Prabodhini Ekadash प्रबोधिनी एकादशी, या दिवसापासून वाजणार शहनाई

यावेळी प्रबोधिनी किंवा देवोत्थान एकादशी 4 नोव्हेंबरला येत आहे. शास्त्रानुसार चार महिन्यांपासून सुरू असलेला चातुर्मास या दिवशी संपतो. भगवान श्री हरी जागे होतात आणि जगाचे कल्याण करू लागतात. काही साधक या दिवशी तुळशीविवाहही करतात. जो व्यक्ती एकादशीचे व्रत पाळतो आणि त्याला जर उद्यापन करायचे असेल तर तो या दिवशी करू शकतो. शास्त्रात चातुर्मासाचा काळ म्हणजेच पावसाळ्यात फिरणे व यात्रा करणे वर्ज्य आहे.

या दिवशी एकादशीचे व्रत करणारे भक्त भगवान विष्णूशी तुळशीचा विवाह करतात आणि ब्राह्मण विद्वानांच्या कथा ऐकून त्यांना दान आणि दक्षिणा देतात. भारतीय पंचांगानुसार, पाच सण हे लग्नासाठी न मिळालेले मुहूर्त आहेत. या देवोत्थान एकादशी, बसंत पंचमी, फुलेरा दूज, अक्षय्य तृतीया आणि भदरिया नवमी आहेत. या स्वयंसिद्ध मुहूर्तामध्ये म्हणजे पाच दिवसांत, ज्या तरुण-तरुणीला लग्न समजू शकत नाही, त्यांचे लग्न कोणत्याही विद्वान किंवा ब्राह्मणाला न विचारता करता येते. देवोत्थान एकादशी ही चार महिन्यांनी येणारी पहिली म्हणजे स्वपक्षीय विवाह मुहूर्त आहे.

या एकादशीनंतर पूजेशी संबंधित सर्व बंधने दूर होतात. विवाह मुहूर्त, गृहप्रवेश मुहूर्त आणि वैवाहिक कार्ये सुरू होतात. या वेळी नोव्हेंबर आणि डिसेंबरमध्ये देवोत्थान एकादशीचा विवाह मुहूर्त वगळता केवळ सात लग्न मुहूर्त आहेत. शुक्र अस्तामुळे नोव्हेंबरमध्ये लग्नाचे मुहूर्त फारच कमी आहेत. 24 नोव्हेंबरला शुक्राचा उदय होईल. यानंतर नोव्हेंबरमध्ये 28 नोव्हेंबरचा एकच लग्नाचा मुहूर्त आहे. डिसेंबरमध्ये विवाह मुहूर्त 2, 3, 4, 7, 8 आणि 9 डिसेंबर रोजी होणार आहे. त्यानंतर 16 डिसेंबर ते 13 जानेवारीपर्यंत सूर्य मीन संक्रांतीत येऊन मलमास सुरू होईल. यानंतर विवाह वगैरे शुभ कार्ये पुन्हा थांबतील. 

Edited by : Smita Joshi