आजपासून चैत्र गौरी उत्सवाला प्रारंभ; महिनाभर चालणार हळदी-कुंकवाचा सोहळा

चैत्र शुद्ध तृतीयेला, म्हणजेच चैत्र नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी, महाराष्ट्रात 'चैत्र गौरी' उत्सवाचा उत्साह पाहायला मिळतो. गुढीपाडव्यापासून सुरू झालेला नववर्षाचा आनंद या निमित्ताने अधिक द्विगुणित होतो. चैत्र गौरी ही 'माहेरी आलेली लेक' मानली जाते आणि तिचे कौतुक करण्यासाठी महिनाभर हळदी-कुंकवाचा सोहळा रंगतो.

चैत्र गौरी उत्सव: माहेरी आलेल्या लेकीचा कौतुक सोहळा आणि हळदी-कुंकवाचा थाट!

वसंत ऋतूच्या आगमनाने निसर्ग जसा बहरतो, तसाच चैत्र महिना घरोघरी आनंदाची उधळण घेऊन येतो. चैत्र शुद्ध तृतीयेला महाराष्ट्रात चैत्र गौरीची स्थापना केली जाते. आदिशक्तीचे सौम्य आणि सुंदर रूप असलेल्या या गौरीची पूजा केवळ धार्मिक विधी नसून तो एक स्त्री-शक्तीचा आणि स्नेहाचा उत्सव आहे.

गौरीचे माहेरपण आणि स्थापना

असे मानले जाते की, चैत्र तृतीयेला गौरी (पार्वती) आपल्या माहेरी येते. ती महिनाभर म्हणजे वैशाख शुद्ध तृतीयेपर्यंत (अक्षय तृतीया) माहेरी थांबते. या काळात तिला लाकडी किंवा पितळी झोपाळ्यावर बसवले जाते. तिला फुलांनी, दागिन्यांनी नटवले जाते आणि महिनाभर तिची मनोभावे पूजा केली जाते.

महिनाभर चालणारा हळदी-कुंकवाचा सोहळा

चैत्र गौरीच्या निमित्ताने सुवासिनी आपल्या घरी हळदी-कुंकवाचे आयोजन करतात. या कार्यक्रमाचे काही खास पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:

चैत्रांगण: अंगणात किंवा देवापुढे ५१ चिन्हांनी युक्त 'चैत्रांगण' रांगोळी काढली जाते. यात शंख, चक्र, गदा, पद्म, स्वस्तिक, हत्ती, घोडा अशा शुभ चिन्हांचा समावेश असतो.

आरास आणि सजावट: गौरीच्या अवतीभवती फळे, फुले आणि खेळण्यांची आरास मांडली जाते. काही ठिकाणी 'गौरीचा बागीचा' देखील तयार केला जातो.

प्रसाद (कैरीची डाळ आणि पन्हे): चैत्र गौरीच्या हळदी-कुंकवाचे मुख्य आकर्षण म्हणजे 'कैरीची वाटली डाळ' आणि 'कैरीचे पन्हे'. कडक उन्हाळ्यात थंडावा देणारा हा नैवेद्य अतिशय चविष्ट आणि आरोग्यदायी मानला जातो.

स्त्री-शक्तीचा आणि सौभाग्याचा उत्सव

हळदी-कुंकवाच्या निमित्ताने मैत्रिणी, नातेवाईक आणि शेजारच्या महिला एकत्र येतात. एकमेकींना हळद-कुंकू लावून, अत्तर लावून आणि हातावर चंदनाची उटी लावून सन्मान केला जातो. अनेक ठिकाणी भिजवलेले हरभरे आणि फळांनी स्त्रियांची ओटी भरली जाते. हा सोहळा केवळ धार्मिक नसून सामाजिक स्नेह जपण्याचे एक उत्तम माध्यम आहे.

चैत्र गौरी २०२६ चे विशेष मुहूर्त

गौरी स्थापना: २१ मार्च २०२६ (चैत्र शुद्ध तृतीया)

कालावधी: हा उत्सव अक्षय तृतीयेपर्यंत (२० एप्रिल २०२६) महिनाभर चालतो.

बदलत्या काळातही चैत्र गौरीची ही परंपरा तितक्याच उत्साहाने जपली जात आहे. 'माहेरवाशीण' गौरीच्या निमित्ताने घराघरात चैतन्य येते आणि कैरीच्या डाळीच्या चवीने या उत्सवात एक वेगळीच रंगत येते.