सर्व पितृ अमावस्या २०२५: २१ सप्टेंबर, सर्व पितृ अमावस्या, पितृ पक्षाचा शेवटचा दिवस आहे. या दिवशी पूर्वज पृथ्वीवरून निघून जातात. घरी पूर्वजांना अर्पण करण्यासाठी बनवलेल्या अन्नात काही वस्तूंचा समावेश करावा. चला त्यांच्याबद्दल जाणून घेऊया.
पितृ पक्ष हा आपल्या पूर्वजांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी प्रार्थना करण्याचा आणि त्यांच्यासाठी श्राद्ध करण्याचा काळ आहे. या १५-१६ दिवसांच्या कालावधीचा शेवटचा दिवस म्हणजे सर्व पितृ अमावस्या. या दिवशी लोक त्यांच्या पूर्वजांना निरोप देण्यासाठी श्राद्ध करतात. त्यांच्या पूर्वजांच्या श्राद्धादरम्यान, घरी त्यांच्यासाठी तयार केलेल्या अन्नात काही वस्तूंचा विशेष समावेश करावा. शास्त्रीय मान्यतेनुसार, श्राद्धादरम्यान अन्न अर्पण केल्याने पूर्वजांना प्रसन्नता मिळते आणि त्यांच्या वंशजांना आशीर्वाद मिळतो असे मानले जाते. नंतर ते प्रसाद म्हणून सेवन केले जाते. चला या पदार्थांबद्दल आणि त्या तयार करण्यासाठी काय आवश्यक आहे ते जाणून घेऊया.
तांदूळ: हे आत्म्यासाठी चांगले मानले जाणारे शुद्धता आणि शांतीचे प्रतीक आहे. म्हणून, श्राद्धाच्या जेवणात भात आवश्यकपणे वाढला पाहिजे. पिंडी देखील तांदळापासून बनवली जाते, जी पूर्वजांना संदेश देण्याचे माध्यम म्हणून काम करते.
उडदाची डाळ: श्राद्धाच्या वेळी पूर्वजांना उडदाची डाळ प्रसाद अर्पण केल्याने त्यांची भूक भागते आणि त्यांना शांती मिळते. उडदाची डाळ आणि तांदूळ हे दोन्ही सात्विक पदार्थ आहेत जे सहज पचतात.
भोपळ्याची भाजी: भोपळा सात्विक आणि शुभ मानला जातो. असे मानले जाते की श्राद्धाच्या वेळी ते वाढल्याने पूर्वजांना आनंद होतो. श्राद्धाच्या जेवणात भोपळ्याची भाजी वाढावी.
शिरा: श्राद्धाच्या जेवणात पूर्वजांच्या आवडीचे शुद्ध आणि सात्विक अन्न अर्पण केले जाते आणि शिरा तयार करणे आणि वाढणे शुभ मानले जाते.
विशेष नियम
अन्न सात्विक, कांदा-लसूणविरहित व ताजे असावे.
कारले, भोपळा, मेथी, शेवगा शेंगा, वाल यासारख्या कडवट, तुरट व पचायला सोप्या भाज्या पितरांना प्रिय मानल्या जातात.
जेवण केळीच्या पानावर वाढले जाते.
आधी पितरांना अर्पण (पिंडदान/तर्पणासह) व नंतर ब्राह्मणभोजन/दान आणि शेवटी घरातील मंडळी भोजन करतात.
संपूर्ण पदार्थांमध्ये हे समाविष्ट करता येऊ शकतं-
भात
तुरीची आमटी
तूप
भाकरी किंवा पोळी किंवा पूरी
भोपळ्याची भाजी
कारल्याची भाजी
मेथीची भाजी
तांदळाची खीर आणि लाडू
भरड्याचे वडे
पापड
आमसुलाची चटणी
केळी दही
सात्विक आहाराने शरीर आणि मन शुद्ध राहते, ज्यामुळे पितरांना शांती मिळते आणि त्यांचे आशीर्वाद प्राप्त होतात.
