मकर संक्रांतीला पतंग कसा उडवायचा, मांजा आणि फिरकीसह पतंगांच्या प्रकारांबद्दल जाणून घ्या
पतंग कसा उडवायचा: पतंग उडवणे हा मकर संक्रांतीला साजरा होणारा एक विशेष सण आहे. पतंग उडवताना लोक एकमेकांचे पतंग कापून आपले कौशल्य सिद्ध करण्याचा प्रयत्न करतात. ही स्पर्धा रीळ आणि पतंगाच्या दोरीचा वापर करून आयोजित केली जाते, जिथे एक व्यक्ती आपला पतंग दुसऱ्यापेक्षा उंच उडवण्याचा आणि तो कापण्याचा प्रयत्न करते.
या खेळाच्या यशासाठी दोरी आणि रीळचा योग्य वापर आवश्यक आहे. विशेषतः, पतंगाच्या रीलचे योग्य नियंत्रण आणि दोरी लवकर ओढल्याने पतंग हवेत लांब अंतर उडण्यास मदत होते. तर, चला पतंगांच्या पद्धती आणि प्रकार समजून घेऊया, तसेच दोरी आणि कचरीबद्दल जाणून घेऊया...
पतंग कसा उडवायचा:
१. पतंग तयार करा - प्रथम, तुमच्या पतंगाची नीट तपासणी करा. त्याचा आकार, रचना आणि रचना लक्षात घ्या. पतंग हलका आणि हवेत सहज उडण्यासाठी पुरेसा मजबूत असावा.
२. दोरी तपासा - पतंग उडवण्यासाठी चांगली दोरी लागते. नायलॉन किंवा पॉलिस्टरचा वापर सामान्यतः केला जातो. ही दोरी मजबूत, लवचिक आणि तुटू न देता दीर्घकाळ टिकणारी असावी. दोरीचे एक टोक पतंगाला सुरक्षितपणे बांधा. गाठ मजबूत आहे याची खात्री करा जेणेकरून उडताना दोरी सैल होणार नाही.
३. फिरकी जोडा - कचरी हा एक लहान हुक आहे ज्याभोवती दोरी गुंडाळलेली असते. ती दोरी नियंत्रित करण्यास मदत करते. कचरी योग्यरित्या धरल्याने पतंगाच्या उड्डाणाची दिशा नियंत्रित होते. रीळवरील हातांची योग्य पकड आणि हालचाल पतंगाची उंची आणि दिशा नियंत्रित करू शकते.
४. पतंग उडवण्याची प्रक्रिया - प्रथम, हलक्या वाऱ्यात पतंग उंचावर उचला. हळूहळू पतंग हवेत ओढा आणि कचरीने नियंत्रित करा. जेव्हा पतंग हवेत चांगले उडत असेल, तेव्हा तो हळूवारपणे वर खेचण्यासाठी किंवा दिशा बदलण्यासाठी दोरी वापरा. जर वारा जोरात असेल तर दोरी थोडीशी सैल करा जेणेकरून पतंग जास्त काळ हवेत राहील. हे देखील
५. चांगली स्थिती ठेवा - पतंग उडवताना, दोरीच्या सहाय्याने दोरीची लांबी नियंत्रित करण्याचा प्रयत्न करा. जर पतंग हलत असेल किंवा पडत असेल तर दोरीचा वेग आणि दिशा थोडीशी समायोजित करा. जेव्हा पतंग उंच असेल तेव्हा दोरी अचानक तुटू नये म्हणून ती घट्ट धरा.
पतंगांचे प्रकार:
पतंग - हा सर्वात सामान्य प्रकार आहे. याची उंची आणि रुंदी यांचे प्रमाण साधारणपणे $1:1.2$ असते. याला शेपटी नसते, फक्त खाली एक त्रिकोणी कागद असतो.
गुडी - ही पतंग लांबीला जास्त आणि रुंदीला कमी असते. याला खालच्या बाजूला कागदाच्या पट्ट्यांची 'झालर' किंवा गोंडा (Tassel) असतो.
दीड कणी - ही पतंग सामान्य पतंगापेक्षा रुंदीला दीडपट जास्त असते. जेव्हा वारा कमी असतो, तेव्हा ही पतंग उडवण्यासाठी उत्तम असते.
पोण्या - मध्यम आकाराच्या पतंगाला 'पोण्या' म्हणतात.अद्धा (Aadha): हा आकाराने थोडा मोठा पतंग असतो.
ढड्डा - नागपूर आणि विदर्भात अत्यंत लोकप्रिय असलेला हा प्रकार खूप मोठ्या आकाराचा असतो (काहीवेळा १०० इंचांपर्यंत). हे पतंग उडवण्यासाठी खूप ताकद आणि मोठ्या फिरकीची गरज असते.
वावडी - हा महाराष्ट्राचा पारंपारिक पतंग प्रकार आहे. विशेषतः ग्रामीण भागात हा प्रसिद्ध आहे. वावडीला लांब शेपटी असते, ज्यामुळे ती हवेत स्थिर राहते.
तुक्कल - हा रात्री उडवला जाणारा पतंग आहे. यामध्ये कंदील किंवा दिवे अडकवले जातात, ज्यामुळे आकाशात दिव्यांची माळ दिसते.
लंगोट / गिलोरा - खालच्या बाजूला त्रिकोणी आकार असलेल्या पतंगाला काही ठिकाणी लंगोट म्हणतात.
अंडा - ज्या पतंगाचा आकार थोडा गोलाकार असतो.
चांदरा - पतंगावर चंद्रासारखा गोल आकार किंवा डिझाइन असते.
डोळा - पतंगावर दोन मोठे डोळे रेखाटलेले असतात, ज्याला 'दोन-आखी' किंवा 'दु-अंडा' असेही म्हणतात.
तिरंगा पतंग- राष्ट्रीय सण किंवा मकर संक्रांतीला भारताच्या ध्वजाच्या रंगाचे पतंग खूप लोकप्रिय असतात.
स्टंट काईट्स - हे पतंग दोन दोऱ्यांनी नियंत्रित केले जातात. याद्वारे हवेत विविध कसरती करता येतात.
पॅराफॉईल - याला लाकडी काड्या नसतात. हा विसकटलेल्या पॅराशूटसारखा दिसतो आणि हवेच्या दाबाने फुगतो.
चिनी पतंग - हे ड्रॅगन, फुलपाखरू किंवा पक्ष्यांच्या आकाराचे आणि खूप नक्षीदार असतात.
मांजा आणि फिरकीचे प्रकार:
सुती मांजा- हा कापसाच्या धाग्यापासून बनवला जातो. यावर काचेची पूड, डिंकाचे मिश्रण आणि रंग लावून त्याला धार दिली जाते.
प्रकार- ६ तार, ९ तार आणि १२ तार (तारांची संख्या जितकी जास्त, तितका धागा जाड आणि मजबूत).
विशेषता: हा पर्यावरणासाठी आणि पक्ष्यांसाठी तुलनेने कमी घातक असतो.
सद्दा मांजा- हा साधा सुती धागा असतो ज्यावर कोणत्याही प्रकारचे कोटिंग नसते.
उपयोग: हा धागा पतंग खूप उंचावर नेण्यासाठी किंवा पतंगाची 'कणा' बांधण्यासाठी वापरला जातो. हा धारदार नसल्यामुळे याने पतंग कापता येत नाही.
महत्त्वाची सूचना: नायलॉन मांजा (चायनीज मांजा) वापरणे कायद्याने गुन्हा आहे. हा धागा निसर्गात नष्ट होत नाही आणि पक्षी, प्राणी तसेच माणसांच्या जीवासाठी अत्यंत घातक असतो.
लाकडी फिरकी - ही सर्वात पारंपारिक आणि लोकप्रिय फिरकी आहे. ही वजनाला हलकी असते आणि पकडण्यासाठी सोयीस्कर असते. दर्जेदार लाकडाच्या फिरक्या जास्त काळ टिकतात.
प्लास्टिक फिरकी - ही स्वस्त आणि विविध रंगांत उपलब्ध असते. मात्र, मोठ्या आणि जड पतंगांसाठी ही फारशी टिकाऊ नसते.
फायबर फिरकी - ही आधुनिक प्रकारची फिरकी आहे. ही खूप मजबूत असते आणि सहजासहजी तुटत नाही. व्यावसायिक पतंगबाज अनेकदा याचा वापर करतात.
स्टील/धातूची फिरकी - ही दुर्मिळ असली तरी काही ठिकाणी वापरली जाते. ही खूप जड असते.
पतंग उडवताना घ्यावयाची खबरदारी:
* सुरक्षितता: पतंग उडवताना नेहमी तुमच्या सुरक्षिततेची काळजी घ्या. जोरदार वाऱ्यात आणि खडबडीत जमिनीवर पतंग उडवणे धोकादायक ठरू शकते.
* दोरीची लांबी: जेव्हा दोरी खूप लांब असते, तेव्हा कोणताही अडथळा पतंग तुटण्याचा धोका वाढवू शकतो.
* गर्दी टाळा: गर्दीच्या ठिकाणी पतंग उडवल्याने टक्कर होण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो, म्हणून मोकळ्या जागेत उडवणे चांगले.
मकर संक्रांतीच्या दिवशी पतंग उडवण्याची ही पद्धत तुम्हाला एक मजेदार आणि सुरक्षित अनुभव देईल.
अस्वीकरण: औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर वेबदुनियावर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषाशी संबंधित कोणतेही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री सार्वजनिक हितासाठी सादर केली गेली आहे आणि कोणत्याही वैज्ञानिक पुराव्यांद्वारे समर्थित नाही. हे देखील वाचा: मकर संक्रांती, पोंगल, लोहरी, भोगी पंडीगाई, मकरविलक्कू आणि जानेवारीतील माघ बिहू यांचे महत्त्व.
