भारतातील प्रत्येक शहर हे विशिष्ट नावांनी देखील ओळखले जाते. त्यापैकी एक म्हणजे कॉटन सिटी म्हणून ओळखले जाणारे शहर जे अनेकांना माहित नाही. आज आपण याच शहराबद्दल जाणून घेणार आहोत.
तसेच भारतात 'कॉटन सिटी' म्हणून ओळखले जाणारे शहर म्हणजे महाराष्ट्रतील मुंबई शहर होय. प्रसिद्ध असलेल्या मुंबई शहराचा आर्थिक पाया हा कापसावर आधारित आहे याची कल्पना करणे कठीण आहे. ब्रिटिश वसाहत काळात, मुंबई भारतातील सर्वात महत्त्वाचे कापूस व्यापार केंद्र म्हणून उदयास आली. येथील कापसाच्या खरेदी, प्रक्रिया आणि निर्यातीमुळे शहराला एक नवीन ओळख मिळाली. म्हणूनच आज मुंबईला 'भारताचे कापूस शहर' म्हटले जाते. कापूस उद्योगाने केवळ रोजगार निर्माण केला नाही तर शहराच्या आर्थिक वाढीलाही गती दिली.
मुंबईत कापसाचा प्रवास
मुंबईत पहिल्या कापूस गिरण्या ब्रिटिश राजवटीत स्थापन झाल्या होत्या. बॉम्बे स्पिनिंग अँड विव्हिंग कंपनीच्या स्थापनेने देशाचा, विशेषतः मुंबईचा इतिहास बदलला. काही वेळातच डझनभर कापड गिरण्या सुरू झाल्या, ज्यांनी शहराला एक नवीन ओळख देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. या गिरण्या कापसाचे उत्पादन सूत आणि कापडात करू लागल्या, ज्या देशांतर्गत आणि परदेशात निर्यात केल्या जात होत्या. मुंबईचे कापड अमेरिका आणि युरोपमध्ये निर्यात केले जाऊ लागले, ज्यामुळे शहर आंतरराष्ट्रीय व्यापार नकाशावर आले.
समुद्रमार्गे कापसाची आयात आणि निर्यात सुलभ झाल्यामुळे मुंबईला "कापूस शहर" म्हणून उदयास आणण्यात बंदराने महत्त्वाची भूमिका बजावली. मुंबईचे भौगोलिक स्थान, मजबूत व्यापार बाजारपेठ आणि ब्रिटिश धोरणांमुळे कापड उद्योगाला झपाट्याने चालना मिळाली. परिणामी, या उद्योगात काम करणाऱ्या लाखो कामगारांना उत्पन्नाचा चांगला स्रोत मिळाला आणि शहराचे झपाट्याने शहरीकरण झाले.
मुंबईला केवळ औद्योगिक शहरच नव्हे तर आर्थिक राजधानी बनवण्यात कापूस आणि कापड उद्योगांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. या उद्योगांनी बँकिंग, विमा आणि शेअर बाजार यासारख्या उपक्रमांना चालना दिली. कालांतराने गिरण्या बंद पडल्या तरी, त्यांचे योगदान मुंबईच्या ओळखीचा एक भाग राहिले आहे. "कॉटन सिटी" म्हणून मुंबईचा वारसा हा भारताच्या औद्योगिक इतिहासाचा एक भाग आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
