होळी हा भारतीय संस्कृतीतील सर्वात उत्साहाचा आणि आनंदाचा सण आहे. या सणाला 'रंगांचा उत्सव' किंवा 'हुताशनी पौर्णिमा' असेही म्हणतात. थंडी संपून निसर्गात वसंत ऋतूचे आगमन होत असताना हा सण फाल्गुन महिन्याच्या पौर्णिमेला साजरा केला जातो. तसेच होळीचा सण समाजात एकता निर्माण करतो. 'बुरा ना मानो होली है' असे म्हणत सर्व जाती-धर्माचे लोक एकत्र येतात. हा सण आपल्याला आनंदाने आणि मिळून-मिसळून राहण्याचा संदेश देतो. तसेच होळी म्हणजे केवळ रंगांची उधळण नसून, ती मनातील नैराश्य झटकून नवीन उत्साहाने जगण्याची प्रेरणा आहे. आपण सर्वांनी निसर्गाची हानी न करता हा सण आनंदाने साजरा केला पाहिजे. तसेच होळीचा सण दोन दिवसांचा असतो
होळी (पहिला दिवस)
रात्रीच्या वेळी लाकडं आणि गोवऱ्या रचून होळी पेटवली जाते. लोक होळीची पूजा करतात आणि तिला नैवेद्य म्हणून पुरणपोळी अर्पण करतात. मनातील वाईट विचार या अग्नीत जळून जावेत, अशी प्रार्थना केली जाते.
धुळवड आणि रंगपंचमी (दुसरा दिवस)
दुसऱ्या दिवशी लोक एकमेकांवर गुलाल आणि रंग उडवून आनंद साजरा करतात. लहान मुले पिचकारीने पाणी उडवतात. या दिवशी लोक जुने हेवेदावे विसरून एकमेकांना मिठी मारतात.
होळीचे सामाजिक महत्त्व
होळीचा सण समाजात एकता निर्माण करतो. 'बुरा ना मानो होली है' असे म्हणत सर्व जाती-धर्माचे लोक एकत्र येतात. हा सण आपल्याला आनंदाने आणि मिळून-मिसळून राहण्याचा संदेश देतो. तसेच होळी म्हणजे केवळ रंगांची उधळण नसून, ती मनातील नैराश्य झटकून नवीन उत्साहाने जगण्याची प्रेरणा आहे. आपण सर्वांनी निसर्गाची हानी न करता हा सण आनंदाने साजरा केला पाहिजे.
आजच्या काळात होळी साजरी करताना निसर्गाचे नुकसान होणार नाही याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. रासायनिक रंगांमुळे डोळ्यांना आणि त्वचेला इजा होऊ शकते, म्हणून नैसर्गिक किंवा हर्बल गुलाल वापरावा. कोरडी होळी खेळून पाण्याची नासाडी टाळता येते. होळी पेटवण्यासाठी जिवंत झाडे तोडू नयेत, त्याऐवजी सुकी लाकडे किंवा गोवऱ्या वापराव्यात.
सणाचे महत्त्व
सामाजिक एकता: हा सण गरीब-श्रीमंत, उच्च-नीच असा भेदभाव मिटवून सर्वांना एकत्र आणतो.
नकारात्मकतेचा त्याग: मनातील वाईट विचार, मत्सर आणि द्वेष होळीच्या अग्नीत जाळून टाकून नवीन आयुष्याची सुरुवात करण्याचा हा संदेश देतो.
आरोग्यदायी दृष्टिकोन: ऋतू बदलाच्या वेळी होळीच्या अग्नीमुळे वातावरणातील जंतू नष्ट होतात, असे मानले जाते.
पर्यावरणाचे रक्षण आणि काळजी
आजच्या काळात 'इको-फ्रेंडली' होळी साजरी करणे काळाची गरज आहे.
नैसर्गिक रंग वापरा: रासायनिक रंगांऐवजी फुले आणि वनस्पतींपासून बनवलेले नैसर्गिक रंग वापरावेत.
पाणी वाचवा: पाण्याचा अपव्यय टाळून कोरड्या रंगांनी (गुलाल) होळी खेळणे उत्तम.
झाडे तोडू नका: जिवंत झाडे न तोडता केवळ सुक्या लाकडांचा वापर होळीसाठी करावा.
"रंग प्रेमाचा, रंग स्नेहाचा, चला साजरा करूया सण उत्साहाचा!"
होळी हा सण आपल्याला प्रेमाचे आणि उत्साहाचे रंग उधळायला शिकवतो. जर आपण निसर्गाचे भान राखून आणि सर्वांचा आदर राखून हा सण साजरा केला, तरच त्यातील खरा आनंद टिकून राहील.
Edited By- Dhanashri Naik
