सावधान मृत्यूला कारणीभूत! Heatstroke आणि Brain Damage: शरीराचे तापमान नियंत्रित करणारा मेंदूचा भाग 'लू' मुळे कसा होतो डॅमेज?

एम्समध्ये नुकत्याच झालेल्या संशोधनातून हे समोर आले आहे की तीव्र सूर्यप्रकाश आणि उष्ण वारे मेंदूच्या महत्त्वाच्या भागांना कसे नुकसान पोहोचवू शकतात आणि मृत्यूला कारणीभूत ठरू शकतात. ते हे टाळण्याचे उपायही शोधत आहेत.

मे महिन्याच्या आगमनाबरोबरच, जून आणि जुलै महिने गाठणे कठीण जाईल असे वाटते, कारण तोपर्यंत तीव्र उष्णता सुरू झालेली असेल. मे महिना नुकताच सुरू झाला आहे आणि दुपारच्या वेळी उष्ण वारे वाहू लागले आहेत, जे आपल्या आरोग्याला थेट हानी पोहोचवतात. तथापि बहुतेक लोकांना हे समजत नाही आणि ते म्हणतात, "अरे, हा तर फक्त सूर्यप्रकाश आहे." पण, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की अशा तीव्र सूर्यप्रकाश आणि उष्ण वाऱ्यांकडे केवळ उष्माघात म्हणून दुर्लक्ष करता येणार नाही. हा केवळ सामान्य सूर्यप्रकाश किंवा उष्ण वारे नसून, उष्माघात आहे, ज्यामुळे तुमच्या आरोग्याला गंभीर नुकसान होऊ शकते आणि तुम्ही सुन्न होऊ शकता. इतकेच नाही, तर गंभीर प्रकरणांमध्ये उष्माघातामुळे मृत्यूही ओढवू शकतो. एम्सच्या एका अहवालाने हे देखील सिद्ध केले आहे की उष्णता एखाद्या व्यक्तीच्या मेंदूला कसे नुकसान पोहोचवू शकते आणि मृत्यूला कारणीभूत ठरू शकते. चला या संशोधनाबद्दल अधिक जाणून घेऊया:

एम्स पाटणा येथे केलेले संशोधन

२०२४ मध्ये ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस (एम्स पाटणा) येथे उष्णतेच्या लाटांवर एक अभ्यास करण्यात आला. त्या वर्षी पाटण्यातील उष्णता, सूर्यप्रकाश आणि उष्णतेच्या लाटांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले होते. हे संशोधन २०२६ मध्ये पाटणा प्रेसमध्ये प्रकाशित झाले. हा अभ्यास न्यायवैद्यकशास्त्र विभागाने केला होता आणि त्याचे नेतृत्व डॉ. अशोक कुमार रस्तोगी यांनी केले.

उष्णतेच्या लाटेमुळे होणाऱ्या मृत्यूंवरील संशोधन

हे संशोधन सामान्यतः उष्माघात, उष्माघात किंवा उष्णतेच्या लाटांमुळे मरण पावलेल्या लोकांवर केले गेले. संशोधनादरम्यान, संशोधकांनी उष्णतेच्या लाटा आणि गरम वारे व्यक्तीच्या शरीराला कसे नुकसान पोहोचवतात आणि त्यांच्या मृत्यूचे कारण काय होते हे निश्चित करण्याचा प्रयत्न केला. या संशोधनादरम्यान, मृतांच्या मेंदूची आणि इतर अवयवांची बारकाईने तपासणी करण्यात आली.

संशोधनात काय आढळले?

संशोधनात असे आढळले की तीव्र सूर्यप्रकाश आणि गरम वाऱ्यांच्या संपर्कात आल्याने रुग्णाच्या हायपोथॅलॅमसला नुकसान पोहोचते. हायपोथॅलॅमस हा मेंदूचा एक भाग आहे जो शरीराचे तापमान नियंत्रित करण्यासाठी जबाबदार असतो. जेव्हा या भागावर परिणाम होतो, तेव्हा शरीराचे तापमान वाढते आणि अनियंत्रित होते. जेव्हा शरीराचे तापमान नियंत्रणाबाहेर जाते, तेव्हा रुग्णाचा मृत्यू होतो. संशोधनात असे आढळून आले आहे की, उष्माघात किंवा सनस्ट्रोकमुळे मृत्यू होत नाही, तर मेंदूची शीतकरण प्रणाली अयशस्वी झाल्यामुळे असे घडते.

हे संशोधन का आवश्यक होते?

आतापर्यंत, उष्माघातामुळे मृत्यू कसा होतो हे डॉक्टर निश्चित करू शकले नव्हते. या संशोधनातून असे दिसून आले की, जेव्हा आपल्या मेंदूतील हायपोथॅलॅमसवर तीव्र सूर्यप्रकाशाचा परिणाम होतो, तेव्हा शरीर स्वतःला थंड करणे थांबवते, ज्यामुळे तापमान सतत वाढत राहते आणि अखेरीस मृत्यू होतो.

प्रतिबंध काय आहे?

उष्माघात टाळण्यासाठी, सूर्यप्रकाशात जाणे शक्य तितके कमी करणे आवश्यक आहे. खालील उपाय केले जाऊ शकतात:

आवश्यक असल्याशिवाय तीव्र सूर्यप्रकाशात घराबाहेर पडू नका.

कामासाठी बाहेर जाताना टोपी आणि छत्री सोबत ठेवा आणि पूर्ण बाह्यांचे कपडे घाला.

दररोज भरपूर पाणी, फळांचा रस आणि इतर आरोग्यदायी पेये प्या.

मद्य, बिअर किंवा जास्त प्रमाणात कॉफी, चहा किंवा शीतपेये घेणे टाळा, कारण यामुळे शरीरातील पाण्याची कमतरता (डिहायड्रेशन) होऊ शकते.

हलका आणि पौष्टिक आहार घ्या आणि तळलेले व मसालेदार पदार्थ टाळा.

दररोज व्यायाम करा, पण फक्त सकाळी किंवा संध्याकाळी, आणि सूर्यप्रकाश किंवा तीव्र उष्णता टाळा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ संशोधनाचे निष्कर्ष सादर करण्याच्या उद्देशाने आहे आणि त्याचा उपयोग उष्माघात किंवा इतर कोणत्याही आरोग्य स्थितीवर उपचार करण्यासाठी केला जाऊ शकत नाही. नेहमी तज्ञ किंवा आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेबदुनिया या माहितीची जबाबदारी घेत नाही.