विरजण न वापरता दही लावण्याच्या पद्धती

दही लावणे ही एक सोपी प्रक्रिया वाटत असली तरी, योग्य तापमान आणि वेळेचे गणित जमले तरच दही हॉटेलसारखे घट्ट आणि गोड होते. उत्तम दही जमवण्यासाठी खालील पद्धतीचा अवलंब करा:

दही किंवा विरजण न वापरता दही लावण्यासाठी कोमट दुधात देठासहित हिरव्या मिरच्या (५-६) किंवा लिंबाचा रस वापरून ८-१२ तास उबदार जागी ठेवावे. हे दही घट्ट करण्यासाठी फुल फॅट दूध वापरावे आणि तयार झाल्यावर ३-४ तास फ्रिजमध्ये ठेवल्यास ते अधिक घट्ट होते.

दही विना दही जमवण्याच्या पद्धती:

हिरवी मिरची पद्धत: अर्धा लिटर कोमट दुधात ५-६ देठासहित हिरव्या मिरच्या टाका. भांडे झाकून १०-१२ तास उबदार ठिकाणी ठेवा.

सुक्या लाल मिरच्या: कोमट दुधात ३-४ सुक्या लाल मिरच्या देठासह टाका आणि ६-८ तास उबदार ठिकाणी झाकून ठेवा.

लिंबाचा रस पद्धत: १ कप कोमट दुधात अर्ध्या लिंबाचा रस टाकून चांगले मिसळा. हे मिश्रण ४-५ तास झाकून ठेवा, नंतर फ्रिजमध्ये ठेवा.

ताक पद्धत: कोमट दुधात २-३ चमचे ताक मिसळून ८-१० तास ठेवा.

मिल्क पावडर पद्धत: गरम दुधात मिल्क पावडर मिसळून, दूध घट्ट करा आणि नंतर थोडे कोमट झाल्यावर त्यात थोडे लिंबू पिळून दही बनवा. 

दही जमवण्याची योग्य पद्धत

साहित्य: 

दूध- १ लिटर (शक्यतो पूर्ण फॅट असलेले किंवा म्हशीचे दूध)

विरजण: १ मोठा चमचा (ताजे आणि थोडे आंबट दही)

दही जमवण्याची कृती:

दूध उकळणे: सर्वात आधी दूध चांगले उकळून घ्या. दूध जेवढे जास्त उकळाल, तेवढे त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन दही घट्ट होईल.

दूध कोमट करणे: उकळलेले दूध एका भांड्यात काढून ते कोमट होऊ द्या. दूध खूप गरम नसावे आणि खूप थंडही नसावे.

टीप: दुधात बोट बुडवल्यावर आपल्याला चटका बसणार नाही पण उबदार वाटेल, इतपत तापमान (अंदाजे 40 ते 45 डिग्री सेल्सियस) योग्य असते.

विरजण लावणे: एका लहान वाटीत विरजण (दही) घेऊन ते थोडे फेटून घ्या. आता हे विरजण कोमट दुधात टाका आणि चमच्याने दूध व्यवस्थित ढवळून घ्या जेणेकरून विरजण सगळीकडे पसरेल.

मुरवत ठेवणे: भांड्यावर घट्ट झाकण ठेवा आणि ते एका उबदार ठिकाणी ५ ते ७ तास हलणार नाही अशा बेताने ठेवून द्या.

काही खास टिप्स:

हवामान: उन्हाळ्यात दही लवकर (३-४ तासांत) जमते, तर हिवाळ्यात त्याला ७-८ तास किंवा त्यापेक्षा जास्त वेळ लागू शकतो. हिवाळ्यात भांडे एखाद्या गरम कपड्यात गुंडाळून ठेवल्यास दही लवकर जमते.

साठवणूक: दही व्यवस्थित जमल्यावर ते लगेच फ्रिजमध्ये ठेवावे. यामुळे ते जास्त आंबट होत नाही आणि चव टिकून राहते.

मातीचे भांडे: शक्य असल्यास दही मातीच्या भांड्यात लावा, यामुळे दह्यातील अतिरिक्त ओलावा शोषला जातो आणि दही अतिशय घट्ट लागते.