दरवर्षी २९ ऑक्टोबर रोजी जगभरात जागतिक स्ट्रोक दिन साजरा केला जातो. हा दिवस स्ट्रोक (मेंदु धरणे) या आजाराबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी, त्याच्या प्रतिबंध आणि उपचारांबद्दल माहिती देण्यासाठी आणि रुग्णांना चांगली काळजी देण्यासाठी साजरा केला जातो. स्ट्रोक हा जगातील मृत्यूचे दुसरे प्रमुख कारण आणि अपंगत्वाचे तिसरे प्रमुख कारण आहे. दरवर्षी अंदाजे १८ लाख लोक स्ट्रोक होतात, पण बहुतेक स्ट्रोक प्रतिबंध करता येतात आणि वेळीच उपचार घेतल्यास पूर्ण बरे होण्याची शक्यता वाढते.
या दिवशी या आजाराबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी प्रयत्न केले जातात. आजच्या धावपळीच्या जीवनशैली, खाण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि वाढत्या ताणतणावामुळे महिलांमध्ये स्ट्रोकचा धोका वाढत आहे. चांगली बातमी अशी आहे की थोडी सावधगिरी आणि जीवनशैलीत काही लहान बदल केल्यास ते टाळता येते.
जागतिक स्ट्रोक दिन २०२५ ची थीम
२०२५ ची थीम आहे "Every Minute Counts". ही थीम स्ट्रोकचे लक्षण ओळखण्याच्या महत्त्वावर भर देते. वेळ गेली म्हणजे मेंदूचे नुकसान वाढते, म्हणून #ActFAST (Face, Arm, Speech, Time) ही मोहीम चालवली जाते. यात स्ट्रोकचे लक्षण ओळखून ताबडतोब वैद्यकीय मदत घेण्यावर भर आहे. वर्ल्ड स्ट्रोक ऑर्गनायझेशन (WSO) ने यंदा स्ट्रोकचे संकेत ओळखण्यावर विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे, ज्यात इंटरॅक्टिव्ह क्विझ आणि कुटुंबांसाठी शिक्षण कार्यक्रमांचा समावेश आहे.
जागतिक स्ट्रोक दिन कसा साजरा केला जातो?
हा दिवस जगभरातील आरोग्य संस्था, सरकार आणि स्वयंसेवी संस्था एकत्र येऊन साजरा करतात. मुख्य उद्देश जागरूकता वाढवणे आणि प्रतिबंधासाठी प्रोत्साहन देणे आहे. या दिवशी आरोग्य तज्ज्ञांकडून व्याख्याने, वेबिनार आणि सोशल मीडिया कॅम्पेन केले जाते. काही ठिकाणी मोफत रक्तदाब, मधुमेह आणि कोलेस्टेरॉल चाचण्या आणि अनेक ठिकाणी फ्री हेल्थ चेक-अप कॅम्प आयोजित केले जातात. फिटनेस आणि आरोग्य कार्यक्रम आयोजित केले जातात ज्यात धावणे, वॉकाथॉन किंवा योग सेशन्स, ज्यात निरोगी जीवनशैलीवर भर दिला जातो.
स्ट्रोकचे मुख्य लक्षण: चेहर्याचे एक बाजूने लकवा (Face drooping), हात कमकुवत होणे (Arm weakness), बोलण्यात अडचण (Speech difficulty). हे दिसल्यास ताबडतोब १०८ एम्बुलन्स कॉल करा! अधिक माहितीसाठी वर्ल्ड स्ट्रोक ऑर्गनायझेशनच्या वेबसाइटला भेट द्या.
तुमच्या शरीराचे संकेत समजून घेणे, निरोगी दिनचर्या स्वीकारणे आणि तुमच्या आरोग्याला प्राधान्य देणे आवश्यक आहे. योग्य सवयी लवकर स्वीकारल्याने गंभीर धोके टाळता येतात. त्यांनी स्पष्ट केले की जर महिलांनी त्यांच्या आहाराकडे, ताणतणावाकडे आणि दिनचर्येकडे थोडे लक्ष दिले तर त्या स्ट्रोकचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करू शकतात. चला त्या सवयींचा शोध घेऊया:
आहाराकडे लक्ष द्या
स्ट्रोक टाळण्यासाठी, पहिले पाऊल म्हणजे तुमच्या खाण्याच्या सवयी सुधारणे. तुमच्या आहारात संपूर्ण धान्य, हिरव्या भाज्या, फळे, डाळी, ओट्स आणि ऑलिव्ह ऑइल किंवा अक्रोड सारख्या निरोगी चरबींचा समावेश करण्याचा प्रयत्न करा. मीठ, साखर, तळलेले पदार्थ किंवा पॅकेज केलेले पदार्थ टाळा. हे पदार्थ रक्तदाब आणि कोलेस्टेरॉल वाढवतात, ज्यामुळे स्ट्रोकचा धोका वाढतो.
दररोज व्यायाम करा
दररोज चालणे किंवा हलका व्यायाम केल्याने स्ट्रोकचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होतो. जर तुमच्याकडे जिममध्ये जाण्यासाठी वेळ नसेल, तर दररोज 30 मिनिटे जलद चालणे, सायकलिंग किंवा नृत्य करणे पुरेसे आहे. नृत्य करणे हा देखील व्यायामाचा एक उत्तम प्रकार आहे. जर तुम्ही खुर्चीवर बराच वेळ बसून काम करत असाल, तर तुम्ही दर तासाला उठून चालावे किंवा ताण द्यावा. यामुळे रक्ताभिसरण सुधारते.
धूम्रपान आणि अल्कोहोलपासून दूर रहा
धूम्रपान रक्तवाहिन्या आकुंचन पावते, ज्यामुळे रक्तदाब वाढतो आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो. जर तुम्ही धूम्रपान सोडले तर तुमचे शरीर काही आठवड्यांत स्वतःहून बरे होऊ लागते. तुमचे अल्कोहोल सेवन मर्यादित करा. महिलांनी दिवसातून एकापेक्षा जास्त पेये पिऊ नयेत. ते पूर्णपणे टाळणे आणखी चांगले. जास्त प्रमाणात अल्कोहोल सेवनामुळे हृदयाचे ठोके अनियमित होऊ शकतात आणि रक्तदाब वाढू शकतो.
नियमित आरोग्य तपासणी करा
उच्च रक्तदाब किंवा मधुमेह यासारख्या आजारांची लक्षणे अनेकदा उशिरा आढळतात. म्हणून, वर्षातून किमान दोनदा तुमचा रक्तदाब, साखर आणि कोलेस्टेरॉल तपासा. जर तुमच्या कुटुंबातील कोणाला हृदयरोग किंवा स्ट्रोकचा इतिहास असेल तर नियमितपणे तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि आवश्यक चाचण्या करा.
स्ट्रोक रोखणे औषधोपचाराने शक्य नाही, तर निरोगी जीवनशैलीने शक्य आहे. निरोगी खाणे, दररोज सक्रिय राहणे, धूम्रपान टाळणे आणि तणावमुक्त राहणे तुम्हाला दीर्घकाळ निरोगी ठेवू शकते.
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही.
