Publish Date: Tue, 10 Mar 2026 (07:36 IST)
Updated Date: Tue, 10 Mar 2026 (08:19 IST)
मान्यवर प्रमुख अतिथी, आदरणीय शिक्षकवृंद, मित्रांनो आणि उपस्थित सर्वजण,
नमस्कार!
आज मी तुमच्यासमोर उभी आहे ती क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या स्मृतीला वंदन करत. ज्या काळात स्त्रीला शिक्षणाचा अधिकारच नव्हता, त्या काळात एका साध्या गावातील मुलीने शिक्षणाची ज्योत पेटवली आणि संपूर्ण समाजाला प्रकाशित केले.
३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे जन्मलेल्या सावित्रीबाईंनी बालविवाहाच्या बंधनातून मुक्त होऊन जोतिराव फुले यांच्या प्रेरणेने शिक्षण घेतले. १८४८ मध्ये पुण्याच्या भिडे वाड्यात त्यांनी भारतातील पहिली मुलींची शाळा सुरू केली. त्या काळात शाळेत जाताना त्यांच्यावर दगड-चिखल फेकले जायचे, अपमानास्पद शब्द ऐकावे लागायचे, तरी त्या थांबल्या नाहीत. छत्री उघडून स्वतःला वाचवत त्या रोज शाळेत जायच्या आणि मुलींना शिकवायच्या.
सावित्रीबाई म्हणायच्या, "विद्या हेच बळ, ज्ञान हीच शक्ती."
त्यांनी फक्त शिक्षण दिले नाही, तर बालविवाह, सतीप्रथा, विधवांच्या केशवपनासारख्या कुरीतींविरुद्ध लढा दिला. विधवांसाठी आश्रयस्थान सुरू केले, अनाथ मुलांना आधार दिला आणि स्वतःच्या मुलासारखे यशवंत फुले यांना दत्तक घेतले.
१८९७ मध्ये प्लेग पीडितांची सेवा करताना त्यांनी देह ठेवला, पण त्यांची ज्योत आजही प्रज्वलित आहे.
त्यांच्या काव्यातूनही त्यांचा संदेश स्पष्ट होतो: "जा, शिक्षण मिळवा, शिकण्यासाठी जागे व्हा!"
आज आपण मुली शाळेत-कॉलेजमध्ये जातो, नोकऱ्या करतो, स्वावलंबी होतो, हे सगळे सावित्रीबाईंच्या त्यागामुळे शक्य झाले आहे. त्यांचा संदेश आजही तितकाच प्रासंगिक आहे – शिक्षणाने समाज बदलतो, आणि शिक्षित स्त्री समाजाला शिक्षित करते. म्हणूनच आपण सर्वांनी त्यांच्या विचारांना मानाच्या ठिकाणी ठेवून, शिक्षणाचा प्रसार करावा, समता आणि न्यायासाठी लढावे.
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांना विनम्र वंदन!
येथे सावित्रीबाई फुले यांच्यावरील १० ओळींचे सोपे आणि सुंदर मराठी भाषण आहे (शाळा/कार्यक्रमासाठी योग्य):
१. आदरणीय अतिथी, शिक्षक आणि मित्रांनो, नमस्कार!
२. आज मी बोलते ती क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्याबद्दल.
३. ३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा जिल्ह्यात नायगाव येथे त्यांचा जन्म झाला.
४. त्या काळात मुलींना शिक्षण मिळत नव्हते, पण सावित्रीबाईंनी हे बदलले.
५. १८४८ मध्ये पुण्यात भारतातील पहिली मुलींची शाळा सुरू केली.
६. दगड-चिखल सहन करूनही त्या रोज शाळेत जाऊन मुलींना शिकवत.
७. "विद्या हीच खरी शक्ती" असा त्यांचा संदेश होता.
८. बालविवाह, सतीप्रथा अशा कुरीतींविरुद्धही त्यांनी लढा दिला.
९. आज मुली शिक्षित होतात, हे सावित्रीबाईंच्या त्यागामुळे शक्य झाले.
१०. क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांना वंदन!
