Adhik Maas 2026: यंदा कोणता महिना अधिक आहे? पुरुषोत्तम मास कधीपासून सुरू होतोय? सर्व काही सविस्तर जाणून घ्या

Adhik Maas 2026 अधिक मास ज्याला पुरुषोत्तम मास किंवा मल मास म्हणूनही ओळखले जाते हा दर तीन वर्षांनी येतो. २०२६ मध्ये, हा मास १७ मे ते १५ जून या कालावधीत असेल. या काळात, शुभ कार्ये किंवा समारंभ सहसा पुढे ढकलले जातात; तथापि, पूजा-अर्चा, दानधर्म आणि भक्ती यांना विशेष महत्त्व असते. हा काळ आध्यात्मिक प्रगतीसाठी आणि भगवान विष्णूंच्या उपासनेसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.

अधिक मासाला हिंदू पंचांगामध्ये अतोनात महत्त्व आहे. चांद्र दिनदर्शिका आणि सौर वर्ष यांच्यात सुसंवाद साधण्यासाठी, हा 'अधिक' (जास्तीचा) महिना साधारणपणे दर तीन वर्षांनी येतो. २०२६ मध्ये अधिक मासाचे आगमन झाल्यामुळे, या वर्षात नेहमीच्या १२ महिन्यांऐवजी १३ महिने असतील. या काळात, लोक पूजा-अर्चा, दानधर्म आणि धार्मिक व्रतांकडे अधिक लक्ष देतात.

अधिक मास २०२६ च्या तारखा

हिंदू पंचांगानुसार, २०२६ मधील अधिक मास १७ मे रोजी सुरू होईल आणि १५ जून रोजी समाप्त होईल. हा मास 'ज्येष्ठ' महिन्यात येईल; याचा अर्थ असा की, या वर्षी प्रत्यक्षात दोन 'ज्येष्ठ' महिने असतील. अधिक मासाची सुरुवात शुक्ल पक्षाच्या प्रतिपदेला होते आणि तो अमावस्येपर्यंत सुरू राहतो. याच पद्धतीद्वारे दिनदर्शिकेचा समतोल राखला जातो.

अधिक मास म्हणजे काय आणि तो का येतो?

हिंदू दिनदर्शिका चंद्राच्या गतीवर आधारित असते, तर सौर वर्ष सूर्याच्या गतीचे अनुसरण करते. चांद्र वर्ष हे सौर वर्षापेक्षा लहान असल्यामुळे, कालांतराने या दोन्हीमध्ये काही तफावत (विसंगती) निर्माण होऊ लागते. ही तफावत दूर करण्यासाठी, दर तीन वर्षांनी एक अतिरिक्त महिना, ज्याला 'अधिक मास' म्हणून ओळखले जाते, जोडला जातो. ही संकल्पना काहीशी 'लीप इयर' (अधिक वर्ष) सारखीच आहे, ज्यामध्ये दर चार वर्षांनी एक अतिरिक्त दिवस जोडला जातो.

अधिक मासाला 'मल मास' असेही का म्हटले जाते? अधिक मासाला 'मल मास' असेही संबोधले जाते; कारण या काळात अनेक शुभ समारंभ आणि विधी सहसा पार पाडले जात नाहीत. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

विवाह समारंभ

गृहप्रवेश समारंभ

नामकरण संस्कार

मुंज (जानवे) संस्कार

या विशिष्ट महिन्यात, वरील उपक्रम साधारणपणे पुढे ढकलले जातात. याच कारणामुळे या महिन्याला 'मल मास' म्हणून ओळख प्राप्त झाली. तथापि, धार्मिक दृष्टिकोनातून पाहता, हा महिना अत्यंत पवित्र आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जातो. याला 'पुरुषोत्तम मास' असे का म्हणतात?

अधिक मासाला 'पुरुषोत्तम मास' म्हणूनही ओळखले जाते; हे नाव भगवान विष्णूशी संबंधित आहे. धार्मिक श्रद्धांनुसार, हा संपूर्ण महिना भगवान विष्णूंना समर्पित असतो. या काळात त्यांची उपासना केल्यास अलौकिक आध्यात्मिक फळे प्राप्त होतात, अशी धारणा आहे.

या काळात भक्त उपवास करतात, विविध धार्मिक विधी पार पाडतात आणि श्रीमद् भागवत कथा व शिवपुराण यांसारख्या धार्मिक ग्रंथांचे वाचन किंवा श्रवण करण्यात मग्न होतात.

अधिक मासात काय करावे?

या महिन्यात लोक प्रामुख्याने धार्मिक आणि आध्यात्मिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होतात, जसे की:

भगवान विष्णूंची उपासना करणे आणि मंत्रांचा जप करणे

धार्मिक प्रवचने आणि कथांचे श्रवण करणे

दानधर्म आणि परोपकाराची कामे करणे

मंदिरे आणि तीर्थक्षेत्रांना भेटी देणे

वृक्षारोपण करणे आणि समाजसेवेत सहभागी होणे

या उपक्रमांमुळे मनाला शांती, आध्यात्मिक पुण्य आणि ईश्वराचा आशीर्वाद प्राप्त होतो, अशी श्रद्धा आहे.

याचे महत्त्व समजून घेणे

सनातन धर्मात प्रत्येक महिन्याचे स्वतःचे असे एक अद्वितीय महत्त्व असते; तथापि, अधिक मासाला विशेषतः महत्त्वपूर्ण मानले जाते. आत्मचिंतन, भक्ती आणि पुण्यकर्मे करण्यासाठी हा काळ सर्वात शुभ मानला जातो. या काळात केलेल्या सत्कर्मांपासून मिळणारे आध्यात्मिक पुण्य अनेक पटींनी वाढते, अशी धारणा आहे. या वर्षीचा अधिक मास—जो १७ मे ते १५ जून या कालावधीत येत आहे—लोकांना भक्ती, दानधर्म आणि आध्यात्मिक प्रगती साधण्याची एक अद्वितीय संधी उपलब्ध करून देत आहे.

अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ धार्मिक श्रद्धा आणि परंपरांवर आधारित आहे. या माहितीच्या अचूकतेची किंवा सत्यतेची जबाबदारी Webdunia घेत नाही. कोणताही विशिष्ट उपाय किंवा श्रद्धा स्वीकारण्यापूर्वी, एखाद्या पात्र तज्ञाचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.