शब्दात सांगायचे तर, उरी हे एक भुताचे शहर आहे, त्याचे रस्ते खराब आणि तुटलेले आहेत. परतणाऱ्यांना शांती मिळत नाही, फक्त भीती असते की पुन्हा बॉम्ब पडतील आणि त्यांच्या घरातील जे काही उरले आहे ते सर्व नष्ट होईल. गोळीबार थांबल्यानंतरही काही दिवसांनी उरीमध्ये अजूनही युद्धाचा वास येत आहे. सीमावर्ती शहर जळून खाक झाले आहे आणि शांत आहे, त्याची हवा धूर, बारूद आणि जळलेल्या लाकडाच्या नांगीने भरलेली आहे. ढिगाऱ्यांमधून, काही रहिवासी परत येऊ लागले आहेत. ते शांत, सावध आहेत आणि घराच्या अवशेषांमध्ये त्यांना काय सापडेल याची त्यांना खात्री नाही.
"त्यातून आगीचा आणि भीतीचा वास येतोय," आमिर राथेर त्याच्या लाग्मा येथील दुकानाच्या ठिकाणावरून म्हणायचा. रादर बारामुल्लाहून परतला, तुटलेल्या फरशा आणि जळालेल्या साइनबोर्डवरून चालत, वाचवता येईल अशा कोणत्याही गोष्टीच्या शोधात. तो म्हणायचा, "आपण आपले आयुष्य एकामागून एक बांधले आहे. सर्वकाही गमावण्यासाठी काही मिनिटे लागली." ८ मे च्या रात्री, पाकिस्तानी तोफखान्यांनी उरीवर हल्ला केला, १९४८ नंतरचा हा सर्वात घातक सीमापार हल्ला असल्याचे अनेकांना वाटते, जेव्हा १९४८ मध्ये भारत-पाकिस्तानच्या सर्वात मोठ्या युद्धादरम्यान या प्रदेशावर पहिल्यांदा गोळीबार झाला होता. अलिकडच्या घटनेत ५० हून अधिक घरे आणि इमारतींचे नुकसान झाले. एका महिलेचा मृत्यू झाला. मुलांसह नऊ जण जखमी झाले. बाजारपेठा जळून खाक झाल्या, छप्पर कोसळले आणि संपूर्ण परिसर रात्रीतून रिकामा करण्यात आला.
आता वाचलेले लोक हळूहळू परत येत आहेत आणि अंधारात पळून गेलेल्या घरांपैकी काय उरले आहे ते पाहत आहेत. आणि त्यांच्या आयुष्यातील कोणते तुकडे प्लास्टिकच्या पिशव्यांमध्ये वाहून नेले जाऊ शकतात आणि हस्तांदोलन करू शकतात.
सलामाबादमध्ये, कुटुंबे त्यांच्या उघड्या हातांनी ढिगाऱ्यातून सामान उचलत आहेत. तुटलेली पलंग, गंजलेला प्रेशर कुकर, एका मुलाचा बाही फाटलेला स्वेटर. "आमच्याकडे काहीच उरले नव्हते," बशीरा बानो म्हणाली, जिचे स्वयंपाकघर एका गोळ्यात सपाट झाले होते. "आता आणखी कमी उरले आहे."
एकेकाळी नियंत्रण रेषेजवळील घरांचा एक उत्साही समूह असलेला कलगाई आता काळ्या पडलेल्या भिंती आणि जळलेल्या शेतांचा सांगाडा बनला आहे. उरीचे व्यावसायिक केंद्र असलेल्या बांदी बाजारात नुकसान झाले आहे. अनेक दुकानांचे शटर दुमडलेले आहेत. एक गाय त्या अवशेषांमध्ये बेफिकीरपणे फिरत होती. त्याला हाकलून लावणारे कोणी नव्हते.
"यामुळे आम्हाला १९४८ ची आठवण झाली," ८५ वर्षीय हकीमुद्दीन चौधरी गिंगलच्या कोसळलेल्या रस्त्यांवरून चालत असताना म्हणाले. "त्या वेळी, डोंगरांमध्ये मोठ्या आगीचा आवाज येत होता. ते पुन्हा घडत आहे. पंच्याहत्तर वर्षे झाली, आणि बंकर नाहीत, संरक्षण नाही. फक्त शांतता आणि धूर." पहलगाममधील दहशतवादी हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून भारताने ऑपरेशन सिंदूर सुरू केल्यानंतर हा गोळीबार करण्यात आला. या हल्ल्यात २६ जणांचा मृत्यू झाला होता.
यानंतर उरी देखील मध्येच अडकला. शहरातील रहिवाशांचे म्हणणे आहे की त्यांना कोणताही इशारा ऐकू आला नाही. फक्त स्फोटांचे आवाज ऐकू आले. शुक्रवारी पावसाळ्यात उपराज्यपाल मनोज सिन्हा उरी येथे पोहोचले, त्यांच्यासोबत नोकरशहांचा एक गट होता. गिंगल आणि लग्मा येथील जळालेल्या घरांचे अवशेष पाहताना त्यांनी तात्काळ मदत आणि दीर्घकालीन पुनर्बांधणीचे आश्वासन दिले. रहिवाशांच्या एका छोट्या मेळाव्याला संबोधित करताना त्यांनी म्हटले होते की, देश तुमच्या पाठीशी उभा आहे.
मंत्री सकिना इट्टू आणि जावेद दार यांनीही येऊन शोक व्यक्त केला आणि सांत्वन केले. या हाय-प्रोफाइल अभ्यागतांच्या आधी, नागरी संरक्षण पथके आणि स्थानिक पोलिस चोवीस तास काम करत होते, शेकडो लोकांना बाहेर काढत होते आणि वाचलेल्यांना अन्न आणि वैद्यकीय किट पुरवत होते.
पण मानसिक नुकसान भरून काढणे कठीण आहे. हेच कारण होते की तेरा वर्षांची बिस्मा मोठ्या आवाजाने घाबरते. त्याचा आठ वर्षांचा भाऊ अयान गेल्या तीन दिवसांपासून नीट जेवू शकत नाही. सलामाबादमधील त्यांच्या घरावर गोळ्यांचा तुकडा पडल्याचे मुलांनी पाहिले आणि नंतर ते जीव वाचवण्यासाठी पळाले.
"मी मुलांना माझ्या अंगाने झाकले," त्यांचे वडील, स्वच्छता कर्मचारी आबिद शेख म्हणाले. मला वाटलं आता सगळं संपलं. ज्या रात्री बॉम्ब पडले, त्या रात्री नर्गिस बेगम तिच्या कुटुंबासह तिच्या एसयूव्हीमधून पळून जाण्याचा प्रयत्न करत होती. एक शेल राजरवानी यांच्या गाडीवर आदळला आणि त्यात त्यांचा तात्काळ मृत्यू झाला. गोळीबार थांबल्यानंतरही त्याच्या मुलीच्या ओरडण्याचा आवाज परिसरात बराच काळ घुमत राहिला. आता, शेजारी त्याच्या घराजवळून वर न पाहता जातात.
उरीची नाडी थांबल्याचे वृत्त आहे. बहुतेक कर्मचारी निघून गेले आहेत. बाजारपेठा ठप्प झाल्या आहेत. शाळा बंद आहेत. मागे राहिलेले लोक सावधपणे पुढे जात आहेत, आकाशाकडे पाहत आहेत, दूरवरच्या गोंधळांकडे कान लावून.
मौलवी झुबैर सारखी काही कुटुंबे, वृद्धांना घेण्यासाठी थोड्या वेळासाठी परतली आणि नंतर पुन्हा सुरक्षित जिल्ह्यांमध्ये गायब झाली. झुबेर म्हणायचा की आमचे गाव आता पोकळ झाले आहे. प्राणी एकटे आहेत. अंगणे निर्जन आहेत. आणि आपण सुरक्षित आहोत की नाही हे अजूनही आपल्याला माहित नाही.
कमल कोटे येथे, स्थानिक रेशन बॅग आणि चार्जिंग फोनचा साठा करत आहेत. “आम्ही झोपत नाही आहोत,” एका आईने सांगितले, तिची मुलगी तिच्या शालला चिकटून होती. "फक्त वाट पाहत आहे." उरीचे रहिवासी म्हणतात की ते बऱ्याच काळापासून आघाडीवर राहत आहेत, त्यामुळे त्यांना शून्य रेषेवरील जीवनाचा खरा अर्थ काय आहे हे माहित आहे. श्रीनगरहून आपल्या शेजाऱ्यांना बाहेर काढण्यास मदत करण्यासाठी परतलेला महाविद्यालयीन विद्यार्थी साकिब भट्टी म्हणाला की युद्ध दुरून पाहणे सोपे होते. येथील लोक प्रत्येक वेळी किंमत मोजतात.
