केंद्र सरकार ने NCERT ला अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा देऊन, त्याला कॅम्पस उघडण्याची आणि अभ्यासक्रम चालवण्याची परवानगी दिली

Government's big Decision Regarding NCERT : केंद्र सरकारने देशाच्या शालेय शिक्षण पद्धतीत एक मोठा बदल घडवला आहे. सरकारने राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषदेला (एनसीईआरटी) अधिकृतपणे 'मान्यताप्राप्त विद्यापीठाचा' दर्जा दिला आहे. एनसीईआरटीला 'मान्यताप्राप्त विद्यापीठाचा' दर्जा देणे हा भारतीय शिक्षण पद्धतीतील एक मोठा आणि निर्णायक बदल मानला जात आहे. या निर्णयामुळे, एनसीईआरटीची भूमिका यापुढे केवळ शाळांसाठी अभ्यासक्रम आणि पाठ्यपुस्तके तयार करण्यापुरती मर्यादित राहणार नाही, तर ते उच्च शिक्षणाच्या क्षेत्रातही सक्रिय भूमिका बजावू शकेल. या पावलामुळे देशातील शिक्षक, शिक्षण आणि संशोधनाला एक नवी दिशा मिळू शकते. यामुळे देशभरातील शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांना आधुनिक आणि समर्पक शिक्षण घेण्याची संधी मिळेल. 

कोणत्या अटींनुसार हा दर्जा मंजूर करण्यात आला?

सरकारने एनसीईआरटीला काही कठोर अटींसह हा दर्जा दिला आहे: संस्था सरकार आणि यूजीसीच्या परवानगीशिवाय आपली मालमत्ता किंवा निधी हस्तांतरित करू शकत नाही. याव्यतिरिक्त, ती कोणत्याही नफा कमावणाऱ्या उपक्रमात सहभागी होऊ शकत नाही.

शिक्षक, शिक्षण आणि संशोधनासाठी नवी दिशा

केंद्र सरकारने राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषदेला (NCERT) अधिकृतपणे अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा देऊन देशाच्या शालेय शिक्षण प्रणालीत एक मोठा बदल घडवला आहे. या निर्णयामुळे, NCERT ची भूमिका यापुढे केवळ शाळांसाठी अभ्यासक्रम आणि पाठ्यपुस्तके विकसित करण्यापुरती मर्यादित राहणार नाही, तर ते उच्च शिक्षणातही सक्रिय भूमिका बजावू शकेल. या निर्णयामुळे देशातील शिक्षक, शिक्षण आणि संशोधनाला एक नवी दिशा मिळू शकते.

यामुळे देशभरातील शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांना आधुनिक आणि समर्पक शिक्षण घेण्याची संधी मिळेल. सुमारे तीन वर्षांपूर्वी, केंद्र सरकारने एनसीईआरटीच्या कार्यक्षेत्राचा विस्तार करण्याची योजना असल्याचे संकेत दिले होते. या नवीन दर्जाअंतर्गत, एनसीईआरटी आता स्वतःचे पदवी, पदविका आणि प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम देऊ शकेल.  

६ प्रमुख संस्थांचाही समावेश करण्यात आला होता

या निर्णयात अजमेर (राजस्थान), भोपाळ (मध्य प्रदेश), भुवनेश्वर (ओडिशा), म्हैसूर (कर्नाटक), शिलाँग (मेघालय) आणि पंडित सुंदरलाल शर्मा व्यावसायिक शिक्षण संस्था, भोपाळ या सहा प्रमुख एनसीईआरटी संस्थांचाही समावेश आहे. या सर्व संस्थांना एकत्रितपणे एनसीईआरटी विशेष श्रेणी विद्यापीठाचा दर्जा देण्यात आला आहे.

एनसीईआरटी यूजीसीच्या अखत्यारीत आले

सरकारच्या या निर्णयानंतर, एनसीईआरटी आता विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या (यूजीसी) नियामक कक्षेत आले आहे. याचा अर्थ, त्याचे सर्व शैक्षणिक कार्यक्रम यूजीसीच्या नियमांनुसार आणि गुणवत्ता मानकांनुसार चालवले जातील, ज्यामुळे त्याची विश्वासार्हता आणखी वाढेल. या निर्णयामुळे देशातील शिक्षक, शिक्षण आणि संशोधनाला एक नवी दिशा मिळू शकते, परंतु यासोबत अनेक आवश्यक अटीही आहेत.

एनसीईआरटी केवळ पुस्तकेच देणार नाही, तर पदव्याही देईल

हा दर्जा मिळाल्यानंतर, देशातील सर्वात महत्त्वाची शालेय संस्था असलेली एनसीईआरटी (NCERT), यापुढे केवळ पाठ्यपुस्तके तयार करण्यापुरती मर्यादित राहणार नाही; तर ती उच्च शिक्षणातील आपली भूमिकाही प्रभावीपणे पार पाडू शकेल. यामुळे नवीन संधी तर निर्माण होतीलच, पण संस्थेची भूमिका आणि जबाबदारीही विस्तारेल. नवीन प्रणालीनुसार, एनसीईआरटीला आता राष्ट्रीय क्रमवारीमध्ये सहभागी होणे आणि एनएएसी (NAAC) सारख्या संस्थांकडून मान्यता मिळवणे बंधनकारक असेल.

Edited By - Priya Dixit