महाशिवरात्री २०२६: महाशिवरात्री हा भगवान शिवाच्या पूजेसाठी सर्वात पवित्र प्रसंग मानला जातो, परंतु दरवर्षी भक्तांच्या मनात एक मोठा प्रश्न राहतो की महाशिवरात्रीला शिवलिंगाची पूजा करावी की शिवमूर्तीची? काहीजण म्हणतात की शिवलिंग अधिक फलदायी आहे, तर काहीजण अवताररूपाची पूजा करण्याचे महत्त्व सांगतात. म्हणूनच, तुमची पूजा पूर्णपणे फलदायी होण्यासाठी आणि भगवान शिव लवकर प्रसन्न होण्यासाठी योग्य पद्धत जाणून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. या लेखात, आपण शास्त्रांच्या आधारे, महाशिवरात्रीला पूजेपेक्षा कोणते रूप श्रेष्ठ मानले जाते आणि कोणते नियम पाळले पाहिजेत याचा शोध घेऊ.
शास्त्रांनुसार, महाशिवरात्रीला शिवलिंगाची पूजा करणे अधिक फलदायी मानले जाते
निराकार रूप: शिवलिंग हे शिवाच्या 'निराकार' (ज्याला आकार नाही) स्वरूपाचे प्रतीक आहे. ते ब्रह्मांडाच्या ऊर्जेचे केंद्र मानले जाते.
साकार रूप: शिवमूर्ती ही शिवाच्या 'साकार' (सौम्य आणि ध्यानस्थ) रूपाचे प्रतीक आहे.
फरक: मूर्ती पूजा ही भक्ती वाढवण्यासाठी उत्तम आहे, तर शिवलिंगाची पूजा ही आध्यात्मिक शक्ती आणि आत्मसाक्षात्कारासाठी विशेष मानली जाते. महाशिवरात्रीला शिव तत्त्व पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणात कार्यरत असते, जे शिवलिंगाद्वारे ग्रहण करणे सोपे होते.
महाशिवरात्रीचे महत्त्व: लिंग पुराणानुसार, महाशिवरात्रीला भगवान शिव प्रथम ज्योतिर्लिंग म्हणून प्रकट झाले. म्हणून या रात्री शिवलिंगाचे रुद्राभिषेक (अभिषेक) करणे अत्यंत फलदायी आणि शक्तिशाली मानले जाते.
शिवलिंग पूजेचे ५ महत्त्वाचे नियम
जर तुम्ही घरी किंवा मंदिरात शिवलिंगाची पूजा करणार असाल, तर या नियमांचे पालन नक्की करा:
जलाभिषेक: शिवलिंगावर नेहमी उत्तर दिशेला तोंड करून जल अर्पण करावे. जल अर्पण करताना पाण्याची धार अगदी बारीक आणि अखंड असावी.
पांढरी फुले: शिवाला पांढऱ्या रंगाची फुले अत्यंत प्रिय आहेत (उदा. मोगरा, धोतरा). मात्र, चुकूनही केतकीची फुले अर्पण करू नका.
बेलपत्र अर्पण करण्याची पद्धत: बेलपत्र अर्पण करताना ते नेहमी उलटे (चांगला गुळगुळीत भाग पिंडीवर येईल असे) वाहावे. बेलपत्र फाटलेले नसावे.
अर्धी प्रदक्षिणा: शिवलिंगाची कधीही पूर्ण प्रदक्षिणा करू नका. जिथून अभिषेकाचे पाणी बाहेर येते (सोमसूत्र), ते ओलांडू नये. तिथे थांबून परत फिरावे, यालाच 'चंद्र प्रदक्षिणा' म्हणतात.
भस्म आणि त्रिपुंड: पूजेच्या वेळी कपाळावर भस्माचे तीन आडवे पट्टे (त्रिपुंड) लावल्याने शिव लवकर प्रसन्न होतात.
पूजेमध्ये या गोष्टी टाळा (वर्ज्य गोष्टी)
हळद आणि कुंकू: शिव हे वैराग्याचे प्रतीक आहेत, म्हणून शिवलिंगाला हळद किंवा कुंकू अर्पण करू नये. त्याऐवजी पांढरे चंदन वापरावे.
तुळस: पौराणिक कथेनुसार, भगवान शिवाला तुळस अर्पण केली जात नाही.
नारळ पाणी: शिवलिंगावर नारळाचे पाणी अर्पण करू नये (काही ठिकाणी अख्खा नारळ अर्पण करण्याची प्रथा आहे, पण पाण्याचा अभिषेक टाळावा).
विशेष: महाशिवरात्रीला शिवलिंगाच्या पूजेला प्राधान्य दिले जाते कारण तो त्याच्या प्रकटीकरणाचा दिवस असतो. शिवलिंगाची पूजा करणे म्हणजे स्वतःमधील असीम ऊर्जा जागृत करणे. जर तुम्ही घरी असाल तर लहान शिवलिंग किंवा मातीचे शिवलिंग बनवणे आणि त्यावर अभिषेक करणे ही या दिवशी सर्वात मोठी साधना मानली जाते.
