हलवा समारंभ कधी आणि कुठे आयोजित केला जाईल आणि त्याचा अर्थसंकल्पाशी काय संबंध आहे?

केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२६-२७: अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण १ फेब्रुवारी रोजी संसदेत मोदी सरकारचा २०२६-२७ चा अर्थसंकल्प सादर करतील. पारंपारिक 'हलवा' समारंभ अर्थसंकल्पापूर्वी आयोजित केला जातो. तो प्रिंटिंग प्रेस परिसरात होतो. हा समारंभ अर्थसंकल्पीय कागदपत्रांच्या छपाईची सुरुवात दर्शवितो. सामान्यतः, हलवा समारंभ अर्थसंकल्पाच्या ९-१० दिवस आधी होतो. म्हणून, तो लवकरच होण्याची अपेक्षा आहे. हलवा समारंभ म्हणजे काय आणि तो अर्थसंकल्पापूर्वी का साजरा केला जातो ते जाणून घेऊया.

हलवा समारंभ म्हणजे काय?

बजेटचे दस्तऐवजीकरण झाल्यानंतर हलवा समारंभ आयोजित केला जातो. हा कार्यक्रम नॉर्थ ब्लॉकच्या तळघरात असलेल्या बजेट प्रेसमध्ये होतो. हलवा येथील एका मोठ्या कढईत तयार केला जातो आणि सर्वजण त्यात सहभागी होतात. अर्थमंत्री आणि अर्थ मंत्रालयाचे सर्व अधिकारी हलवा समारंभात सहभागी होतात. या समारंभानंतर, अर्थसंकल्पाची छपाई सुरू होते. तथापि, अर्थ मंत्रालयाचे कार्यालय साउथ ब्लॉक येथे हलवण्यात आले आहे, त्यामुळे यावेळीही हा समारंभ तेथे आयोजित केला जाऊ शकतो.

हलवा समारंभ का साजरा केला जातो?

हलवा समारंभ अर्थसंकल्पीय तयारी पूर्ण झाल्यानंतर आणि अर्थमंत्र्यांच्या अर्थसंकल्पीय भाषणापूर्वी आयोजित केला जातो. अर्थसंकल्पीय तयारीत सहभागी असलेल्यांनी अनेक दिवसांच्या कठोर परिश्रमाचे फळ दिले आहे, ज्यामुळे उत्साहाचे वातावरण निर्माण होते. कोणतेही चांगले काम पूर्ण झाल्यानंतर इतरांसोबत मिठाई खाण्याची आणि वाटून घेण्याची भारतीय परंपरा आहे. म्हणूनच, अर्थसंकल्पीय तयारीत सहभागी असलेल्या अधिकाऱ्यांना हलवा हा गोड पदार्थ म्हणून दिला जातो.

अधिकारी १० दिवसांसाठी बंदिस्त असतात

हलवा समारंभानंतर, १०० हून अधिक कर्मचारी आणि अर्थसंकल्पीय छपाईत सहभागी असलेले अधिकारी नॉर्थ ब्लॉकमध्ये राहतात. ते १० दिवसांसाठी नॉर्थ ब्लॉकच्या तळघरात बंदिस्त असतात. ते अर्थमंत्र्यांच्या अर्थसंकल्पीय भाषणानंतरच निघून जातात. अर्थसंकल्पाशी संबंधित कोणतीही माहिती लीक होऊ नये म्हणून हा नियम लागू आहे.

हलवा समारंभ कधी आयोजित केला गेला नाही?

२०२२ मध्ये, कोविड-१९ साथीच्या काळात प्रोटोकॉलमुळे हलवा समारंभ आयोजित करण्यात आला नव्हता. त्या वर्षीचे बजेट दस्तऐवजीकरण करण्यात आले नव्हते, परंतु ते डिजिटल पद्धतीने सादर करण्यात आले. त्यावेळी हलवा समारंभाऐवजी मिठाई वाटण्यात आली. कोविडनंतर, हलवा समारंभ पुन्हा आयोजित करण्यात आला आहे.