महाराष्ट्रातील महिलांसाठी अत्यंत लोकप्रिय ठरलेली 'मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण' योजना बंद होणार का, ही चर्चा राज्यभरात गाजत असताना उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी मोठा खुलासा केला आहे. शिंदे यांनी स्पष्ट केले की, ही योजना कोणत्याही अडथळ्याशिवाय अविरतपणे सुरूच राहणार आहे. यासोबतच, योजनेच्या e-KYC प्रक्रियेबाबतही महत्त्वपूर्ण अपडेट देण्यात आले आहे. राज्य सरकारने महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी सुरू केलेल्या या योजनेच्या भविष्याबाबत निर्माण झालेल्या शंका दूर करण्यासाठी शिंदे यांचे हे निवेदन अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
योजनेची पार्श्वभूमी आणि लोकप्रियता
'मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण' योजना ही महाराष्ट्र सरकारची महत्त्वाकांक्षी योजना आहे, जी २१ ते ६५ वर्षे वयोगटातील पात्र महिलांना दरमहा १,५०० रुपयांची आर्थिक मदत देते. ही रक्कम थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात डीबीटी (डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर) प्रणालीद्वारे जमा केली जाते. या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज करणाऱ्या लाखो महिलांनी नुकत्याच झालेल्या विधानसभा निवडणुकांत महायुतीला मते देऊन यश मिळवून दिले. त्यामुळे या योजनेचे राजकीय महत्त्वही वाढले आहे. मात्र, राज्याच्या आर्थिक स्थितीमुळे आणि e-KYC प्रक्रियेच्या मुदतीमुळे योजना बंद होण्याच्या अफवा पसरल्या होत्या.
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी नुकत्याच झालेल्या एका बैठकीत याबाबत बोलताना म्हटले, "महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी ही योजना आमच्यासाठी प्राधान्य आहे. निवडणुकीत या योजनेच्या लाभार्थ्यांनी आम्हाला साथ दिली, त्यामुळे ही योजना बंद करण्याचा कोणताही विचार नाही. ती कोणत्याही अडचणींशिवाय सुरूच राहील." शिंदे हे तत्कालीन मुख्यमंत्री असताना या योजनेची सुरुवात झाली होती, त्यामुळे त्यांचा हा खुलासा योजनेच्या समर्थकांसाठी दिलासादायक ठरला आहे.
e-KYC प्रक्रियेबाबत मोठा अपडेट
या योजनेच्या लाभासाठी e-KYC प्रक्रिया पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. ही प्रक्रिया पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि लाभार्थ्यांची माहिती अद्ययावत ठेवण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. मात्र, अलीकडे बाढ़ प्रभावित भागांतील महिलांसाठी e-KYC ची मुदत संपण्याच्या उंबरठ्यावर पोहोचली होती. याबाबत महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांनी ऑक्टोबर २०२५ मध्ये घोषणा केली होती की, बाढ़ग्रस्त भागांतील महिलांसाठी e-KYC ची अंतिम मुदत १५ दिवसांनी वाढवली जाईल. आधी ही प्रक्रिया नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत पूर्ण करावी लागणार होती.
सध्या, e-KYC प्रक्रिया १८ नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत सुरू आहे. या मुदतीपर्यंत प्रक्रिया पूर्ण न केल्यास लाभार्थ्यांचे नाव यादीतून वगळले जाईल आणि पुढील हप्ता मिळणार नाही. दररोज सुमारे ४ ते ५ लाख महिलांकडून ही प्रक्रिया पूर्ण केली जात असल्याचे सरकारने सांगितले आहे. e-KYC साठी आधार कार्ड आणि बँक खाते यांसारखी कागदपत्रे आवश्यक आहेत. सरकारने नुकतेच ही प्रक्रिया तात्पुरती स्थगित करण्याचा निर्णय घेतला होता, ज्यामुळे अनेक महिलांना दिलासा मिळाला. मात्र, आता मुदत संपण्यापूर्वी सर्व पात्र महिलांनी ही प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
राजकीय प्रतिक्रिया आणि भविष्याची दिशा
या घोषणेनंतर विरोधी पक्षांकडूनही प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. काँग्रेस नेते विजय वडेट्टीवार यांनी यापूर्वी या योजनेवर टीका केली होती की, ती केवळ निवडणूक गाजावण्यासाठी आणली गेली. मात्र, शिंदे यांच्या खुलास्यानंतर आता या चर्चेला पूर्णविराम मिळाला आहे. सरकारकडून योजनेच्या खर्चाबाबतही पारदर्शकता ठेवली जात असून, वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त असलेल्या कुटुंबातील महिलांना लाभ मिळणार नाही, याची खात्री करण्यात आली आहे.
महिला आणि बालविकास विभागाकडून लवकरच e-KYC साठी विशेष शिबिरे आयोजित केली जाणार असल्याचे सूत्रांनी सांगितले. या योजनेद्वारे आतापर्यंत लाखो महिलांना आर्थिक आधार मिळाला असून, त्या स्वावलंबी होण्यास मदत झाली आहे. उपमुख्यमंत्री शिंदे यांच्या या घोषणेमुळे योजनेच्या भविष्याबाबत असलेल्या चिंता कमी झाल्या असून, महिलांसाठी आणखी नवीन योजना जाहीर होण्याची शक्यताही व्यक्त केली जात आहे.
काय करावे? (लाभार्थ्यांसाठी टिप्स)
e-KYC कसे करावे? आधार कार्ड आणि मोबाइल नंबर वापरून DBT पोर्टल किंवा योजना अॅपवर लॉगिन करा. प्रक्रिया ऑनलाइन आणि ऑफलाइन दोन्ही मार्गांनी उपलब्ध आहे.
मुदत: १८ नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत पूर्ण करा.
संपर्क: अधिक माहितीसाठी १८००-२०२-०४२४ वर कॉल करा किंवा mahila.maharashtra.gov.in वर भेट द्या.
