आता भारतात वस्तू आणि सेवा कराचे (जीएसटी) फक्त २ दर लागू होतील. नवी दिल्ली येथे २ दिवस (३-४ सप्टेंबर २०२५) झालेल्या ५६ व्या जीएसटी परिषदेच्या बैठकीत जीएसटी दर सुसूत्रीकरण आणि दर सुधारणांवर चर्चा करण्यात आली. सखोल विचारविनिमयानंतर, असा निर्णय घेण्यात आला की आता जीएसटी अंतर्गत ४ ऐवजी ५% आणि १८% असे फक्त २ स्लॅब असतील. १२% आणि २८% स्लॅब काढून टाकण्यात आले आहेत. नवीन दर २२ सप्टेंबरपासून लागू होतील.
आता ही स्लॅब प्रणाली असेल
बैठकीत घेतलेल्या निर्णयानुसार, १२% स्लॅब अंतर्गत असलेल्या वस्तू आता ५% स्लॅबमध्ये हलवल्या जातील. त्याच वेळी, २८% स्लॅबमध्ये असलेल्या वस्तू आता १८% स्लॅबमध्ये हलवल्या जातील. याशिवाय, पाप आणि लक्झरी वस्तूंवर ४०% जीएसटी भरावा लागेल, परंतु हा दर आता लागू होणार नाही. अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण म्हणाल्या की, दूध आणि रोटी, आरोग्य आणि जीवन विमा आणि ३३ प्रकारच्या औषधांसह अनेक अन्नपदार्थांवर जीएसटी आकारला जाणार नाही.
आता लोकांना या गोष्टी स्वस्त मिळतील
१. केसांचे तेल, शाम्पू, टूथपेस्ट, टॉयलेट साबण, टूथब्रश, शेव्हिंग क्रीम, बटर, तूप, चीज, प्री-पॅकेज्ड नमकीन, भुजिया, मिश्रण, भांडी, बाळांना खायला घालण्याच्या बाटल्या, बाळाचे नॅपकिन्स, डायपर, कपडे शिवण्याचे मशीन आणि त्याचे भाग यासारख्या दैनंदिन जीवनात वापरल्या जाणाऱ्या वस्तूंवर आता ५ टक्के जीएसटी आकारला जाईल, ज्यामुळे या गोष्टी स्वस्त होतील. पूर्वी या गोष्टी १२ आणि १८ टक्के जीएसटीच्या कक्षेत होत्या.
२. आरोग्य क्षेत्राशी संबंधित बाबींमध्ये, त्या ५ टक्के जीएसटीच्या स्लॅबमध्ये येतील. वैयक्तिक आरोग्य आणि जीवन विमा जीएसटीच्या कक्षेत राहतील, परंतु थर्मामीटर, मेडिकल ग्रेड ऑक्सिजन, डायग्नोस्टिक किट, अभिकर्मक, ग्लुकोमीटर, टेस्ट स्ट्रिप्स, सुधारात्मक चष्मे देखील ५ टक्के जीएसटीच्या कक्षेत आल्यानंतर स्वस्त होतील. पूर्वी १२ आणि १८ टक्के जीएसटीच्या कक्षेत येत असल्याने या गोष्टी महाग होत्या.
३. शिक्षण क्षेत्राबद्दल बोलायचे झाले तर, नकाशे, चार्ट, ग्लोब, पेन्सिल, शार्पनर, क्रेयॉन, पेस्टल, व्यायाम पुस्तके, नोटबुक, खोडरबर आता जीएसटीच्या कक्षेत येणार आहेत. पूर्वी ५ आणि १२ टक्के जीएसटीच्या कक्षेत येत असल्याने या गोष्टी महाग होत्या.
४. कृषी क्षेत्राबद्दल बोलायचे झाले तर, आता त्याच्याशी संबंधित गोष्टींवर ५ टक्के जीएसटी आकारला जाईल. आता शेतकऱ्यांना ट्रॅक्टरचे टायर आणि सुटे भाग, ट्रॅक्टर, जैव-कीटकनाशके, सूक्ष्म पोषक घटक, ठिबक सिंचन प्रणाली, स्प्रिंकलर, कृषी, बागायती, वनीकरण यंत्रे, लागवड, कापणी आणि मळणीसाठी ५ टक्के जीएसटी भरावा लागेल. पूर्वी या सर्व गोष्टी १२ आणि १८ टक्के जीएसटीच्या कक्षेत येत होत्या.
५. ऑटोमोबाईल क्षेत्राला आता १८ टक्के जीएसटी भरावा लागेल, तर पूर्वी हे क्षेत्र २८ टक्के जीएसटीच्या कक्षेत येत होते. अशा परिस्थितीत, आता पेट्रोल, पेट्रोल हायब्रीड, एलपीजी, सीएनजी कार, डिझेल, डिझेल हायब्रीड, ३ चाकी वाहने, मोटार बाईक (३५० सीसी किंवा त्यापेक्षा कमी इंजिन असलेली), वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या मोटार वाहनांच्या खरेदीवर १८% जीएसटी भरावा लागेल.
६. इलेक्ट्रॉनिक क्षेत्राबद्दल बोलायचे झाले तर, आता एअर कंडिशनर, ३२ इंचापेक्षा जास्त एलईडी-एलसीडी, मॉनिटर्स, प्रोजेक्टर, डिश वॉश मशीन यांच्या खरेदीवर १८% जीएसटी भरावा लागेल. पूर्वी २८% जीएसटीमुळे या सर्व गोष्टी महाग होत्या.
