Publish Date: Sun, 08 Mar 2026 (08:31 IST)
Updated Date: Sun, 08 Mar 2026 (08:37 IST)
रंगपंचमी उत्सव: रंगपंचमी हा कुटुंब आणि समाजासोबत आनंद वाटण्याचा दिवस आहे. या दिवशी लोक रंगांशी खेळतात आणि मैत्री आणि प्रेमाचा संदेश देतात. हा प्रसंग नातेसंबंध मजबूत करण्यासाठी असतो, जिथे कुटुंब आणि मित्र एकत्र येतात आणि मजा करतात. रंगपंचमीचे महत्त्व प्रामुख्याने रंगांद्वारे प्रेम, बंधुता आणि चैतन्यशीलतेचा संदेश पसरवण्याशी संबंधित आहे. या दिवशी लोक एकमेकांना रंग लावून आणि सामाजिक एकतेला प्रोत्साहन देऊन उत्सव साजरा करतात. चला जाणून घेऊया २०२६ मध्ये त्याची तारीख आणि त्यामागील खास कारणे:
२०२६ मध्ये रंगपंचमी कधी आहे?
२०२६ मध्ये, रंगपंचमी रविवार, ८ मार्च रोजी साजरी केली जाईल.
रंगपंचमीचे महत्त्व
होळीच्या दिवशी आपण रंगांनी खेळतो, पण रंगपंचमीचे महत्त्व थोडे अधिक आध्यात्मिक आणि पुण्यपूर्ण आहे. असे मानले जाते की या दिवशी हवेत उडालेले रंग किंवा अबीर-गुलाल (रंगीत) देवांना आकर्षित करतात. याला "देवांची होळी" असेही म्हणतात. या दिवशी देव-देवतांना रंग आणि गुलाल अर्पण केले जातात. हा दिवस दैवी प्रेम आणि आनंदाचे प्रतीक मानला जातो, लोक होळीच्या रंगांचा आनंद घेतात.
धार्मिक श्रद्धेनुसार या दिवशी रंग रज आणि तम (नकारात्मक ऊर्जा) चे गुण निष्प्रभ करतात आणि सत्त्व (सकारात्मक ऊर्जा) चे सार वाढवतात. हे वाईटावर चांगल्याच्या विजयाच्या उत्सवाचे प्रतीक आहे, जे पाचव्या दिवसापर्यंत चालू राहते.
पौराणिक कथा
रंगपंचमीशी संबंधित एकही कथा नाही, परंतु दोन मुख्य कथा सर्वात लोकप्रिय आहेत:
श्रीकृष्ण आणि राधा: द्वापार युगात, राधा राणी आणि गोपींसोबत होळी खेळल्यानंतर, श्रीकृष्णाने पंचमी सण विशेष उत्सवात साजरा केला. ब्रज आणि इतर प्रदेशांमध्ये पंचमीला रंग खेळण्याची परंपरा अशा प्रकारे सुरू झाली.
कामदेवाचा पुनर्जन्म: आख्यायिकेनुसार, भगवान शिव यांनी त्यांचा तिसरा डोळा उघडल्यानंतर आणि कामदेवाला जाळल्यानंतर, रतीने (कामदेवाची पत्नी) त्याच्या पुनरुत्थानासाठी प्रार्थना केली. कामदेवाचा पुनर्जन्म (शरीरहीन स्वरूपात) पंचमी होता. हा आनंद साजरा करून देवतांनी रंगांचा उत्सव साजरा केला.
आणखी एक लोकप्रिय आख्यायिका म्हणजे होलिकेचे दहन आणि दुष्ट हिरण्यकशिपूचे दहन. हा दिवस वाईटावर चांगल्याचा विजय म्हणून देखील साजरा केला जातो, विशेषतः होळीच्या दुसऱ्या दिवशी रंगांचा खेळ साजरा करून.
मध्य प्रदेशातील प्रसिद्ध 'गैर'
रंगपंचमीच्या वेळी, इंदूर (मध्य प्रदेश) चा उल्लेख करायला हवा. या दिवशी येथे एक मोठी "गैर" (फाग यात्रा) आयोजित केली जाते, जिथे लाखो लोक येतात आणि संपूर्ण रस्ता रंगांनी सजलेला असतो. युनेस्कोच्या सांस्कृतिक वारसा स्थळांच्या यादीत त्याचा समावेश करण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.
रंगपंचमी - वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१. रंगपंचमीचे महत्त्व काय आहे?
रंगपंचमीचे महत्त्व होळीच्या रंगांमध्ये आहे, जे जीवनात आनंद, समृद्धी आणि एकतेचे प्रतीक आहे. भगवान कृष्ण आणि राधा होळीच्या वेळी रंगांनी खेळत असल्याने, वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक म्हणून हा सण साजरा केला जातो.
२. रंगपंचमीला काही विशेष पूजा केली जाते का?
रंगपंचमीला कोणताही विशेष पूजाविधी नसतो, परंतु तो आनंद आणि उत्सवाचा दिवस असतो. तथापि, काही ठिकाणी, लोक भगवान श्रीकृष्ण किंवा इतर देवतांची पूजा करतात, रंगांप्रमाणेच त्यांच्या जीवनात आनंदासाठी प्रार्थना करतात,
३. रंगपंचमी कधी साजरी केली जाते?
होळीनंतर पाचव्या दिवशी रंगपंचमी साजरी केली जाते, जी फाल्गुन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या पंचमी तिथीला येते.
अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषाशी संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री सार्वजनिक हितासाठी सादर केली गेली आहे आणि कोणत्याही वैज्ञानिक पुराव्यांद्वारे समर्थित नाही.
