हिंदू धर्मात हरतालिका तृतीयेचे विशेष महत्त्व आहे. दरवर्षी भाद्रपद शुक्ल तृतीयेला हरतालिका तृतीया व्रत पाळले जाते. या व्रताच्या पूजेमध्ये महिला वाळू किंवा मातीच्या मदतीने भगवान शिव आणि माता पार्वतीची मूर्ती बनवतात आणि त्यांची पूजा करतात. तसेच सुखी वैवाहिक जीवन आणि संततीसाठी प्रार्थना करतात. तसेच या व्रतामुळे वैवाहिक जीवनात प्रेम टिकून राहते. या वर्षी हा सण कधी साजरा केला जाईल ते जाणून घेऊया.
हरतालिका तृतीया शुभ मुहूर्त
या वर्षी हरतालिका तृतीया २५ ऑगस्ट रोजी दुपारी १२:३४ वाजता सुरू होईल आणि २६ ऑगस्ट रोजी दुपारी १:५४ वाजेपर्यंत चालेल. अशाप्रकारे, उदय तिथीनुसार, २६ ऑगस्ट रोजी हरतालिका तृतीया व्रत पाळले जाईल. या दिवशी विवाहित महिला आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी हे व्रत पाळतील आणि अविवाहित मुली इच्छित वराच्या इच्छेसाठी हे व्रत पाळतील. हे व्रत पाण्याशिवाय ठेवले जाते. त्यामुळे ते खूप कठीण व्रत मानले जाते.
हरतालिकाचे महत्त्व आणि इतिहास
हरतालिका हा शब्द हरत आणि आलिका यापासून बनलेला आहे. यामध्ये हरत म्हणजे अपहरण आणि आलिका म्हणजे मित्र. हरतालिका तृतीयेच्या कथेनुसार, पर्वतराज हिमालयाला त्यांची मुलगी पार्वतीचे लग्न भगवान विष्णूशी करायचे होते.
पण माता पार्वती या लग्नाच्या विरोधात होत्या कारण त्यांनी भगवान भोलेनाथांना त्यांचे पती म्हणून स्वीकारले होते. अशा परिस्थितीत माता पार्वतीच्या मैत्रिणींनी देवचे अपहरण केले आणि त्यांना जंगलात लपवले, जिथे देवीने शिवलिंग बनवले आणि शिवाला पती म्हणून मिळविण्यासाठी कठोर तपश्चर्या केली.
हरतालिका पूजन विधी
या व्रतामध्ये गौरी शंकराची मातीची मूर्ती बनवली जाते. व्रताच्या दिवशी ब्रह्म मुहूर्तावर उठून स्नान करा आणि स्वच्छ कपडे घाला. त्यानंतर उपवासाची प्रतिज्ञा घेण्यासाठी "उमामहेश्वरसायुज्य सिद्धये हरतालिका व्रतमहं करिश्ये" या मंत्राचा जप करा.
घरातील पूजास्थळ स्वच्छ केल्यानंतर, चौकीवर लाल किंवा पिवळा कापड पसरवा.
चौकीवर भगवान शिव, माता पार्वती आणि गणेशजींची मूर्ती किंवा चित्र स्थापित करा.
महिलांनी १६ शृंगार करुन तयार व्हावे.
यानंतर, धूप, दिवा, चंदन, अक्षत, फुले, फळे, सुपारीची पाने, सुपारी, कापूर, नारळ, बेलपत्र, शमीपत्र इत्यादी देवाला पूजेसाठी अर्पण करा.
यानंतर, कलश स्थापित करा आणि त्यावर पाणी, आंब्याची पाने आणि नारळ ठेवा.
शिव परिवाराला गंगाजलाने स्नान घाला. धूप, दिवा लावा आणि आरती करा.
हरतालिका तृतीयाची कथा ऐका.
रात्री भजन-कीर्तन करा आणि जागरण करा.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी, माता पार्वतीला कुंकु अर्पण करून उपवास सोडा.
