वन्यजीव संवर्धनावर लक्ष केंद्रित करणारे, वंताराने जगातील पहिले जागतिक विद्यापीठ सुरू केले

- वन्यजीव आणि पशुवैद्यकीय शिक्षणासाठी भारताला जागतिक केंद्र बनवण्याचे या विद्यापीठाचे उद्दिष्ट आहे

- वंताराने गुजरातच्या जामनगरमध्ये वंतारा विद्यापीठ सुरू करण्याची घोषणा केली

- वंतारा विद्यापीठ विविध विषयांना एकाच शैक्षणिक चौकटीत एकत्रित करेल

वंताराने जगातील पहिले जागतिक विद्यापीठ सुरू केले: रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे कार्यकारी संचालक अनंत अंबानी यांनी स्थापन केलेल्या जागतिक वन्यजीव संवर्धन संस्था, वंताराने, गुजरातच्या जामनगरमध्ये वंतारा विद्यापीठ सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. वन्यजीव संवर्धन आणि पशुवैद्यकीय विज्ञानासाठी समर्पित असलेले हे जगातील पहिले एकात्मिक जागतिक विद्यापीठ असेल. वंतारा विद्यापीठाची स्थापना प्राणी कल्याण, वैज्ञानिक प्रगती आणि वन्यजीव संवर्धन या तत्त्वांवर झाली आहे.

पशुवैद्यकीय औषध, संवर्धन आणि वन्यजीव काळजी या क्षेत्रांतील भावी नेते तयार करणे हे या संस्थेचे उद्दिष्ट आहे. याचा अभ्यासक्रम भारताच्या शतकानुशतके जुन्या ज्ञान परंपरांचा उपयोग करून शिक्षणाचे एक उद्देशपूर्ण आणि भविष्यवेधी मॉडेल तयार करेल. अनंत अंबानी म्हणाले, "आपण लोकांना आणि संस्थांना करुणा, ज्ञान आणि कौशल्याने सजीवांची सेवा करण्यासाठी कसे तयार करतो यावर संवर्धनाचे भविष्य अवलंबून असेल."

अनंत अंबानी म्हणाले, "संकटात सापडलेल्या प्राण्यांना पाहून आणि त्यांची अधिक चांगल्या प्रकारे काळजी घेण्यासाठी अधिक क्षमतेची गरज ओळखून, माझ्या वैयक्तिक अनुभवातून वंतारा विद्यापीठाची संकल्पना साकार झाली. प्राचीन नालंदा विद्यापीठाच्या भावनेतून आणि 'आ नो भद्राः कृतवो यंतु विश्वः' म्हणजेच 'सर्व दिशांनी आपल्यापर्यंत सर्वोत्तम विचार येवोत' या आदर्शातून प्रेरणा घेऊन, हे विद्यापीठ सर्व जीवसृष्टीच्या संरक्षणासाठी समर्पित अशी एक नवीन पिढी तयार करू इच्छिते."

या कल्पनेचे प्रतिकात्मक प्रतिनिधित्व करण्यासाठी, पायाभरणीच्या दगडाच्या रचनेत दोन बिजोलिया वाळूच्या दगडांचा समावेश करण्यात आला. हे दगड प्राचीन विंध्यन भूभागातून आले आहेत, आणि त्यांचा संबंध सध्याच्या बिहारमध्ये असलेल्या प्राचीन नालंदा विद्यापीठाच्या भौगोलिक रचनेशी जोडला जातो. ते भारताच्या ज्ञान आणि शिक्षणाच्या निरंतर परंपरेचे प्रतीक आहेत.

हिंदू परंपरेनुसार आयोजित या पायाभरणी समारंभाला शिक्षण, विज्ञान, संवर्धन आणि सार्वजनिक जीवनातील प्रतिनिधी, तसेच अनंत अंबानी यांचे शिक्षक आणि मार्गदर्शक उपस्थित होते. या सोहळ्याचे एक प्रमुख आकर्षण म्हणजे माती, पाणी आणि दगडांची विधीवत स्थापना, जी पायाभरणीचे एक प्रतिकात्मक कार्य होते.

हे घटक भारतातील विविध जैवविविधता-समृद्ध प्रदेशांमधून गोळा करण्यात आले होते, ज्यात गवताळ प्रदेश, जंगले, पाणथळ जागा, शुष्क परिसंस्था आणि देशाच्या उत्तर, दक्षिण, पूर्व, पश्चिम व मध्य भागांमध्ये स्थित हिमालयीन व इतर उंच प्रदेशांचा समावेश आहे. हे घटक भारताची नैसर्गिक विविधता आणि वारसा दर्शवतात.

वंतारा विद्यापीठ प्रत्यक्ष संवर्धन कार्यांच्या अनुभवावर आधारित, विविध विषयांना एकाच शैक्षणिक चौकटीत एकत्रित करेल. वंताराचे प्रत्यक्ष अनुभव शैक्षणिक कार्यक्रम, व्यावसायिक प्रशिक्षण आणि जागतिक स्तरावर सुसंगत अशा शैक्षणिक चौकटीत रूपांतरित केले जातील. करुणा, विज्ञान आणि संवर्धन यांना एकत्रित करून, ही संस्था वन्यजीव आणि पर्यावरणाशी संबंधित गुंतागुंतीच्या आव्हानांना सामोरे जाऊ शकणारे व्यावसायिक तयार करेल.

हे विद्यापीठ वन्यजीव औषध आणि शस्त्रक्रिया, पोषण, वर्तणूकशास्त्र, अनुवंशशास्त्र, साथरोगशास्त्र, वन हेल्थ, संवर्धन धोरण आणि नैसर्गिक प्राणी संगोपन पर्यावरण रचना यांसारख्या विविध विषयांमध्ये पदवी, पदव्युत्तर, फेलोशिप आणि विशेष कार्यक्रम सादर करेल. वंताराच्या क्षमतांना पूरक म्हणून विशेष महाविद्यालये देखील स्थापन केली जातील आणि सामाजिक व आर्थिकदृष्ट्या वंचित पार्श्वभूमीच्या विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती प्रदान केली जाईल.

वनतारा विद्यापीठाला प्रगत शैक्षणिक आणि वैद्यकीय पायाभूत सुविधा, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि निवासी कॅम्पसचे पाठबळ मिळेल. ते प्राणी कल्याण आणि प्रगत संवर्धन पद्धतींना बळकटी देण्यासाठी कृती-आधारित संशोधनावर लक्ष केंद्रित करेल. वैज्ञानिक काळजी आणि दीर्घकालीन वन्यजीव व्यवस्थापन सुनिश्चित करण्यासाठी, शिक्षण मॉडेलमध्ये नैसर्गिक अधिवासातील (इन-सिटू) आणि संरक्षित वातावरणातील (एक्स-सिटू) संवर्धनाचे एकत्रीकरण केले जाईल.

संवर्धनाचे भविष्य केवळ जंगलातच नव्हे, तर वर्गखोल्या, प्रयोगशाळा आणि मानवी जाणीवेतही निश्चित होईल, हे ओळखून, वन्यजीव पशुवैद्यकीय आणि संवर्धन शिक्षणाला चालना देणे आणि वन्यजीव आरोग्य, प्राणी संगोपन वातावरण व संवर्धनाशी संबंधित ज्ञान संसाधनांच्या विकासासाठी एक दीर्घकालीन व्यासपीठ म्हणून काम करणे, हे विद्यापीठाचे उद्दिष्ट आहे.

पायाभरणी समारंभाने करुणा-आधारित संवर्धन शिक्षणाला चालना देण्याच्या व्यापक राष्ट्रीय प्रयत्नांची सुरुवातही झाली. 'वंतारा युनिव्हर्सिटी फाउंडिंग फेलो' आणि 'एव्हरी लाईफ मॅटर्स' या शिष्यवृत्ती कार्यक्रमांची घोषणा करण्यात आली, तसेच ज्ञानाचा उपयोग केवळ प्रगतीसाठीच नव्हे, तर संवर्धनासाठीही करण्याचे आवाहन करण्यात आले.

आपल्या दूरदृष्टीनुसार, वंतारा युनिव्हर्सिटी केवळ एका शैक्षणिक संस्थेचे प्रतिनिधित्व करत नाही, तर वन्यजीवांना केवळ कौतुकाचीच नव्हे, तर ज्ञान, मजबूत प्रणाली आणि प्रशिक्षित हातांचीही गरज आहे, या कल्पनेचे प्रतिनिधित्व करते.

वंताराबद्दल: गुजरातच्या जामनगर येथे स्थित वंतारा हा एक अग्रगण्य उपक्रम असून, तो वन्यजीवांना वाचवण्यासाठी, त्यांचे पुनर्वसन करण्यासाठी, त्यांच्यावर उपचार करण्यासाठी आणि त्यांचे संवर्धन करण्यासाठी कार्य करतो. या उपक्रमात प्रगत पशुवैद्यकीय औषध, प्राणी कल्याणावर आधारित काळजी, वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि मोठ्या प्रमाणावरील संवर्धन नियोजनाचा समावेश आहे. या उपक्रमाद्वारे विविध प्रजातींच्या प्राण्यांना विशेष उपचार, बरे होण्यासाठी आधार आणि दीर्घकालीन काळजी पुरवली जाते.

वंतारा संवर्धन प्रजनन, प्रजातींचे पुनरुज्जीवन आणि भविष्यात त्यांना त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासात परत सोडण्याच्या दिशेनेही काम करत आहे. या प्रयत्नांमुळे, वनातारा हे वन्यजीव उपचार, संवर्धन विज्ञान आणि प्रजाती संवर्धन या क्षेत्रात एक आंतरराष्ट्रीय उत्कृष्टता केंद्र म्हणून हळूहळू उदयास येत आहे.

Edited By- Dhanashri Naik