, स्वाभिमान, न्याय आणि स्वातंत्र्याचा उत्सव! मराठ्यांच्या आणि संपूर्ण भारताच्या इतिहासातील सुवर्णक्षण. आज एका अशा महापुरुषाची जयंती आहे, ज्यांनी शून्यातून विश्व निर्माण केले. ज्यांनी गुलामगिरीच्या अंधारात चाचपडणाऱ्या रयतेला स्वराज्याचा प्रकाश दाखवला. अशा कुळवाडीभूषण, बहुजनप्रतिपालक, छत्रपती शिवाजी महाराज यांना मी त्रिवार अभिवादन करतो.
छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. त्यांच्या आई जिजाबाई आणि वडील शहाजीराजे यांनी त्यांना लहानपणापासूनच धर्म, नैतिकता, शौर्य आणि स्वराज्याची स्वप्ने दिली. वयाच्या अवघ्या १६व्या वर्षी त्यांनी तोरणा किल्ला जिंकून स्वराज्याच्या पायाभरणीला सुरुवात केली. मुघल, आदिलशाही, निजामशाही अशा बलाढ्य सत्तांविरुद्ध त्यांनी गनिमी काव्याची युद्धनीती अवलंबली आणि मराठ्यांचे स्वतंत्र राज्य उभे केले.
शिवराय फक्त योद्धे नव्हते, ते एक दूरदृष्टी असलेले प्रशासक, कुशल राजकारणी आणि रयतेचे रक्षक होते. त्यांनी 'अष्टप्रधान मंडळ' स्थापन केले, न्यायव्यवस्था मजबूत केली, शेतकऱ्यांना संरक्षण दिले आणि स्त्रियांचा सन्मान केला. त्यांच्या राज्यात धर्म, जातीभेद नसता सर्वांना समान न्याय मिळत असे. अफझल खान, शायिस्तेखान, दिलेर खान अशा शत्रूंना त्यांनी धूळ चारली आणि 'हिंदवी स्वराज्य' हे स्वप्न साकार केले.
आजच्या काळात शिवरायांचे विचार अजूनही प्रासंगिक आहेत. ते शिकवतात की:
स्वाभिमान हा कधीही सोडू नये.
एकता आणि संघटन यशाची गुरुकिल्ली आहे.
न्याय आणि धैर्य नेहमी जिंकतात.
आणि रयतेची सेवा हीच खरी राजसेवा आहे.
अशात आज आपण जेव्हा शिवजयंती साजरी करतो, तेव्हा फक्त 'जय भवानी, जय शिवाजी'च्या घोषणा देऊन चालणार नाही. तर महाराजांचे विचार आपल्या आचरणात आणणे हीच खरी मानवंदना ठरेल. पर्यावरणाचे रक्षण करणे, स्त्रियांचा सन्मान करणे आणि संकटाच्या वेळी डगमगून न जाता धैर्याने उभे राहणे, हाच खरा शिवधर्म आहे.
मित्रांनो, आपण सर्वांनी शिवरायांचे आदर्श घेऊन आपल्या दैनंदिन जीवनात लागू केले पाहिजेत. विद्यार्थ्यांनी अभ्यासात मेहनत घ्यावी, तरुणांनी समाजसेवा करावी, आणि प्रत्येकाने स्वदेशी आणि स्वाभिमान जपावा.
शेवटी एवढेच म्हणेन...
"इंद्र जिमि जंभ पर, बाडव सुअंभ पर, रावन सदंभ पर, रघुकुल राज है। त्यों म्लेंछ बंस पर, शेर सिवराज है।।"
धन्यवाद!
जय भवानी! जय शिवाजी!!
छत्रपती शिवाजी महाराज की जय!!
भारत मातेची जय!!
महाराष्ट्राचा गौरव असलेल्या रयतेच्या राजाला कोटी-कोटी वंदन!!
