Bharat Bandh उद्या देशभरात मोठा संप; अत्यावश्यक सेवांवर परिणाम होणार, काय सुरू राहील आणि काय बंद, ते जाणून घ्या

२० मे रोजी नियोजित असलेल्या वैद्यकीय दुकानांच्या (मेडिकल स्टोअर्स) देशव्यापी संपाबाबत एक महत्त्वपूर्ण माहिती समोर आली आहे. सरकारने आणि औषध नियामक संस्थांनी हे स्पष्ट केले आहे की, उद्या २० मे रोजी सामान्य जनतेला औषधांच्या तुटवड्याचा सामना करावा लागणार नाही आणि ते आपली औषधे सहजपणे खरेदी करू शकतील. तथापि, अनेक राज्यांमधील किरकोळ औषध विक्रेत्यांच्या संघटनांनी या संपापासून स्वतःला अलिप्त ठेवले असून, आपली वैद्यकीय दुकाने उघडी ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, हा संप प्रामुख्याने ऑनलाइन औषधे विकणाऱ्या 'ई-फार्मसी' कंपन्यांच्या विरोधात निषेध म्हणून आयोजित केला जात आहे. 'ऑल इंडिया ऑर्गनायझेशन ऑफ केमिस्ट्स अँड ड्रगिस्ट्स' (AIOCD) या संघटनेचा असा दावा आहे की, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर औषधांची विक्री कोणत्याही योग्य पडताळणीशिवाय केली जात आहे, ज्यामुळे रुग्णांच्या सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. या संपात १२ लाखांहून अधिक औषध विक्रेते सहभागी होतील, ज्यामुळे सामान्य जनतेला औषधे खरेदी करताना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो, असे काही अहवालांमध्ये सुचवण्यात आले होते.

औषध ​​विक्रेत्यांच्या संघटनांचे आरोप काय आहेत?

औषध विक्रेत्यांच्या संघटनांचा असा आरोप आहे की, अनेक ई-फार्मसी वेबसाइट्स डॉक्टरांच्या योग्य वैद्यकीय पडताळणीशिवाय औषधे वितरित करत आहेत. अनेकदा जुन्याच वैद्यकीय चिठ्ठ्यांचा (प्रिस्क्रिप्शन्सचा) वारंवार वापर केला जातो; शिवाय, 'एआय' तंत्रज्ञानाच्या आगमनामुळे, आता बनावट चिठ्ठ्यांचा वापर करूनही औषधे मिळवणे शक्य झाले आहे. यामुळे प्रतिजैविके (अँटीबायोटिक्स) आणि सवय लावणाऱ्या औषधांचा गैरवापर मोठ्या प्रमाणात वाढू शकतो—आणि या समस्यांमुळे भविष्यात गंभीर आरोग्य संकटे निर्माण होऊ शकतात.

लहान किरकोळ विक्रेत्यांवर होणारा परिणाम

ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर औषधांची विक्री मोठ्या सवलतीच्या दरात केली जात असल्यामुळे, लहान किरकोळ विक्रेत्यांच्या व्यवसायाचे गंभीर नुकसान होत आहे, असा आरोप केला जात आहे. AIOCD ने असा इशारा दिला आहे की, जर हा कल असाच सुरू राहिला, तर अनेक लहान औषधांची दुकाने बंद करण्याची वेळ त्यांच्यावर येऊ शकते; आणि याचा परिणाम म्हणून, औषधांच्या एकूण उपलब्धतेवरच नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. या संपाच्या संदर्भात, AIOCD ने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना एक निवेदन सादर केले आहे. या निवेदनात त्यांनी नमूद केले आहे की, ऑनलाइन औषध कंपन्यांच्या अनियंत्रित कार्यपद्धतींचा केवळ लहान औषध विक्रेत्यांच्या व्यवसायांवरच नव्हे, तर संपूर्ण क्षेत्रावरच विपरीत परिणाम होत आहे. 

औषध विक्रेत्यांच्या प्रमुख मागण्या

*   कोविड-१९ महामारीच्या काळात लागू करण्यात आलेली तात्पुरती नियमावली—G.S.R. 220(E)—तात्काळ रद्द करण्यात यावी; कारण आता या नियमावलीचा गैरवापर केला जात आहे.

*   ई-फार्मसी संदर्भातील अधिसूचना—G.S.R. 817(E)—नियमांचे काटेकोर पालन सुनिश्चित करण्यासाठी हा नियम रद्द करण्यात यावा.

*   बाजारातील समतोल राखण्यासाठी आणि लहान दुकानदारांचे आर्थिक नुकसान टाळण्यासाठी, ऑनलाइन कंपन्यांकडून दिल्या जाणाऱ्या प्रचंड सवलतींवर बंदी घालणे अनिवार्य आहे.

*   रुग्णांची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी आणि औषधांचा गैरवापर रोखण्यासाठी, औषधांच्या विक्रीबाबतचे कडक नियम अंमलात आणणे आवश्यक आहे.

काय सुरू राहील आणि काय बंद असेल?

औषधे आणि वैद्यकीय सुविधा:

देशभरातील केमिस्ट (औषध विक्रेत्यांनी) २० मे रोजी देशव्यापी संपाची घोषणा केली आहे; परिणामी, अनेक औषधांची दुकाने (फार्मासी) बंद राहण्याची शक्यता आहे. तथापि, आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा (रुग्णालये आणि वैद्यकीय दुकाने) मात्र नेहमीप्रमाणे सुरू राहतील. दिल्लीमध्ये अनेक वैद्यकीय दुकाने सुरू राहतील अशी अपेक्षा आहे, कारण असे मानले जाते की, दुकानदारांच्या एका मोठ्या वर्गाने या संपापासून अलिप्त राहण्याचा निर्णय घेतला आहे. शिवाय, प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तांनुसार, देशातील अनेक राज्यांमधील औषध विक्रेता संघटनांनी लेखी आश्वासन दिले आहे की, ते या संपात सहभागी होणार नाहीत आणि औषधांचा पुरवठा अखंडितपणे सुरू राहील. तरीही, संपकरी गटांनी हे स्पष्ट केले आहे की, जर त्यांच्या मागण्या पूर्ण झाल्या नाहीत, तर संपाचा कालावधी वाढवला जाऊ शकतो.

बाजारपेठा सुरू राहतील की बंद?

दिल्लीतील प्रमुख बाजारपेठा, मॉल्स आणि व्यापारी प्रतिष्ठाने त्यांच्या नेहमीच्या वेळापत्रकानुसारच कार्यरत राहतील; नागरिक कोणत्याही वेळी त्यांना भेट देऊ शकतील.

वाहतूक (ऑटो/टॅक्सी):

तथापि, ऑटो-रिक्षा, टॅक्सी आणि कॅब चालकांनी पुकारलेल्या संपामुळे, २१ मे ते २३ मे या कालावधीत दिल्ली-NCR क्षेत्रातील वाहतूक विस्कळीत होण्याची शक्यता आहे. तरीही, दिल्ली मेट्रो आणि सार्वजनिक बस सेवा मात्र नेहमीप्रमाणेच सुरू राहतील.