नरक चतुर्दशी, ज्याला छोटी दिवाळी किंवा काळी चौदस असेही म्हणतात, हा हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाचा सण आहे. हा दिवस भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केल्याचा स्मरणार्थ साजरा केला जातो, तसेच यमराज आणि हनुमानजी यांच्याशीही हा दिवस जोडलेला आहे. या दिवशी काय करावे आणि काय टाळावे. चला तर जाणून घेऊ या...
नरक चतुर्दशीला काय करावे
अभ्यंग स्नान-
सकाळी सूर्योदयापूर्वी उठून तीळ-तंडूळ, उत्कटारा आणि तेलाने अभ्यंग स्नान करावे. याला "नरक निवारण स्नान" असेही म्हणतात. यामुळे नरकाचे भय दूर होते आणि पापांचा नाश होतो, अशी श्रद्धा आहे. स्नानापूर्वी शरीरावर तेल आणि उटणे लावून मालिश करावी आणि नंतर कोमट पाण्याने स्नान करावे.
यम तर्पण-
स्नानानंतर दक्षिण दिशेकडे तोंड करून यमराजाला तर्पण अर्पण करावे. यामुळे अकाली मृत्यूचे भय दूर होते. तर्पणासाठी तीळ आणि पाण्याचा उपयोग केला जातो.
दिवे लावणे-
संध्याकाळी घरात आणि घराबाहेर तेलाचे किंवा तुपाचे दिवे लावावेत. विशेषतः घराच्या दक्षिण दिशेला दिवा लावणे शुभ मानले जाते, कारण दक्षिण दिशा यमराजाशी संबंधित आहे. यमदीप लावण्याची प्रथा आहे, ज्यामुळे यमदंडापासून मुक्ती मिळते.
हनुमान पूजा-
या दिवशी हनुमानजींची पूजा करणे शुभ मानले जाते. हनुमान चालीसा किंवा सुंदरकांडाचे पठण करावे. हनुमान मंदिरात जाऊन तेल आणि सिंदूर अर्पण करावे.
देवपूजा-
संध्याकाळी लक्ष्मी-गणेश पूजा करावी, कारण हा दिवस दीपावलीच्या उत्सवाचा एक भाग आहे. घरात स्वच्छता ठेवावी आणि रांगोळी काढावी.
दान-पुण्य-
गरजूंना तेल, कपडे, अन्न किंवा दीपदान करावे. यामुळे पुण्य प्राप्त होते.
आयुर्वेदिक उपाय-
या दिवशी तीळ, तेल आणि औषधी वनस्पतींचा वापर करून स्नान करणे किंवा औषधी तेल लावणे शरीरासाठी लाभदायक मानले जाते.
नरक चतुर्दशीला काय टाळावे
अंधार ठेवणे-
या दिवशी घरात अंधार ठेवू नये. सर्वत्र दिवे लावावेत, कारण अंधार नकारात्मक ऊर्जेला आमंत्रित करतो.
अशुद्धता-
घर, शरीर आणि मन अशुद्ध ठेवू नये. स्वच्छता राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. स्नानाविना कोणतेही धार्मिक कृत्य करू नये.
नकारात्मक विचार आणि वाद-
या दिवशी वादविवाद, भांडणे किंवा नकारात्मक विचार टाळावेत. मन शांत आणि सकारात्मक ठेवावे.
अपवित्र अन्न सेवन-
मांसाहार, मद्यपान आणि तामसी भोजन टाळावे. सात्विक आहार घ्यावा.
सूर्योदयानंतर स्नान-
अभ्यंग स्नान सूर्योदयापूर्वी करणे आवश्यक आहे. उशिरा स्नान करणे शुभ मानले जात नाही.
अनादर-
यमराज, हनुमानजी किंवा इतर देवतांचा अनादर करू नये. त्यांच्या पूजेला कमी लेखू नये.
नकारात्मक कर्म-
चोरी, खोटे बोलणे, इतरांचे नुकसान करणे यासारखी पापकर्मे टाळावीत.
नरक चतुर्दशी हा सण नकारात्मक शक्तींपासून मुक्ती आणि सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त करण्याचा दिवस आहे. त्यामुळे या दिवशी सकारात्मकता, स्वच्छता आणि श्रद्धा यांना प्राधान्य द्यावे. अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
