अरण्य षष्ठी व्रताची कथा ही निसर्ग संरक्षण, माता पार्वतीची भक्ती आणि कुटुंबाच्या कल्याणाशी निगडित आहे. महाराष्ट्र आणि काही दक्षिण भारतीय भागात साजऱ्या होणाऱ्या या व्रताची कथा याप्रकारे आहे:
अरण्य षष्ठी व्रत कथा:
प्राचीन काळी, एका गावात एक गरीब ब्राह्मण कुटुंब राहत होते. या कुटुंबात पती-पत्नी आणि त्यांचा एक मुलगा होता. हे कुटुंब अत्यंत श्रद्धाळू आणि निसर्गप्रेमी होते, परंतु त्यांना आर्थिक संकटांचा सामना करावा लागत होता. त्यांचा मुलगा नेहमी आजारी पडायचा, आणि वैद्यकीय उपचारांसाठी त्यांच्याकडे पुरेसे पैसे नव्हते.
एकदा गावात एका साधू महाराजांचे आगमन झाले. ब्राह्मणीने त्यांची भक्तीपूर्वक सेवा केली आणि आपल्या मुलाच्या आजारपणाबद्दल सांगितले. साधू महाराजांनी तिला सांगितले की तिने ज्येष्ठ शुक्ल षष्ठीला अरण्य षष्ठी व्रत करावे. हे व्रत माता पार्वती आणि वनदेवतांच्या कृपेने कुटुंबातील संकटे दूर करेल आणि मुलाला निरोगी आयुष्य देईल.
ब्राह्मणीने साधूंच्या सांगण्याप्रमाणे व्रताची तयारी केली. तिने सकाळी लवकर स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान केले. गावाजवळील एका पवित्र वृक्षाखाली (वडाच्या झाडाखाली) तिने पूजेची जागा तयार केली. तिथे तिने माता पार्वतीची मूर्ती स्थापन केली आणि तुळशीचे रोप, फुले, आणि वनस्पती ठेवल्या. तिने सूर्यदेवाला अर्घ्य अर्पण केले आणि माता पार्वती आणि वनदेवतांची मनोभावे पूजा केली. पूजेनंतर तिने खीर आणि फळांचा नैवेद्य अर्पण केला आणि उपवास ठेवला.
काही दिवसांनी, तिच्या मुलाची प्रकृती सुधारू लागली. कुटुंबातील आर्थिक संकटे हळूहळू कमी होऊ लागली, आणि त्यांच्या जीवनात समृद्धी आली. ब्राह्मणीने याचे श्रेय अरण्य षष्ठीच्या व्रताला दिले. तिने दरवर्षी हे व्रत करणे सुरू केले आणि गावातील इतर स्त्रियांनाही याबद्दल सांगितले. हळूहळू, हा व्रताचा प्रचार गावभर पसरला, आणि लोकांनी निसर्ग संरक्षणाचा संकल्प घेऊन हे व्रत करायला सुरुवात केली.
ही कथा निसर्गाशी एकरूप होण्याचे आणि माता पार्वतीच्या कृपेने कुटुंबाचे रक्षण करण्याचे महत्त्व दर्शवते. अरण्य षष्ठी व्रत हे केवळ धार्मिक विधी नसून, पर्यावरण संरक्षण आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी एक संकल्प आहे. या व्रतामुळे भक्तांना श्रद्धा, समृद्धी आणि निरोगी आयुष्य मिळते. कथेनुसार, या व्रतात वृक्षारोपण आणि वनस्पतींचे संरक्षण याला विशेष महत्त्व आहे. काही ठिकाणी, वृक्षांना राखी बांधून त्यांचे रक्षण केले जाते. कथा ऐकून उपवास आणि पूजा केल्याने मनाला शांती आणि कुटुंबाला सुख मिळते.
