माननीय अध्यक्ष, आदरणीय गुरुजन आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
आज मी आपल्या सर्वांसमोर एका थोर व्यक्तिमत्त्वावर, म्हणजेच राजमाता जिजाऊ यांच्यावर भाषण देण्यासाठी उभा आहे. राजमाता जिजाऊ या केवळ एका मातेच्या भूमिकेपुरत्या मर्यादित नव्हत्या, तर त्या एक दूरदृष्टी असलेल्या नेत्या, संस्कारक्षम मार्गदर्शक आणि स्वराज्याच्या स्वप्नाच्या प्रेरणास्रोत होत्या.
जिजाऊंचा जन्म आणि प्रारंभिक जीवन
राजमाता जिजाऊ यांचा जन्म १२ जानेवारी १५९८ रोजी बुलढाणा जिल्ह्यातील सिंदखेड राजा येथे झाला. त्यांचे वडील लखुजी जाधव हे एक प्रभावशाली सरदार होते. बालपणापासूनच जिजाऊंना राजकारण, युद्धकला आणि नीतिशास्त्राचे शिक्षण मिळाले. त्यांच्या या शिक्षणाने त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक वेगळीच धार दिली.
शिवाजी महाराजांचे संस्कार
जिजाऊंचे सर्वात मोठे योगदान म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांना घडवणे. त्यांनी शिवरायांना लहानपणापासूनच स्वराज्याचे स्वप्न दाखवले. रामायण, महाभारत यांसारख्या ग्रंथांमधून त्यांना शौर्य, धर्म आणि न्यायाची शिकवण दिली. जिजाऊंनी शिवरायांना केवळ एक योद्धा नव्हे, तर एक आदर्श शासक बनवले. "प्रजेचा राजा" ही संकल्पना शिवरायांच्या मनात रुजवण्याचे श्रेय राजमाता जिजाऊंनाच जाते.
स्वराज्याची प्रेरणा
जिजाऊंनी स्वराज्याच्या स्थापनेसाठी अनेक संकटांना तोंड दिले. मुघल आणि आदिलशाहीच्या दडपशाहीविरुद्ध त्यांनी आपल्या बुद्धिमत्तेने आणि धैर्याने लढा दिला. त्यांनी शिवरायांना मावळ्यांना एकत्र करण्याची शिकवण दिली. जिजाऊंच्या मार्गदर्शनाखालीच शिवरायांनी मराठा साम्राज्याची पायाभरणी केली.
जिजाऊंचा आदर्श
राजमाता जिजाऊ या प्रत्येक स्त्रीसाठी एक प्रेरणास्रोत आहेत. त्यांनी दाखवून दिले की, एक स्त्री केवळ घर सांभाळणारीच नाही, तर देश घडवणारी आणि इतिहास बदलणारीही असू शकते. त्यांचे धैर्य, बुद्धिमत्ता आणि देशभक्ती आजही आपल्याला प्रेरणा देते.
उपसंहार
मित्रांनो, राजमाता जिजाऊ या एक असामान्य व्यक्तिमत्त्व होत्या. त्यांनी आपल्या कार्याने आणि विचारांनी स्वराज्याचे स्वप्न साकार केले. आपण त्यांच्याकडून धैर्य, निष्ठा आणि कर्तव्याची शिकवण घेऊन आपले जीवन सार्थकी लावूया. जिजाऊंच्या या प्रेरणादायी जीवनाला माझा मानाचा मुजरा!
