सन्माननीय व्यासपीठ, उपस्थित गुरुजनवर्ग आणि माझ्या प्रिय मित्र-मैत्रिणींनो,
नमस्कार! आज, २७ फेब्रुवारी हा दिवस आपल्या हृदयात एक वेगळीच उमेद, अभिमान आणि जबाबदारी जागृत करतो. हा दिवस फक्त कॅलेंडरवरची तारीख नाही, तर आपल्या माय मराठीच्या अमर वारशाचा, तिच्या सौंदर्याचा, तिच्या शक्तीचा आणि तिच्या अमरत्वाचा उत्सव आहे!
"लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी, जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी..."
कवी सुरेश भट यांच्या या अमर ओळी आपल्या कानात रुंजी घालतात. मराठी ही केवळ शब्दांची माळ नाही, ती आपल्या रक्तात वाहणारी जीवनधारा आहे. ती आपल्या भावनांची भाषा आहे, आपल्या संस्कृतीची भाषा आहे, आपल्या संघर्षांची आणि विजयांची भाषा आहे!
मराठीचा इतिहास १३०० वर्षांहून अधिक जुना आहे. आद्यकवी मुकुंदराज यांनी 'विवेकसिंधू' लिहून मराठीला ज्ञानभाषेचा दर्जा दिला. संत ज्ञानेश्वर, नामदेव, एकनाथ, तुकाराम यांनी भक्तीच्या माध्यमातून मराठीला लोकांच्या हृदयात बसवले. मध्ययुगात मोरोपंत, रामदास स्वामी यांनी तिला साहित्यिक उंची दिली. आणि आधुनिक काळात कुसुमाग्रज सारख्या महान साहित्यिकांनी तिला ज्ञानपीठ पुरस्कारापर्यंत नेले!
आजचा हा दिवस विशेष आहे कारण तो ज्ञानपीठ पुरस्कारप्राप्त थोर कवी, नाटककार, कथाकार, समीक्षक विष्णू वामन शिरवाडकर उर्फ कुसुमाग्रज यांच्या जन्मदिनानिमित्त साजरा केला जातो. कुसुमाग्रज म्हणतात –
"भाषा मरता देशही मरतो, संस्कृतीचा मग दिवा विझे..."
त्यांनी मराठीला फक्त साहित्यिक भाषा बनवली नाही, तर तिला ज्ञानभाषा बनवण्यासाठी अथक परिश्रम केले. त्यांच्या कविता, नाटके ('नटसम्राट', 'स्वयंवर'), कथा आणि निबंध आजही आपल्याला प्रेरणा देतात. महाराष्ट्र शासनाने २०१३ मध्ये त्यांच्या स्मृतीला मानवंदना देण्यासाठी हा दिवस अधिकृतपणे 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून जाहीर केला.
मित्रांनो, आजच्या डिजिटल युगात मराठीला नवीन आव्हाने आहेत. इंग्रजीचे प्रभुत्व, सोशल मीडियावर इंग्लिश मीम्स, चॅट्स, इंस्टाग्राम कॅप्शन्स – हे सगळे आपल्याला दिसतं. पण याचा अर्थ असा नाही की आपली माय मराठी मागे पडली पाहिजे! उलट, हे आव्हान आपल्यासाठी संधी आहे.
घरी मराठीत बोलूया.
मराठी पुस्तके, कविता, कथा वाचूया.
मराठी गाणी ऐकूया, मराठी चित्रपट पाहूया.
सोशल मीडियावर मराठीत लिहूया, विचारूया, शेअर करूया.
मराठी ही अभिजात भाषा आहे. ती जगभरातील मराठी माणसांना एकत्र आणते – मुंबईत, पुण्यात, नागपूरात, अमेरिकेत, दुबईत, लंडनमध्ये – सर्वत्र मराठी बोलली जाते तिथे मराठी माणूस जिवंत राहतो!
शेवटी मी म्हणेन –
"माय मराठी, तुझ्या शब्दांत माझं जग आहे. तुझ्या ओठांत माझी हास्य आहे. तुझ्या ओळींत माझं भविष्य आहे. मी तुझ्यासाठी झटेन, तुझा गौरव वाढवेन!"
चला, आजच्या या दिवशी एक प्रतिज्ञा करूया –
मी मराठी बोलणार, मी मराठी लिहिणार, मी मराठी जपणार, आणि मराठीला जगभर नेमणार!
सर्वांना मराठी भाषा गौरव दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!
जय महाराष्ट्र! जय मराठी! जय हिंद!
