Publish Date: Tue, 30 Dec 2025 (12:04 IST)
Updated Date: Tue, 30 Dec 2025 (12:09 IST)
सिंहस्थ कुंभमेळा 2027 च्या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्र सरकारने नाशिक-त्र्यंबकेश्वरमध्ये पुरोहित-कनिष्ठ सहाय्यक पुरोहित अभ्यासक्रम सुरू केला आहे, ज्याला काही पुजाऱ्यांनी आक्षेप घेतला आहे.
महाराष्ट्र सरकारच्या कौशल्य विकास विभागाने 2027च्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर त्र्यंबकेश्वर-नाशिकमध्ये 'पुरोहित-कनिष्ठ सहाय्यक पुरोहित' (कनिष्ठ सहाय्यक पुजारी-वैदिक संस्कार कनिष्ठ सहाय्यक) अभ्यासक्रम सुरू केला आहे, असे अधिकाऱ्यांनी सोमवारी सांगितले. हा अभ्यासक्रम सर्व समुदायांच्या सदस्यांसाठी खुला आहे, जरी काही पुजारी त्याला विरोध करत आहेत. विरोध करणाऱ्यांचा दावा आहे की वैदिक विधी करण्यासाठी 'उपनयन संस्कार' आवश्यक आहे.
एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, "कुंभमेळ्यादरम्यान नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरला येणाऱ्या भाविकांच्या मोठ्या संख्येने भेटी लक्षात घेता, कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्री मंगलप्रभात लोढा यांनी अल्पकालीन, रोजगाराभिमुख अभ्यासक्रमाची घोषणा केली होती. याअंतर्गत, राज्य कौशल्य विकास विभाग आणि कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठ (रामटेक) यांनी २१ दिवसांचा अभ्यासक्रम सुरू केला आहे." त्यांनी सांगितले की, 12 ते 45 वर्षे वयोगटातील विद्यार्थ्यांना वैदिक विधी, त्यांच्या व्यवस्था, मंत्रांचे जप, विविध विधी आणि हिंदू रीतिरिवाजांशी संबंधित साहित्य याबद्दल सविस्तर माहिती दिली जात आहे.
21 दिवसांचे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, उमेदवारांना त्यांच्या कामगिरी आणि उपस्थितीच्या आधारे प्रमाणपत्रे दिली जातील. या आधारावर, ते धार्मिक विधी करू शकतील किंवा इतर पुजाऱ्यांना मदत करू शकतील. तथापि, त्यांनी स्पष्ट केले की कुंभमेळा आणि या प्रशिक्षण अभ्यासक्रमाचा थेट संबंध नाही.
पुरोहितांचा एक गट या मार्गाला जोरदार विरोध करत आहे. पुरोहित हेमंत पिसोळकर यांनी दावा केला की, "उपनयन विधीशिवाय वेदांचा अभ्यास करणे शक्य नाही. यासाठी पवित्र धागा परिधान करणे अनिवार्य आहे. म्हणून, येथे जाती आणि समुदायाचा प्रश्न उद्भवतो. आमचे संरक्षक देखील ब्राह्मणाशिवाय इतर कोणालाही विधी करण्यासाठी पुरोहित म्हणून स्वीकारत नाहीत ." त्यांनी प्रश्न केला, "आमची मुले संहिता शिकण्यात किमान सात वर्षे घालवतात. मग इतक्या कमी वेळात लोक विधी आणि मंत्र कसे शिकू शकतात?"
