फिशिंग घोटाळा म्हणजे काय आणि डिजिटल फसवणूक कशी टाळायची: सायबर गुन्हेगार बनावट लिंक्स, मोबाईल फ्रॉड कॉल्स, ओटीपी फ्रॉड आणि यूपीआय फ्रॉडद्वारे लोकांचे बँक खाते हॅक करत आहेत. ही एक गंभीर डिजिटल फसवणूक आणि सायबर गुन्हा आहे आणि ते टाळण्यासाठी, सायबर सुरक्षा टिप्स, ऑनलाइन बँकिंग सुरक्षा आणि सायबर फसवणूक प्रतिबंधक उपायांचा अवलंब करणे खूप महत्वाचे आहे. डिजिटल अटक घोटाळे आणि इंटरनेट फसवणूक यासारख्या नवीन पद्धतींबद्दल लोकांना विशेषतः सावधगिरी बाळगण्याची आवश्यकता आहे.
तंत्रज्ञानाच्या जगात सुविधा वाढल्या आहेत, तर सायबर गुन्ह्यांमध्येही झपाट्याने वाढ झाली आहे. अलिकडे, फिशिंगद्वारे लोकांचे कष्टाचे पैसे लुटल्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे. हे नेमके काय आहे आणि धूर्त गुन्हेगार तुमचे मन कसे हाताळतात? चला सविस्तरपणे समजून घेऊया.
फिशिंग म्हणजे काय?
फिशिंग हा एक प्रकारचा सायबर हल्ला आहे ज्यामध्ये गुन्हेगार इंटरनेटवर "आमिष" वापरतात, जे मासेमारीच्या जाळ्यासारखेच असते. स्कॅमर तुमच्याशी बनावट ईमेल, एसएमएस संदेश किंवा खरे दिसणारे व्हॉट्सअॅप संदेशांद्वारे संपर्क साधतात. हे संदेश बहुतेकदा तुमच्या बँकेकडून, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून (फेसबुक किंवा इंस्टाग्रामसारखे) किंवा लोकप्रिय ई-कॉमर्स साइटवरून (अमेझॉनसारखे) येतात असे दिसते. त्यांचा उद्देश तुमच्याकडून वैयक्तिक माहिती मिळवणे आहे, जसे की:
इंटरनेट बँकिंग वापरकर्ता आयडी आणि पासवर्ड
क्रेडिट किंवा डेबिट कार्ड तपशील
आधार आणि पॅन कार्डची माहिती चोरावी लागते.
हे डिजिटल जाळे कसे विणले जाते?
फिशिंग हल्ले बहुतेकदा भीती किंवा लोभाच्या मानसशास्त्रावर अवलंबून असतात. गुन्हेगारांच्या काही आवडत्या पद्धती आहेत:
भीतीचे वातावरण: तुम्हाला एक संदेश मिळेल की, "तुमचे बँक खाते ब्लॉक करण्यात आले आहे. खालील लिंकवर क्लिक करून तुमचे केवायसी त्वरित अपडेट करा."
मोठा मोह: "अभिनंदन! तुम्ही 25 लाख रुपयांची लॉटरी जिंकली आहे, पैसे मिळवण्यासाठी तुमची माहिती भरा."
बनावट वेबसाइट: स्कॅमर एक "क्लोन वेबसाइट" तयार करतात जी अगदी खऱ्या बँकेसारखी दिसते. तुम्ही लॉग इन करताच, तुमचा पासवर्ड गुन्हेगारांकडे हस्तांतरित केला जातो.
ट्रेंडिंग असलेले फिशिंगचे प्रकार
स्मिशिंग: जेव्हा ही फसवणूक एसएमएसद्वारे केली जाते.
विशिंग: जेव्हा फसवणूक करणारे तुम्हाला 'बँक अधिकारी' असल्याचे भासवून फोन करतात आणि तुमचा ओटीपी विचारतात.
स्पीअर फिशिंग: हा हल्ला एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीला किंवा कंपनीच्या कर्मचाऱ्याला लक्ष्य करून केला जातो.
प्रतिबंधात्मक उपाय: सुरक्षित कसे राहायचे?
सायबर तज्ञ म्हणतात की थोडीशी काळजी घेतल्यास तुम्ही मोठ्या नुकसानापासून वाचू शकता:
लिंक्सवर क्लिक करू नका: कोणत्याही अज्ञात ईमेल किंवा संदेशांमधील लिंक्स उघडणे टाळा.
URL तपासा: कोणत्याही वेबसाइटवर तुमची माहिती प्रविष्ट करण्यापूर्वी स्पेलिंग तपासा (उदा., फसवणूक करणारे HDFCBank ऐवजी HDFCBnk लिहू शकतात). (HTTPS): वेबसाइटचा पत्ता 'https://' ने सुरू होतो आणि त्यावर पॅडलॉक चिन्ह आहे का ते नेहमी तपासा.
ओटीपी शेअर करू नका: बँक कधीही फोनवर तुमचा पासवर्ड किंवा ओटीपी विचारत नाही.
द्वि-घटक प्रमाणीकरण (2FA): तुमच्या सर्व सोशल मीडिया आणि बँक खात्यांवर 2FA चालू करा.
तज्ञांचा सल्ला: जर तुम्ही फिशिंगचा बळी पडलात तर विलंब न करता 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार दाखल करा.
