रामदास स्वामींनी रचलेल्या आरत्या (संपूर्ण संग्रह)

गणपती आरत्या

सुखकर्ता दुखहर्ता वार्ता विघ्नाची|

नुरवी पुरवी प्रेम कृपा जयाची |

सर्वांगी सुंदर उटी सेंदुराची |

कंठी झळके माळ मुक्ताफळाची ||

जयदेव जयदेव जय मंगलमुर्ती |

दर्शनमात्रे मनकामना पुरती ||

जयदेव जयदेव || १ ||

रत्नखचित फरा तुज गौरीकुमरा |

चंदनाची उटी कुंकुंम केशरा |

हिरे जडित मुगुट शोभतो बरा |

रुणझुणती नूपूरे चरणी घागरीया ||

जयदेव जयदेव || २ ||

लंबोदर पितांबर फणिवरबंधना|

सरळशुंड वक्रतुंड त्रिनयना ||

दास रामाचा वाट पाहे सदना |

संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना ||

जयदेव जयदेव ||३||

******************

आरती सप्रेम जय जय स्वामी गजवदना |

तुझिया स्मरणे जाति पातके पार्वतीनदंना ||

मोरया पार्वतीनंदना || धृ ||

मस्तकी मुकुट जडिताचा शोभतो जाण |

कानी कुंडलांची दीपके झळकती परिपूर्ण ||

पायी घुंघुरवाळे घालुनि शोभति चरण |

तुझिया दोंदावरी कंठी पदक घालून ||१||

मुषक वाहनावरी स्वारी करोनिया फिरसी|

चंद्रमा तुजला हसे म्हणुनी शाप दिधलासी |

तेहतीस कोटी देव मिळोनी प्रार्थियले तुजसी |

दया करा महाराज उ:शाप देउनिया त्यासी || २ ||

भाद्रपद शुध्द चतुर्थीचा दिवस सुदिन|

त्या दिवशी या चंद्रम्याचे पाहू नये वदन|

हाच शाप दिधला त्यासी ऐका हो जन |

जे जन पाहतील मुख त्यासी दुःख पीडा जाण || ३ ||

वत्से रक्षित असता कृष्णे सोम पाहिला|

स्यमंतक मणि जांबुवंत गृहा समीप नेला|

आळ आली श्रीकृष्णावरी क्रोधाने चढला|

शोधा लागी जाता तेव्हा जांबुवंत मिळाला || ४ ||

रामचंद्रे जांबुवंते होते बोलणे |

यास्तव आता जाणे जाले युध्दा कारणे |

युध्द प्रसंग टळला तेव्हा कन्यका देउन |

मणि आंदण दिधला तेव्हा आले परतून ||५||

सत्राजिता श्री कृष्णाने मणि जो दिधला|

असत्य भाषण करिता त्यासी क्रोध बहु आला|

सत्यभामा बोलावून दिधली कृष्णाला|

मणि आंदण देउनि त्यासी समाधान केला ||६||

गोपिकांचे गृही श्रीहरी भक्षी नवनित|

गोपी जाउनि यशोदेपाशी सांगती वृत्तांत |

कृष्ण तुझा चांडाळ येउन धरी आमुचा हात|

काय सांगू यशोदे, त्याची करणी अघटीत || ७ ||

ऐसी वार्ता कानी पडता माता घाबरली|

जाउन एकदंतापाशी नवस बोलली|

संकष्टीची व्रते तुझी करीन मी आगळी |

खोडी चोरी श्रीहरी सोडी जाउ नको गोकुळी || ८||

यशोदेने नवस पूर्ण जाले म्हणोनिया|

व्रते नरनारी करतील मोरया|

पतित मी आळशी माझी मतिमंद काया|

दास म्हणे मस्तक नित्य तुझे पाया || ९ ||

******************

जय देव जय देव जय जय गणराजा |

सकळ देवा आधी तू देव माझा || धृ ||

उंदरावरी बैसोनी दुडादुडा येसी |

हाती मोदक लाडू घेउनिया खासी|

भक्तांचे संकटी धावूनि पावसी |

दास विनविती तुझिया चरणासी || १ ||

भाद्रपदमासी होसी तू भोळा |

आरक्त पुष्पांच्या घालुनिया माळा |

कपाळी लावुनिया कस्तुरी टिळा |

तेणे तू दिससी सुंदर सावळा || २ ||

प्रदोषाचे दिवशी चंद्र श्रापिला|

समयी देवे मोठा आकांत केला|

इंदु येउनिया चरणी लागला|

श्रीरामा बहुत श्राप दिधला || ३ ||

पार्वतीच्या सुता तू ये गणनाथा |

नेत्र शिणले तुझी वाट पाहाता |

किती अंत पाहासी बा विघ्नहर्ता|

मजला बुध्दी देई तू गणनाथा || ४ ||

******************

श्रीराम आरत्या

जयजय पूर्णकामा । जय आत्मयारामा ।

नवलाव आरति होती हो तुमची आम्हा ।। धृ ।।

निर्गुणी सगुण कैसे। लीळाविग्रह आंरभ ।

अन्वयउपाधि योगे। निर्बिंब हे न लाभे।

एकत्व न खंडता। अनेकत्व हे उभे।

ऐसी हे थोर सत्ता। नांदिजेत स्वयंभ ।।१।।

अपूर्व हेचि रीति । गुरूशिष्यसंवादु ।

अभेद पूर्ण तो हा । महाहरुष संवादु ।

जाणती अनुभवी । जया सदगुरुबोधु ।।

रुचि हे रामदास। आपआपणा स्वादु ।। २ ।।

******************

रावची नाही तेथे कैचे राउळ |

देवची नाही तेथे कैचे देउळ |

ठावचि नाही तेथे कैचे हो मळ |

इतकेहि बोलणे मिथ्या समूळ || १ ||

जय जय जय आरत जय पुरते जाले|

पुरते अपुरतया श्रीरामे नेले || धृ ||

रामचि नाही तेथे कैचा हो दास|

दासचि नाही तेथे कैचा उदास |

उदास आहे परि नाही आभास|

आभास केल्या होय पूर्णत्वा नास || २||

माया कर्पूर आत्मादीपे प्रगटला|

तेणे तेजे अवघा भंबाळ जाला|

तेथे रामदास दीपचि जाला|

लहानाळुनी आपेआप निवाला || ३||

******************

साफल्या निजवल्या कौसल्या माता |

भूकन्या अनन्या मुनिमान्या सीता|

खेचर वनचर फणिवर भरता निजभ्राता|

दशरथ नृपनायक धन्य तो पिता

जयदेव जयदेव जय रघुकुळटिळका |

आरती ओवाळू त्रिभुवननायका | जयदेव जयदेव || १ ||

आचार्या गुरूवर्या कार्याचे फळ |

रविकुळमंडण खंडणसंसारमूळ ||

सुरवर मुनिवर किन्नर ध्याती सकळ |

धन्य तो निजदास भक्त प्रेमळ || जयदेव जयदेव || २ ||

******************

भूमिपती भूजापती भूपती रतिवीरा|

सुरपतिरंजन मृगुपतिगंजन रणधीरा |

सरितापतिदंडणा रजनीचरहारा|

वानरपतिमंडण निर्जरशृंगारा || १||

जयदेव जयदेव सुरवरदा रामा|

मुनिजन मानसहंसा सुंदर गुणधामा ||धृ||

शरणागतवत्सला तरणोत्पलनयना |

तरणीवंशाभूषण धरणीधरशयना|

करणीकारण तारण जडजाड्याहरणा |

दासा पंजर लोभापर दुस्तरणा || ३ ||

******************

किरीट कुंडले माला वीराजे|

झळझळ गंडस्थळ घननिळ तनु साजे |

घंटा किंकिणी अंबर अभिनव गति साजे |

अंदू वाकी तोडर नूपुर ब्रिद गाजे ||

जयदेव जय रघुवीर ईशा |

आरती निर्जरवर ईशा जगदीशा || जयदेव जयदेव || १||

राजिवलोचन मोचनसुरवर नरनारी |

परतर पर अभयंकर शंकर वरधारी|

भूषणमंडीत उभा त्रिदशकैवारी|

दासा मंडण खंडण भवभय अपहारी| जयदेव जयदेव || २ ||

******************

सीतावरी रघुवीर शरयुतिरवासी |

योगीजनमनमोहन पावन सुखराशी |

नेणती अपार महिमा न कळे वेदासी|

श्रुती नेति नेति अगम्य सर्वासी || १ ||

जयदेव जयदेव जय सीतारमणा |

नकळे तुझा महिमा शास्त्रापुराणा || धृ ||

स्तुति करिता जिव्हा चिरल्या शेषाच्या|

नेणति पार अपार प्रकाश हा तुमचा ||

अंत नाही अनंत प्रांत मायेचा |

ब्रह्मादिका न कळे जप तो शिवाचा || २ ||

चारी वाचा शिणल्या नि:शब्द शब्दाचा |

भावनेचा अभाव ठाव मुक्तीचा |

मीतूपण कैचे सोहळा सुखाचा|

तो हा राघव स्वामी रामदासाचा || ३ ||

******************

भंबाळ कर्पूराचे | दीप रत्नकीळाचे ||

उजळले दिग्मंडळ | मेघ विद्युल्लतांचे ||

दिसती तैशापरी | भार चंद्रज्योतीचे ||

जयजया दीनबंधु | भक्तकरुणासिंधु ||

आरती ओवाळीन शिवमानसी वेधु ||धृ||

त्राहाटली दिव्य छत्रे | लागल्या शंखभेरी|

थरकती मेघडंबरे| दाटल्या उभय हारी ||

फडकती ते निशाणे | तडक वाजती भारी ||

तळपती मत्स्यपुच्छे | तेणे रोग थरारी || २ ||

मृदंग टाळ घोळ | उभा हरिदास मेळ ||

वाजती ब्रह्मविणे | उठे नाद कल्लोळ ||

साहित्ये नटनाटय | भव्य रंग रसाळ ||

गर्जती नामघोष | लहान थोर सकळ || ३ ||

चंपक पुष्पयाती | मिळाल्या असंख्याती ||

धुशर परिमळांचे लेणे | तेणे लोपली क्षिती ||

चमकती ब्रहवृंदे | पाउले उमटती ||

आनंद सर्वकाळ | धन्य जन पाहती || ४ ||

ऐसा ऋषिकुळवेष्टित हा | राम सूर्यवंशीचा |

जाहाली अति दाटणी | पुढे पवाड कैचा|

सर्वही एक वेळा | गजर घोष वाद्यांचा ||

शोभतो सिंहासनी | स्वामी रामदासाचा || ५ ||

******************

सुंदर सिंहासनी त्रिदशा कैवारी |

दक्षिणभागी उभा सखा अवतारी ||

वामांगी ती उभी सीता सुंदरी |

आज्ञाधारक सन्मुख रूद्र अवधारी || १ ||

जय देव जय देव जय अयोध्याधीशा|

आरती ओवाळू स्वामी जगदीशा || धृ ||

मस्तकी मुकुट किरीटी तेजाळ |

झळझळ झळकती कीळा भासे कल्लोळ ||

मकराकृती कुंडले रत्ने सुढाळ|

कस्तुरी केशर सुंदर भाळी परिमळ || २ ||

चाप केवती भृकुटी व्यंकट सुरेख |

आरक्त लोचन सुंदर सरळ नासिक |

रसाळ सुढाळ भाळ भव्य सुरेख |

दिनकर कोटी उपमे तुळे मयंक || ३ ||

अजानुबाहु वक्षस्थळ सुंदर मुगुटी |

मुक्ते रुळती माळा रत्नांच्या कंठी ||

मर्यागर दूसर केशर सर्वांगे उटी|

त्र्यंबक धनुष्य शोभे शंकर संपुटी ||४||||

कासे कसिला पीतांबर पिवळा |

चरण कमळी रूळे वृंदाची माळा ||

घननीळ तनु सुंदररूपे सावळा |

रामदास वंदी चरणांबुज कमळा || ५ ||

******************

कथेचे शेवट आता उजळू आरती ||

ओवाळू मेघश्याम सावळी मूर्ति || धृ ||

सिंहासनी शोभे देव सुरवरकैवारी|

दक्षिणेसी शेष वामे सीता सुंदरी ||१||

भरत शत्रुघन माता कौसल्या पाहे |

जोडुनि पाणी सन्मुख हनुमंत आहे || २ ||

भक्तराज दोही भागी उभे राहिले ||

स्वानंदे गर्जती धूशर उधळीले ||३||

वाजंत्र्याची घाई एक गर्जना जाली|

रामदासा आनंद जाला कथा संपली ||४||

******************

आता लावा रे पंचारती|

राम लक्ष्मण सीता मारुती ||धु ||

राम दृष्टीने राम पहा | नीट सन्मुखे उभे राहा ||

राम होउनी राम तुम्ही पाहा || १ ||

ध्यान आव्हान आसन जाण| पाद्य अर्घ्य आचमना ||

काही नेणे मी रामावीण || २||||

स्नान परिधान उपविति गंध | केशर कस्तुरी सुमन सुगंध ||

काही नेणे मी मतिमंद ||३||

धूप दीप नैवेद्य जाण | विडा दक्षणा निरांजन|

काही मंत्रपुष्पादि प्रदक्षणा ||४||||

पंचभूतादि पांचहि प्राण | करा रामासी समर्पण ||५||

रामलक्ष्मण सीताबाई | राम कल्याण नित्य गाई |

राम व्यापक सर्वा ठाई ||६||

रामी रामदास म्हणे | रामावीण मी कांही नेणे ||

राम माझा जीवप्राण ||७||

******************

काकड आरती परमात्मा श्री रघुपती |

जिवाजिवां प्रकाशसी कैसी निजात्म ज्योती ||धु ||

त्रिगुण काकडा व्दैत घृते तिंबिला |

उजळिली निजात्मज्योती तेणे जळोनि गेला ||१||

काजळी ना म्हैस नाही जळजळ ढळमळा |

अवनी ना अंबर प्रकाश निघोट निश्चला ||२||

उदयो ना अस्तु तथा बोध: प्राप्तकाळी |

रामी रामदासी सहजी सहज वोवाळी ||३||

******************

बाळा मुग्धा यौवना प्रौढा सुंदरी

आरत्या घेउनि करी झाल्या त्या नारी ||१||

श्यामसुंदर रामा चरणकमळी |

ओवाळू आरती कनक गंगाजळी ||२||

चौघी म्हणती सुमनशेजे चला मंदिरा |

नव त्या इच्छिती सेवा श्यामसुंदरा ||३||

दास म्हणे सुमनशेजे चला श्रीहरी|

क्षण एक विश्रांति घ्या हो अंतरी ||४||

******************

स्वामी चला हो निजमंदिरा |

सुखसेजेसी रघुवीरा|

राघवा चला जी निजमंदिरा ||धृ||

सकळासी तांबुल सकळ पुष्पमाळा |

भक्तांचा सोहळा पुरविला ||१||

भक्तजनपालक ब्रह्मांडनायक |

जय रघुकुळटिळक स्तविती दासा ||२||

येउनी जनकात्मजा अहो जी रघुराजा|

तिष्ठतसे तुझा मार्ग लक्षी || ३||

जाली वाढ राती अहो रघुपती |

मार्ग सोडविती बंदीजन ||

उठले जगजीवन सिंहासनावरून |

वेगी निंबलोण उतरिले || ५ ||

******************

यथा शक्ति सेवा जाली | देवराया निद्रा आली|

रमा वाट पाहे ही | शेजे सुमनांचे मंदिरी ||१||

धर्म अर्थ काम मोक्ष | पहा मंचक प्रत्यक्ष |

चौकुनी चारी समया | एका ज्योती प्रकाशल्या ||२||

आपला आपण उपचार | भोगी भोग निरंतर |

ऐसे रघुराज पहुडले | दासा प्रसादा लाभले ||३||

******************

श्रीराम पहुडले निज मंचकावरी|

उभी ती जानकी बाळा घेऊनी आरत्या करी ||१||

समया पाजळती रत्नज्योती प्रकाशती|

हनुमंत जांबुवंत पुढें उभे राहती||२||

नैवेद्य पंचखाद्य खर्जूर शर्करा|

नारळादि फळे द्राक्षे रामराया अर्पिली||३||

राघवे निद्रा केली मौन वाचा राहिली|

रामी हो रामदासी समाधी लागली||४||

******************

मारुतीची आरत्या

सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी |

करि डळमळ भूमंडळ सिंधुजळ गगनी ||

कडाडिले ब्रह्मांड धोका त्रिभुवनी

सुरवरनर निशाचर त्या जाल्या पळणी ||

जयदेव जयदेव जयजय हनुमंता

तुमचेनि प्रतापे न भिये कृतांता || जयदेव जयदेव || १ ||

दुमदुमिले पाताळ उठला पडशब्द|

धगधगिला घरणीधर मानिला खेद ||

कडाडिले पर्वत उडुगण उच्छेद|

रामीरामदासा शक्तीचा शोध || जयदेव जयदेव ||

******************

कोटीच्या कोटी गगनी उडाला|

अपचळ चंचळ द्रोणाचळ घेवोनि आला ||

आला गेला आला कामा बहुताला |

वानर कटका चटका लाउनिया गेला ||

जयदेव जयदेव जयजय बलभीमा|

आरती ओवाळू सुंदर गुणसीमा| जयदेव जयदेव || १ ||

उत्कट बळ ते तुंबळ खळबळली सेना|

चळवळ करिता त्यासी तुळणा दिसेना ||

उदण्ड कीर्ति तेथे मन हे वसेना|

दास म्हणे न कळे मोठा की साना || जयदेव जयदेव || २ ||

******************

भीम भयानक रूप अद्भूत |

वज्रदेही दिसे जैसा पर्वत ||

टवकारूनि नेत्र रोम थरथरीत |

स्थिरता नाही चंचळ जाला उद्दीत ||

जयदेव जयदेव जय महारूद्रा|

आरत भेटीचे दीजे कपींद्रा || जयदेव जयदेव ||१||

हुंकारूनि बळे गगनी उसळला |

अकस्मात जानकीसी भेटला ||

वन विध्वंसूनि अखया मारिला

तत्क्षणे लंकेवरी चौताळिला || जयदेव जयदेव || २||

आटोपेना वानर हटवाटी धीट|

पवाडला जाळू पाहे त्रीकूट |

मिळोनि रजनीचर करती बोभाट

धडाडीला वन्ही शिखा तांबट || जयदेव जयदेव || ३ ||

कडकडीत ज्वाळा भडका विशाळ |

भुभुःकारे करूनी भोवी लांगूळ |

थोर हलकालोळ पळती सकळ |

वोढवला वाटे प्रळयकाळ || जयदेव जयदेव || ४ ||

तृतीय भाग लंका होळी पै केली|

जानकीची शुध्दि श्रीरामा नेली ||

देखोनी आनंदे सेना गजबजली |

रामीरामदासा निजभेटी जाली || जयदेव जयदेव || ५ ||

******************

दशरथे यज्ञ केला ऋषिप्रसाद आला|

विभागिता तिन्ही भाग एक अंजनी नेला ||

तयाचा पूर्णपिंड रूद्रअवतार जाला|

पूर्णपिंड म्हणोनीया बहुबळ लाधला ||१||

जयजया पवनतनुजा जय राघवप्रिया |

आरती ओवाळीन सकळबलाढ्य वर्या ||

भक्तजन चूडामणि प्रेमळ ब्रह्मचर्या |

ज्ञानविज्ञानघना सुनीळतनु वज्रदेह्या || धृ ||

उपजता बालपणी जेणे गिळिला तरणी|

पुनरपि उगळिला पोळला म्हणवूनि |

ते वेळ हनुवटे वज्र हाणिला सत्राणी|

रोम हि न तुटे चि हनुमंत नाम तेथूनी || २ ||

अंजनीवरद जाले कासोटीस ओळखले|

तोचि स्वामी तुझा येरे जीवी धरियले |

क्रीडता द्रुमगर्भी राघवे ओळखिले |

येरू म्हणे स्वामी माझा लोटांगण घातले || ३ ||

स्वामीचे कृतकार्य तरला सिंधुतोये|

राक्षसे निद्राळूनी भेटला जानकीये|

क्षुधेचेनि मिषे वना अंतकु होये|

जाळिली लंकापुरी वंदिले रामपाये ||४||

गोष्पदातुल्य मेरू उडोनिया गेला |

योजने चारकोटी द्रोणाचळ आणिला |

विस्तीर्ण सहस्त्रयोजन पुष्पप्राय झेलिला||

लक्ष्मण प्राणदाता ऐसा जनवाद जाला ||५||

कृतांत काळनेमी मार्ग रुंधिला तेणे|

विवसी उध्दरोनी घेतले प्राणे ||

पर्वत घेऊनि येता भरते विंधिला बाणे|

नामासि देउनि मान पर्वत नेला सत्राणे ||६||

रघुनाथ विजयी जाले सकळ कपी गौरविले |

ते वेळ प्रेमे प्रीतिनिकट दास्य घेतले ||

हे तुझे कीर्तितेज त्रिभुवनी फाकले|

रामीरामदासे आरत ओवळिले ||७||

******************

सद्गुरू मुख्य मारूत कर्ण व्योमी विचरत|

तयाचा निजगर्भी जाला बोध हनुमंत ||

निजबळे निजकीर्ती केली विख्यात |

तयाचेनी स्मरणमात्रे कळिकाळ कापत || १||

जय जय हनुमंता जयाची पूर्ण शिवा |

आरती ओवाळीन जीवाचिया जीवा ||धृ.||

जीवशिवऐक्य तेहि केले सुग्रीवा रामा |

इंद्रिय हेच कपि लाविले निजकामा ||

भवसिंधु तरूनिया राघवांगना रामा |

शोधुनि काम क्रोध दमिले राक्षस भीमा ||२||

ऐसे निज काज सिध्दी गेले जनी जैत्य आले|

जानकी सहित राम ऐक्य राजी राहीले ||

हनुमंतपण तेथे ना राहेचि वेगळे |

रामी रामदासी आरते ओवाळीले ||३||

******************

अंजनीसुत हा नयनी निज अंजन लावी |

षड्रिपु भंजून सत्वर निरंजन दावी ||

त्याविण तरती दुस्तर भवसागर केवी|

त्रैलोक्याचा नायक जिवलग ज्या भावी ||३||

जय देव जय देव जय एकादशरूद्रा|

सहजी प्रकाश दिधला त्या दिनकर चंद्रा ||धृ||

रजनीपती वौशीनर अभिमाना चढला||

गर्वाचा शरपंजर शतचूर्ण केला ||

पाताळी फणि मस्तक चुळचुळा जाला |

तो हा कपि दासांचे ध्यानी सापडला ||४||

******************

दृढ लांगुल वज्रांग विक्रांत वल्या |

तिक्ष्णनख रोमावली अतिवक्रा ||

पिंगट नेत्रा उचलुनि पाणि चपेटा मर्दुनि रिपुगात्रा |

त्रिभुवन विक्रम विस्मित राघव प्रियपात्रा || १||

जय देव जय देव पवनतनुज भीमा |

अनुसरज प्रतिपाक अगणित गुणसीमा ||धृ||

पीतांबर कुंडल गिरिवरसमलीला|

शेनाचल करतलवत अगणित अवलीळा |

रघुविरदासा मंडण भवखंडण हेला|

अनुदिनी सन्मुख तिष्ठतु जोडोनि करयुगुला || २ ||

******************

जय जय भीमराया जयजय भीमराया |

ब्रह्मांडा येवढी तुझी वज्रकाया ||धृ||

वज्र लांगुल पुरते | जाते ब्रह्मांडा वरते ||१||

फार चंचळ चपळ | बळ लागले तुंबळ ||२||

ऐसा दुजा वीर कैचा | दास होये रघुनाथाचा ||३||

******************

श्रीकृष्ण आरत्या

करूणाकर गुणसागर गिरिवरधर देवे |

लीला नाटकवेष धरिला स्वभावे |

अगणितगुणलाघव हे कवणा ठावे |

वज्रनायक सुखदायक काय वर्णावे ||

जयदेव जयदेव जय रमारमणा |

आरती ओवाळू तुज नारायणा || जयदेव जयदेव || १||

वृंदावन हरिभुवनी नुतन तनु शोभे |

वक्रांगे श्रीरंगे यमुनातटी शोभे |

मुनिजनमानसहारी जगजीवन ऊभे |

रविकुळटिळकदास पदरज त्या लाभे || २ ||

******************

जय जय यादवा रे जय जय यादवा रे|

तुझे ध्यान लाभले माधवा रे ||धृ.||

होसी भक्तांचा कोवसा |

भवार्णवी भरवसा ||१||

भार फेडीला महीमा|

कैवारी तू पांडवाचा ||२||

दास म्हणे मनोहर |

कृष्ण आठवा अवतार ||३||

******************

विठ्ठल आरत्या

निर्जरवर स्मरहरधर भीमातिरवासी|

पीतांबर जघनी कर दुस्तर भव नाशी ||

शरणागत वत्सल पालक भक्तांसी|

चाळक गोपिजनमन मोहन सुखराशी ||

जयदेव जयदेव जय पांडुरंगा |

निरसी मम संगा निःसंगा भव गंगा || जयदेव जयदेव ||१||

अणिमा लघिमा गरिमा नेणति तव महिमा |

नीलोत्पलदल विमला घननिल तनु शामा ||

कंटकभंजन साधूरंजन विश्रामा|

राघवदासा विगलित कामा निःकामा || जयदेव जयदेव ||२||

******************

जय जय पांडुरंगा जय जय पाडुरंगा|

तुझ्या दरूषणे दोष जाती भंगा ||धृ||

पुंडलिकालागी आला | ईटेवरी उभा केला ||१||

ठाई ठाई टाळघोळ | मोठा कथेचा कल्लोळ || २ ||

दास म्हणे भीमातीरी| येकवेळ पाहा रे पंढरी ||३||

******************

जय देव जय देव पांडुरंगा ||

आरती ओवाळू अघ ने निजमंगा ||धृ||

श्रीमुख सुंदर कुंडल मस्तकी ज्योतिर्लिंग शोमा|

कटी तटी पीत वसने विद्युत् प्राय शोमत |

जडितसिंके झलपलित तेजे झाल झलित ||१||

पांचजन्य करयुगि घरिलासे पाहे |

समचरणाची शोमा अभिनव नटताहे ||

भीमा तट सन्निध पुंडरिक राहे|

वेणुनादे मुनिजन वेधियले पाहे ||२||

ऐसी मूर्ती इटे पूजिली निजनटे|

बह्मा इंद्र मध्यानि प्रगटे |

जय जयकारे सुखकर पंढरीये पेटे |

दास चरणी मधुकर सेवनी निजविनटे ||३||

******************

शंकर आरत्या

लवथवती विक्राळा ब्रह्मांडी माळा |

वीषे कंठ काळा त्रिनेत्री ज्वाळा |

लावण्यसुंदरी मस्तकी बाळा |

जयदेव जय श्रीशंकरा, हो स्वामी शंकरा |

आरती ओवाळू तुज कर्पुरगौरा || जयदेव जयदेव ||१||

कर्पुरगौरा भोळा नयनी विशाळा |

अर्धांगी पार्वती सुमनांच्या माळा |

विभूतीचे उधळण शितीकंठ नीळा |

ऐसा शंकर शोभे उमावेल्हाळा || जयदेव ||२||

देवी दैत्यी सागरमंथन पै केले |

त्यामाजी अवचित हलाहल जे उठिले |

ते त्वां असुरपणे प्राशन केले |

नीळकंठ नाम प्रसिध्द झाले | जयदेव जयदेव ||३||

व्याघ्रांबर फणिवरधर सुंदर मदनारी |

पंचानन मनमोहन मुनिजन सुखकारी ||

शतकोटीचे बीज वाचे उच्चारी|

रघुकुळटीळक रामदासा अंतरी || जयदेव जयदेव ||४||

******************

जय देव जय देव जय रतिपतिदहना|

मंगल आरती करतो छेदी अघविपिना ||धृ||

गौरीवर गंगाधर तनु कर्पुर ऐशी |

गज व्याघ्राची चर्मे प्रेमे पांघुरसी |

कंठी कपाळा माळा भाळी दिव्यशशी|

अनिलाशन भूषण हर शोभत कैलासी ||१||

त्रिपुरासुर अतिदुस्तर प्रबळ तो जाला |

तृणवत मानित वासव विधि आणि हरिला ||

तेव्हा निर्जर भावे स्मरताती तुजला|

होऊनि सकृप त्यावरि मारिसी त्रिपुराला ||२||

जे तव भक्ति -पुरस्सर जप तप स्तव करिती |

त्याते अष्टहि सिद्धी स्वबलाने वरिती ||

शिव शिव या उच्चारे जे प्राणी मरती |

चारी मुक्ती येउनि त्यांचा कर धरती ||३||

वृषभारूढ मूढा लावी तव भजना |

भवसिंधु दुस्तर तो करी गा सुलभ जना ||

होवो सुलभ मला तव मायेची रचना |

दास म्हणे ताराया दे सकृप वचना ||४||

******************

जय देव जय देव जय अजिनांबर धारी|

आरती तुज मंगेशा निर्गुण उपचारी ||धृ ||

उपमा नाही रूपी निर्गुण गुण रहिता|

कैलासाहुनि मानस धरिला भजकार्था |

काशी आदि करुनि गणनाच्या तीर्था |

लिंगदेहे वससी भक्तिभावार्था ||१||

गजचर्मपरिधान शशि धरिला शिरी|

भूधर जिंकुनि कंठी केली उत्तरी||

जटाजूट वसे गंगासुंदरी |

वाहन नंदी तुझे अर्धांगी गौरी || २ ||

मंगलदायक तुझे शिवनाम घेता |

तत्क्षण भस्म होती तापत्रय व्यथा ||

अभिन्न भिन्न भाव दासाच्या चित्ता|

चरणविरहित न करी मज गौरीकांता || ३ ||

******************

विष्णू आरत्या

कमळावर कौस्तुभधर क्षिरसागरवासी ||

पतीत पावन नामे अगणित गुणरासी |

नाभी कमळी ब्रह्मा अग्रज मदनासी |

न कळे महिमा स्तविता दशशतवदनासी ||१||

जयदेव जयदेव जय पंकजनयना |

आरती ओवाळू तुज पन्नगशयना ||धृ.||

अरिदंडण भवखंडण मंडण देवांचे |

हरी दुरित परिपूरित निजहित सकळांचे |

दशशतवेष्टित शोभे स्वरूप गरूडाचे |

राघवदासी भजन पूजन सगुणाचे || २ ||

******************

जय देव जय देव जय लक्ष्मीकांता |

मंगल आरती करितो भावे सुजनहिता ||धृ.||

नारायन खगवाहन चतुरानन ताता|

स्मर अरिताप विमोचन पयनिधि जामाता ||

वैकुंठाधिपते तव महिमा मुखि गाता |

सहस्रमुखांचा तोही थकला अनंता ||१||

सदैव लालन पालन विश्वाचे करिसी |

दासास्तव तू नाना अवतार धरिसी |

दुष्टा मर्दुनि दुःखा भक्तांच्या हरिसी|

निशिदिनी षण्मुख तातांचे ह्दयी स्मरसी ||२||

******************

वेंकटेश्वर आरत्या

अघहरणी पुष्करणी अगणित गुणखाणी |

अगाध महिमा स्तविता न बोलवे वाणी ||

अखंड तीर्थावळी अचपळ सुखदानी|

अभिनव रचना पाहता तन्मयता नयनी ||

जयदेव जयदेव जय व्यंकटेशा ||

आरती ओवाळू स्वामी जगदीशा || जयदेव जयदेव ||१||

अति कुसुमालय देवालय आलय मोक्षाचे|

नाना नाटक रचना हाटक वर्णाचे ||

थकित मानस पाहता स्थळ भगवंताचे|

तुळणा नाही हे भुवैकुंठ साचे || जयदेव जयदेव ||२||

दिव्यांबरधर सुंदर तनु कोमल नीला |

नाना रत्ने नाना सुमनांच्या माळा ||

नाना भूषण मंडित वामांगी बाळा |

नाना वाद्ये मिनला दासांचा मेळा || जयदेव जयदेव ||३||

******************

जय जय वेंकटेशा जय जय वेंकटेशा

मूळपुरुषा तू जगदीशा ||धृ.||

केवळ वैकुंठभुवन | उदंड येती भक्तजन ||

जन होताती पावन ||१||

गिरी शेषाद्री मस्तकी | नाटकदेशी कर्नाटकी|

भजिजे पुण्यश्लोक लोकी ||२||

रथ उत्साह घडघडाट || ३ ||

वृक्ष नाना पक्ष याती| नानापक्षी ते बोलति ||

जळे निर्मळ वाहती ||४||

तेथे पुरति कामना | बहुतांच्या मनकामना ||

दास म्हणे जगजीवन ||५||

******************

श्री सद्गुरु आरत्या

जय देव जय देव जय अलक्ष्यलक्ष्या|

जय गुरूराज दयाघन विश्वांतरसाक्षा ||धृ.||

ब्रह्मानंद सुखाचा तू कंद बापा|

भावातीता हरसी दास त्रय तापा ||

अगाध महिमा तुझा कोण करी मापा|

मंगळधामा रामा सदुरू निष्पापा ||१||

होउनि सकृप मूढा तू हाती धरिसी|

अघनग भस्म करोनि त्याते उध्दरिसी ||

स्पर्शुनि मस्तकी पाणी त्या ब्रह्म करिसी| |

आत्मस्वरूपा दाविसि होउनिया अरसी ||२||

अग्नी काष्ठा देतो आपुले रूप जसे|

आपण करता प्रेमे शिष्यलागी तसे ||

शिष्याचे तव स्मरणे भवभय नासतसे |

सदैव ब्रह्मस्वरूपी होउनि राहतसे ||३||

ऐसा तू गुरुराया विश्वाचा दाता|

सकृप होउनि कळवी मजला वेदांता ||

महाराजा अजुनी तरी अंत किती पाहता|

दास म्हणे मी बुडतो काढि धरुनि हाता ||४||

******************

सुखसहिता दुखरहिता निर्मळ एकांता |

कलिमलदहना गहना स्वामी समर्था |

न कळे ब्रह्मादिका अंत अनंता |

तो तू आम्हा सुलभ जय कृपावंता ||

जयदेव जयदेव जय करूणाकरा |

आरती ओवाळू सद्गुरूमाहेरा || जयदेव जयदेव ||१||

मायेविण माहेर विश्रांती ठाव |

शब्दी अर्थलाभ बोलणी वाव ||

सद्गुरूप्रसादे सुलभ उपाव |

रामीरामदासा फळला सद्भाव || जयदेव जयदेव || २ ||

******************

जय जय आरती श्री गुरू स्वामी समर्था |

दयाळा स्वामी समर्था |

काया वाचा जीवे भावें ओवाळिन आता || धृ ||

ब्रम्हा विष्णु हरादिक मानसी ध्याती |

सुरवर किन्नर नारद तुंबर कीर्तनी गाती ||

आगम निगम शेष स्तवितां मंदसी मती |

तो तूं आम्हा पूर्ण काम मानवां प्राप्ती || १ ||

ऋषीवर मुनिवर किन्नर देवा तुझे स्थापिलें |

षड्दर्शनी मत्त गुमानी पंथ चालिलें ||

अपरंपार परात्परा पार न कळे |

पतित प्राणी पदर लागुनी कल्याण जालें || २ ||

******************

भैरव आरत्या

दक्षिण देशामाजी भैरव तो देव |

क्षेत्रपाळ बंदी लोकत्रय भाव |

भक्तासी देखूनी चरणी दे ठाव |

देवाचा तारक भैरव देव ||

जयदेव जयदेव जय भैरवदेवा |

सद्भावे आरती करितो मी देवा || जयदेव जयदेव ||१||

वामांगी जोगेश्वरी शोभे सुंदर|

कासे पितांबर वाद्यांचा गजर ||

भक्तासि देखोनि हरि कृपाकर|

रामदास चरणी त्या मागे थार| जयदेव जयदेव || २ ||

******************

जय देव जय देव जय क्षेत्रपाळा |

आरती ओवाळू तूज रे गोपाळा ||धृ.||

नाना क्षेत्रे पाळक चाळक सुष्टीचा |

वोळे घन आनंदाचे वृष्टीचा ||

संकटमोचन देव कृपादृष्टीचा |

कैपक्षी सामर्थे भक्त पुष्टीचा ||१||

त्रिशूळ डमरू सिंगी योगी वीतरागी|

अभिनव महिमा न कळे भोगी ना त्यागी|

दर्शनमात्रे सेवक होती वीभागी|

सर्वाभूती पाहा या देवालागी || २ ||

चळवळ चळवळ जिकडे तिकडे देवाची |

अगणित महिमा कोणी लिही ना वाची ||

का रे काही सेवा न करा फुकाची |

दास म्हणे बुध्दि न करावी काची || ३ ||

******************

जय जय भैरवा रे| जय जय भैरवा रे|

तुझे भजन लागे सदैवा रे| काळ भैरव काळ भैरव|

टोल्या भैरव बटुक भैरव ||

नाना प्रकार विखार | त्याचा करतो संव्हार |

काळ काळाचाही काल| दास म्हणे क्षेत्रपाळ ||

******************

दत्तात्रेय आरत्या

जय जय श्री दत्तात्रेय औदुंबरवासी |

मंगल आरती करितो मम भवभय नाशी ||धृ.||

देहत्रय अवतारा तापत्रय हरिसी|

अक्षय सुख अवदुंबर छात्रे विचरसी ||

श्रीकृष्णातटी राहुनि दासा उध्दरसी|

जडमुढा ताराया अवतार धरिसी ||१||

काय तुझा महिमा वर्णावा आता|

मारिसी भूत समंधा सक्रोधे लाथा |

नाना रोग दुरत्यय तव तीर्थ घेता|

पुनरपि श्रवण न ऐकति गदरिपुची वार्ता ||२||

तुझे क्षेत्र मनोहर या अवनीवरती|

त्याते पाहाता वाटे स्वर्गासम धरती|

आंनदे व्दिज भारत पारायण करिती|

त्रिकाळ सप्रेमाने करिती आरती ||३||

मी अघसागर तू हो अगस्तिऋषि देवा |

प्राशुनि वारी दे मज त्वत्पदिजा ठेवा|

बाधो ना मज किमपी प्रापंचिक हेवा|

दास म्हणे हे बाळक अपुल्या पदि ठेवा || ४ ||

******************

विधिहरिहर सुंदर दिगांबर झाले |

अनुसूयेचे सत्त्व पहावया आले|

तेथे तीन बाल करूनि ठेविले |

दत्त दत्त ऐसे नाम पावले || १||

जयदेव जयदेव जय दत्तात्रया |

आरती ओवाळू तुज देवत्रया || धृ ||

तिही देवांच्या युवति पति मागो आल्या |

त्यांना म्हणे वळखूनि न्या आपुल्याला |

कोमळ शब्दे करुनी करुणा भाकिल्या |

त्यासी समजाविल्या स्वस्थानी गेल्या ||२||

काशी स्नान करविरक्षेत्री भोजन |

मातापुरी शयन होते प्रतिदिन |

तैसे हे अघटित सिध्द महिमान|

दास म्हणे हे तो नव्हे सामान्य || ३ ||

******************

खंडोबा आरत्या

पंचानन वाहन सुरभूषण लीला |

खंडामंडित दंडित दानव अवनीळा ||

मणिमल्ल मर्दून घुसर जो पिवळा |

करि कंकण बाशिंगे सुमनांच्या माळा |

जयदेव जयदेव जयजय मल्लारी|

वारी दुर्जन वारी निंदक अपहारी || जयदेव जयदेव ||१||

सुरवैरी संहारा मजलागी देवा |

नाना नामे गाईन घडो तुझी सेवा ||

अगणित गुण गावया वाटतसे हेवा |

फणिवर शिणला जेथे नरपामर केवा || जयदेव जयदेव ||२||||

रघुवीरस्मरणे शंकर हृदयी नीवाला |

तो हा मदनांतक आवतार जाला |

यालागी आवडी भावे वर्णिला|

रामीरामदासा जिवलग भेटला || जयदेव जयदेव ||३||

******************

जय जय खंडराया | जय जय खंडराया |

म्हाळसा बाणाई तुला दोघी जाया|

हटाचा हे बिरुदेव मालो महिपती ||१||

अखंड नवरा वरि भंडारा उधळिति |

रोकडी प्रतीत जनामध्ये दाखवी|

तयासि भजता भक्त होताति खवी ||२||

भक्त कुत्रे वाघ मोटे अंदु तोडिति |

दास म्हणे दुर्जनाचि होतसे शांति ||३||

******************

देवी आरत्या

श्री जगदंबा आरती

जय देवी जय देवी जय जय श्रीअंबे |

ओवाळू आरती तुज भावे जगदंबे ||धृ.||

शिवमन भ्रमर कमलिनी जय आदि शक्ती |

षण्मुख गजमुख जननी जय जय अव्यक्ति|

भगवद् भेषज लतिके दासप्रिय भक्ति |

रज तम सत्वा न कळे अगम्य तव शक्ति ||

मोठा दुष्ट महीतळी महिषासुर जाला|

फोडुनि निर्जर प्रतिमा त्रासवि विप्राला |

भोगित सुंदर स्वबळे नृपतीच्या माळा |

हरि हर ब्रह्मा पाहुनि पळताती ज्याला |

त्रासविले गोब्राह्मण हे तुजला कळले

तत्क्षणि भक्तिहितास्तव प्रेमळ चळले ||

अरिचमुमंडळ भडभड तव क्रोधे जळले |

चरणतळे महिषासुर घुंघुरडे मारले ||३||

होउनी विजयी निर्जर स्थापियले स्वपदा |

ऐसी तू निजदासा नेसी भव्य पदा|

अनन्य चिंतुनी तुजला गाती नित्य पदा|

दास म्हणे त्या विपत्ती बाधेना च कदा ||४||

******************

अष्टभुजा आरती

सिंहासनावरी सिद्धमूर्ति बाळा |

अष्टभुजा अंबा सत्रावी कळा |

ध्यानासी आणिता तव म्यां देखियली डोळां| शिवबोधें निजतत्त्वें पंथ आगळा || १||

जयदेवी जयदेवी जय वो त्रिपुरे|

त्वरिता पुरस्वामिनी| मातापुर स्वामिनी|

तुळजापूर स्वामिनी |

तूं हा विश्वाधारें तोडी हा भवपाश भवकरुणाकरें

सोहं तत्त्वें निवदुनि तुझेचेनी आधारें || ध्रु०||

अष्टभुजा अंबा अष्ट आयुधें शोभती|

शंखचक्रगदा तुझे हातीं शक्ती ||

त्रिशूळ डमरु घटा जटा विभूति|

तुज म्यां देखिले नयनीं जाली ज्ञानाची स्फुर्ती || २ ||

सिद्धी बुद्धि मुक्ति ह्या तिन्हीं ज्योती|

सहज ब्रह्म माया आरती ओवाळिती ||

तुझे चरण तीर्थे कोटिकुळें उद्धरती|

नित्य स्वरूप ध्याये दास सनती || ३||

******************

महालक्ष्मी आरती

मर्दिला कोल्हासुर ख्याती केली की थोर|

श्रीलक्ष्मी नाम तुझें दैत्य कांपती फार ||

जयदेवी विष्णुकांते महालक्ष्मी गे माते|

आरती वोवाळीन तुज विज्ञान सरिते || ध्रु० ||

धन्य तो कोल्हापूर धन्य तेथींचे नर|

सकळहि मुक्त होती तुजला पाहातां सत्वर ||| २ ||

रहिवास कोल्हापुरी पंचगंगेच्या तीरीं|

सुविशाल सिंहासन विराजसी तयावरी || ३||

मागणें हेचि माये आतां दाखवी पाय |

उशीर नको लावू दास तुझा वाट पाहे ||४||

******************

महाकाली आरती

अनंतकोटी ब्रह्मांडाची जननी आदिमाया|

ब्रह्माविष्णुमहेश लागति तव पाया ||

नानारूपे धरिसी भक्तकाजासी कराया|

तुजवरी सतका करूनि टाकीन मम देहा || १||

जय देवी जय देवी जय महाकाळी |

पंचप्राणे आरती तुझिया पदकमळी ||धृ.||

सुरवर नर किन्नर भूसर यांची बहुदाटी |

तेथे मी पामर कैसी तव भेटी ||

अनाथ नाथे पाहे दिनाते करुणादृष्टी |

तुजविण तारक नाही कोणी मज दृष्टी ||२||

मी तव पातकी मोठा म्हणूनि अनमान करिसी|

तरी का पतितपावन धरिले ब्रीदासी ||

पतितोध्दरणे उध्दरि आपुल्या दासासी |

इच्छाफळ तू देई सकळा भक्तासी ||३||

******************

महामाया आरती

ओवाळू आरती महामाया पायी प्रीती|

मनोभावे पूजा भक्ति अर्पूनिया हो ||धृ.||

सहस्त्रावरी नरनारी विचित्र कल्पोनि देव्हारी|

विविध मनोपचारे बरी पूजा द्रव्याने हो ||१||

पुष्पांजली प्राणमेळी जिवा शिवा सहमेळी|

सुक्ष्मकाया पायाकमळी वाहोनिया हो ||२||

काही घडो काय पड़ो परि हे ध्यान न विसंडो|

तारो मारो अथवा बुडो दास हा अनन्य न्यायी ||३||

******************

शांतादुर्गा आरत्या

कवण अपराधास्तव जननी केला तू रुसवां|

मी तो ध्यातों हृदयीं तुजला अहर्निशी भावा || १ ||

जय जय दीनदयाळे शांत देई मज भेटी|

तव चरणाची स्वामिनी मजला आवडी मोठी || ध्रु० ||

चिंताकूपीं पडलों कोण काढिल बाहेरी|

धावें पावें झडकरी अंबे करुणा तू करी || २||

माता पिता गुरु दैवत सर्वहि तूं चि|

तुझ्यावांचूनि देवी मजला कोणी न लगेची || ३||

काय असे पाहुनि अंगीकार त्वां केला|

आता करणें त्याग तरि हे अघटित ब्रीदाला ||४||

वेदशास्त्रं आणि पुराणें गर्जति अपार |

नाम घेतां हरिती किल्मिष पुरवी अंतर ||५||

दास शरण हा अनन्यभावें करितो विनंती |

तुजवांचोनि मजला न गमे निश्चय दे सुमती || ६ ||

******************

सौम शब्दे उदोकार वाचे उच्चारा|

भावे भक्त विनवी शांते चाल मंदिरा ||धृ||

नवखणांचा पलंग शांते शोभतो बरा |

सुमनाचे परिवारी शांते शयन करा || १ ||

अष्टहि भोग भोगुनि शांता पहुडली शेजे|

भक्तजनांची आज्ञा जाहली चलावे सहजे ||२||

मानस सुखी दशमस्थाने निद्रा हो केली|

रामदास म्हणे शांता ध्यानी राहिली || ३ ||

******************

तुळजी भवानी आरती

सुरवर वरदायिनी मुरहर सुखसदना |

परतर परवासिनी अरिवर विरकदना ||

व्यापक सर्वा घटी जननी हे मदना|

करुणासागर रूपे नागर शशिवदना ||

जयदेवी जयदेवी जय विश्वंभरिते|

आरती ओवाळू तुळजे गुणसरिते ||१||

सकळा संजीवनी मुनिजन मनमोहिनी |

जनवन विज्जन मज्जन सज्जन तमशमनी |

दासा अभ्यंतरी मानस मृदु शयनी ||

राघववरदा सुंदर लाघव मृगनयनी || जयदेवी जयदेवी ||२||

******************

सरस्वती (वेदमाता) आरती

अजरामर पन्नगधर वैश्वानरभाळी |

रसाळ वदना विशाळ नयनांजन भाळी |

शुळी वेष्टित सुरवर किन्नर ते काळी |

हाटकवर्णा नाटक करुणा कल्लोळी || १ ||

जयदेवी जयदेवी जय वेदमाते |

आरती ओवाळू तुज कृपावंते || धृ ||

हंसाननं जगजीवन मनमोहन माता |

पवनाशन चतुरानन थक्कीत गुण गाता |

अमृतसंजीवनी अंतर सुखसरिता |

दासा पालन करिता त्वरिता गुणभरिता || २ ||

******************

देवी अंबाबाई नवरात्रीची आरती

अश्विन शुद्ध पक्षी अंबा बैसली सिंहासनी हो ।

प्रतिपदेपासूनी घटस्थापना ती करुनी हो ॥

मूलमंत्र जप करूनी भोंवते रक्षक ठेवूनी हो ।

ब्रम्हाविष्णू रुद्र आईचे पूजन करीती हो ॥१॥

उदो बोला उदो अंबाबाई माऊलीचा हो ।

उदोकारे गर्जती काय महिमा वर्णू तिचा हो ॥धृ॥

द्वितीयेचे दिवशी मिळती चौसष्ट योगीनी हो ।

सकळामध्ये श्रेष्ठ परशुरामाची जननी हो ।

कस्तुरी मळवट भांगी शेंदूर भरुनी हो ।

उदोकारे गर्जती सकळ चामुंडा मिळोनी हो ॥२॥

तृतीयेचे दिवशी अंबे श्रृंगार मांडीला हो ।

मळवट पातळ चोळी कंठी हार मुक्ताफळा हो ।

कंठीची पदके कासे पितांबर पिवळा हो ।

अष्टभुजा मिरविती अंबे सुंदर दिसे लीला हो ॥३॥

चतुर्थीचे दिवशी विश्वव्यापक जननी हो ।

उपासका पहासी प्रसन्न अंतःकरणी हो ।

पूर्णकृपे पहासी जगन्माते मनमोहिनी हो ।

भक्तांच्या माऊली सुर ते येती लोटांगणी हो ॥४॥

पंचमीचे दिवशी व्रत ते उपांगललिता हो

आर्धपाद्य पुजनें तुजला भवानी स्तविती हो ।

रात्रीचे समई करिती जागरण हरि कथा हो ।

आनंदे प्रेम ते आले सद्भावे क्रिडता हो ॥ ५ ॥

षष्ठीचे दिवशी भक्त आनंद वर्तला हो

घेवुनी दिवट्या हाती हर्षे गोंधळ घातला हो ।

कवडी एक अर्पिता देशी हार मुक्ताफळा हो ।

जोगवा मागता प्रसन्न झाली मुक्ताफळा हो ॥ ६ ॥

सप्तमीचे दिवशी सप्तश्रृंग गडावरी हो ।

तेथे तू नांदसी भोवती पुष्पे नानापरी हो ।

जाईजुई शेवंती पूजा रेखीयली बरवी हो ।

भक्त संकटी पडता झेलुनी घेसी वरचेवरी हो ॥ ७ ॥

अष्टमीचे दिवशी अष्टभुजा नारायणी हो ।

सह्याद्री पर्वती उभी पाहिली जगत्जननी हो ।

मन माझे मोहिले शरण आलो तुज लागुनी हो ।

स्तनपान देऊनी सुखी केले अंतःकरणी हो ॥ ८ ॥

नवमीचे दिवशी नवदिवसांचे पारणे हो ।

सप्तशती जप होम हवने सद्भक्ती करुनी हो ।

षड्रस अन्ने नैवेद्यासी अर्पियली भोजनी हो ।

आचार्य ब्राह्मणा तृप्त केले कृपे करुनी हो ॥९॥

दशमीचे दिवशी अंबा निघे सीमोल्लंघनी हो ।

सिंहारुढ करी दारूण शस्त्रे अंबे त्वा घेऊनी हो ।

शुभंनिशुंभादिक राक्षसा किती मारिसी रणी हो ।

विप्रा रामदासा आश्रय दिधला तव चरणी हो ॥१०॥

******************

महिषासुरमर्दिनी आरती

दुर्गे दुर्घट भारी तुजविण संसारी|

अनाथ नाथे अंबे करुणा विस्तारी|

वारी वारी जन्म मरणाते वारी|

हारी पडलो आता संकट निवारी ||१||

जयदेवी जयदेवी जय महिषासुरमथिनी |

सुरवर ईश्वर वरदे तारक संजीवनी ||ध्रु.||

त्रिभुवनभुवनी पाहता तुज ऐसी नाही|

चारी श्रमले परंतु न बोलवे काही |

साही विवाद करिता पडिले प्रवाही|

ते तू भक्त्ता लागी पावसि लवलाही || जयदेवी जयदेवी || २||

प्रसन्न वदने प्रसन्न होसी निजदासा|

क्लेशा पासुनि सोडवि तोडी भवपाशा |

अंबे तुज वाचून कोण पुरविल आशा |

नरहर तल्लिन झाला पदपंकज लेशा || जयदेवी जयदेवी ||३||

******************

अवतारांच्या व अन्य आरत्या

देवाधिदेव

जय देव जय देव देवधिदेवा |

आरती ओवाळू भाबड्या भावा ||धृ.||

बहु देवी देव एकचि हा पाहा|

पाहा नचि निरसोनी राहा ||

राहे पाहा म्हणणे शब्दलेश हा|

लेश जाता आपे आपणाते पाहा ||१||

भावाभाव जेथे निरसोनी गेला |

गेला म्हणता तेथे शब्दचि ठेला |

ठेला गेला हा शब्द जेथे निमाला |

तेथे रामदास रामचि जाला || २ ||

******************

मत्स्यावतार

जय जय मच्छदेवा जय जय मच्छदेवा|

कैसी करावी तुझी भक्ती सेवा ||धृ.||

मच्छपुराण ऐकावी तैसे मनि धरावे ||१||

अनंतरूपी नारायण | महिमा जाणेसा कवण || २||

दास म्हणे मच्छमोठा| मारी शंखाला चपेटा ||३||

******************

कुर्मावतार

जय जय कूर्मराया जय जय कूर्मराया|

सकळ सुष्टीची तुजलागी माया ||

पृथ्वी रसातळा जाता | तुवा राखिली भगवंता ||१||

दास म्हणे नानापरी | तुझे मन दिनावरी ||२||

******************

वराहावतार

जय जय वराहो जय जय वराहो |

तुझे ध्यान माझे अंतरी राहो ||धृ.||

ऐको वाराहपुराण | तैसि धरू आठवण || १||

मृत्यू येता चुकविली | समई मोठा धीर दिल्हा |

देवभक्तांचा सांभाळ | करीतसे सर्वकाळ ||२||

******************

नरसिंहावतार आरती 1

जय जय जय जय जय सामराजा |

अकांती पावला देव भक्तकाजा ||धृ.||

लक्ष्मीनृसिंह नित्य नामे जेथे |

भूतपिशाच्ये काये करील तेथे || १||

उग्र बहुत नृसिंह उपासना |

लोभे सांभाळिले देवभक्त जना ||२||

भक्त गांजिता साहवेना अंतरी |

दासाचा कोवसा देव धावणी करी ||३||

******************

नरसिंहावतार आरती 2

जय जय सिंहरूपा जय जय सिंहरूपा|

भक्तावरी देवा तुझी पूर्ण कृपा || धृ.||

प्रल्हादाकारणे स्तंभी अवतार|

जानुवरि चिरियला निशाचर ||१||

भक्त कुडावया स्वामी नरहरी|

रामदास म्हणे आता पाव झडकरी ||२||

******************

नरसिंहावतार आरती 3

जय देव जय देव जय सिंहवदना |

आरती ओवाळू सेवक सुखशयना ||धृ||

हरिभक्त देखोनी दुःख दुर्जना |

चांडाळ ते पापी देखो न शकती सज्जना|

प्रह्लाद गांजीला केली यातना|

पाहवेना साहवेना देवा राहवेना ||१||

तटतटिला स्तंभ कडकडिल्या ज्वाळा |

तडतडिल्या पडल्या नक्षत्र माळा |

घडघडिले पर्वत कल्पना वेळा |

थोर हलकल्लोळ जाळा विधिगोळा ||२||

पिंगट जटा जिव्हा कडकडिल्या दाढा |

धगधगले लोचन गडगडिला गाढा |

खणखणती शस्त्रे वोढ्या वरि वोढा |

पछाडिले रजनीचर केलासे रगडा ||३||

चर चर चर उदर फाडी विभांडी |

तर अंतरमाळा वोढोनी काढी |

धर धर पोटी आवेश क्रोध भडाडी ||४||

देवभक्तांचा कैवारी साचा |

गजा गंडस्थळी चपेट सिंहाचा |

तो हा नर केसरी न बोलवे वाचा|

सौम्य जाला नरहरी स्वामी दासाचा ||५||

******************

नरसिंहावतार आरती 4

जय जय नरसिंह्या | जय जय नरसिंह्या ||

अकळ न कळे तुझा पार सिंह्या |

भक्तवछळ दीन वछळा हरी|

प्रल्हादासि रक्षिले नानापरी ||१||

भावार्थ प्रल्हादभक्तें दाखविला |

त्याच्या भावार्थे स्तंभी प्रगट जाला ||२||

हरिजनांच्या व्देशी मारीयेला |

दास प्रल्हाद देखे सुखी केला ||३||

******************

वामनावतार

जय जय वामना रे जय जय वामना रे |

कृपाळुपणे पुरवी कामना रे ||धृ.||

इंद्रे बाहिले भगवंतासि रे |

लघुरुपेची राखिले तयासी रे || १||

बळि घातला तो पाताळी रे |

इंद्र राखिला तो काळि रे ||२||

दास तनु मनु घेत सेवा मनु |

धन्य भक्तपाळु नारायणु || ३||

******************

परशुरामावतार

जय जय भार्गवा रे जय जय भार्गवा रे |

तुज करिता खोटा मार्ग बा रे ||धृ.||

नष्ट क्षेत्री निर्दाळिले| भले ब्राह्मण पाळिले ||१||

सहस्त्रार्जुनाचा संव्हार| फेडियेला भुमिभार ||२||

दास म्हणे रे सरस | हाती घेतला फरस ||३||

******************

रामावतार

जय जय दिनबंधु जय जय दिनबंधु |

पतित पावन कृपासिंधू || धृ ||

देव पावले बंधन| मुखे करिती चिंतन ||१||

भवबंधन छेदिले| सुरवरा मुक्त केले ||२||

रामदासाचे मंडण| राम पुण्य परायण || ३ ||

******************

कृष्णावतार

जय जय यादवा रे जय जय यादवा रे|

तुझे ध्यान लागले माधवा रे || धृ ||

होसी भक्तांचा कोवसा | भवार्णवी भरवसा ||१||

भार फेडीला महीचा| कैवारी तू पांडवांचा ||२||

दास म्हणे मनोहर | कृष्ण आठवा अवतार ||३||

******************

बौद्धावतार

जय जय बोध्यरूपा जय जय बोध्यरूपा|

काय पहावे आता तुझिया स्वरूपा ||धृ||

लोक अवघेची बुडाले| तुवा डोळेचि झाकिले ||१||

काही घडे ना उपाये| अवतरोनि केले काये || २||

लोकी काये आठवावे | किती म्हणोनि निवडावे ||३||

देव आहे तैसा नाही| आधार न दिसे काही ||४||

कृपाळु तो वैरी जाला| आवघा तमासा पहिला ||५||

न्यायनिती बुडाली| बरी आठवण केली ||६||

दास म्हणे कैचा धीर | देव जाहाला बधीर ||७||

******************

कलंकी अवतार

जय जय कलंकी देवा जय जय कलंकी देवा |

सकळा सेवटी तुझा मोठा उठावा ||धृ||

जिकडे तिकडे तुझा वावरे घोडा|

तयासि पाहता कोठे न दिसे जोडा ||१||

सकळ यवनाचा नास | तोडु लाग लाघसाच ||२||

चौताळ लमके वरी | देव काढिले बाहेर |

दास म्हणे हा सेवटी| म्लेंछा करील कुटाकुटी || ४ ||

******************

सूर्य आरती

जय जय सूर्यराज जय जय सूर्यराज |

उपासना गुणे सूर्यवंश माझा ||धृ.||

धगधगीत सुर्य ऐसी उपमा देती|

उदंड आले गेले तोचि आहे गभस्ति ||१||

असंभाव्य तेज प्रगट प्रतापे जातो|

तयासि देखता चंद्र भगवा होतो ||२||

अतुल तुळणा नसे सूर्यमंडळा |

उपासनेमध्ये सूर्यवंश जिव्हाळा ||३||

दास म्हणे त्यास काये आता तुळावे |

जैसे आहे तैसे सकळ जनाला ठावे ||४||

******************

नागेश आरती

जय देव जय देव नागेशा |

आरती ओवाळू तोडू भवपाशा ||धृ.||

मही धरूनी माथा ऐसे तू जाणे |

शंकर कंठी मिरवी तूझे भूषणे ||

सकळांचा विश्वास तुजपाशी जाणे |

म्हणोनी अमृत कुंडे ठेवी रक्षणे ||१||

सूर्याच्या रथाचे वारू जाउनि लंकेसी|

निळे करोनि सत्य दावी मातेसी|

ऐसा प्रताप तुझा कळला देवासी |

म्हणोनी अखंड नामे भजतो नागेशी ||२||

मार्गेश्वर पंचमीशी तू पाव |

तुझे नामे लोक करिती उत्सव ||

प्रसन्न होउनि त्यांचा पुरवीसी निर्वाह |

तुझे चिंतन केलिया दासा निज बोधी वाव ||३||

******************

श्री ज्ञानेश्वर महाराज

जयदेव जयदेव जय ज्ञानदेवा |

मंगल आरति करतो दे स्वपदी ठेवा ||धृ||

कलियुगी त्रासुन गेले सज्जन भवउष्णे|

ते समयी अवतारा घेउन श्रीकृष्णे|

तोषविले सज्जन ज्या नानाविध प्रश्ने |

तेणे निरसुन गेली अज्ञान तृष्णे ||१||

गीतादेवी केली सोपी सकळाला|

निर्जरगुरू परिसुनिया घोटिति मुखलाळा|

टीकारुपी घालुन दासाला माळा |

तेणे छेदुन नेली अज्ञानज्वाळा ||२||

करिता वाद व्दिजांसी रेडा बोलविला |

विप्रांचा गर्वनिधी तेणे घालदिला|

अज्ञानांधकार ज्ञाने घालविला |

ब्रह्मज्ञाने मत्सरदीप मालविला ||३||

दासाचा सारथि तू म्हणुनी मी तुजला|

बाहता दीन दयाळा न पवसि का मजला |

नुल्लंघिसि का माते अज्ञविपिनि मजला|

दास म्हणे मम जिव हा तद्योगे बुझला ||४||

******************

श्री गुरू नरसिंह सरस्वती आरती

आरती दत्तात्रेयप्रभूची | करावी सद्भावे त्याची ||धृ||

श्रीपद कमला लाजविती | वर्तुळ गुल्फ रम्य दिसती|

कटिस्थित कौपिन ती वरती| छाटी अरुणोदय वरिती ||

वर्णु काय तिची लीला | हीच प्रसवली|

मिष्टान बहु| तुष्टाचि झाले|

ब्रह्मक्षत्र आणि वैश्य शूद्रहि सेवुनिया जीची|

अभिरूची सेवुनिया जीची ||१||

गुरुवर सुंदर जगजेठी | ज्याचे ब्रह्मांडे पोटी|

माळा सुविलंबित कंठी | बिबफळ रम्यवर्ण ओष्ठी ||

अहा ती कुंदरदन शोमा | दंड कमंडलु | शंख चक्र करि |

गदा पद्म धरि || जटामुकुट परि शोभतसे ज्याची ||२||

रुचिरा सौम्य युग्म दृष्टी | जिणे व्दिज तारियेला कुष्ठी|

दरिद्रे ब्राह्मण बहुकष्टी | केला तिनेच संतुष्टी |

दयाळा किती म्हणुनी वर्णू | वंध्यावृंदा तिची सुश्रध्दा |

पाहुनि विबुधाचि | पुत्र रत्न जिस देउनिया सतीची|

इच्छा पुरविली मनीची ||३||

देवा अघटित तव लीला | रजकही चक्रवर्ती केला|

दावुनि विश्वरूप मुनीला | व्दिजोदरशूळ पळे हरिला|

दुभविली वांझ महिष एक | निमिषामाजी|

श्रीशैल्याला | तंतुक नेला| पतिता करवी वेद वदविला |

महिमा अशी ज्याची ||४||

ओळखुनी क्षुद्रभाव चित्ती | दिधले पीक अमित शेती |

भुसुर एक शुष्क वृत्ती | क्षणार्धे धनद तया करिती ||

ज्याची अतुल असे करणी| नयन झाकुनी | सर्व उघड़िता|

नेला काशीस भक्त पाहता | वार्ता अशी ज्याची|

स्मरा हो वार्ता अशी ज्याची ||५||

दयाकुळ औदुंबर मूर्ती | नमिता होय शांत वृती|

न देती जन्ममरण पुढती | सत्य हे न धरा मनि भ्रांती|

सनातन सर्वसाक्षी ऐसा | दुस्तर हा भव निस्तरावया |

जाउनि सत्वर | आम्ही सविस्तर पूजा करू त्याची |

चला हो पूजा करू त्याची ||६||

तल्लीन होउनी गुरूचरणी | जोडूनि भक्त राजपाणी|

मागे हेच जनकजननी | अंती ठाव देई चरणी ||

नको मज दुजे आणिक काही| भक्तवत्सला |

दीनदयाळा परमकृपाळा|| श्रीपदकमळा दास नित्य याची |

उपेक्षा करू नको साची || ७ ||

******************

 केदार आरती

भागीरथी मूळ सितळ हिमाचळवासी |

न लगत पळ दुर्जन खळ संहारी त्यासी |

तो हा हिमकेदार करवीरापाशी |

रत्नागिरीवरी शोभे कैवल्यराशी || १ ||

जयदेव जयदेव जयजय केदारा |

दासा संकट वारा भवभय अपहारा || धृ ||

उत्तरेचा देव दक्षिणे आला |

दक्षिण केदारसे नाम पावला |

रत्नासूर मर्दोनी भक्ता पावला |

दास म्हणे थोर दैव धावला || २ ||

******************

श्री भगवद्गीता आरती

जय देवी जय देवी भगवद्गीते |

आरती ओवाळू अध्यात्म सरिते ||धृ.||

कुरुक्षेत्री कौरव पांडव मिळाले |

उभयदळी ते ही शंख वाजविले ||

युध्द समयी पार्थे सर्वही लक्षियले |

भीष्म द्रोण देखुनि मन कंटाळले ||१||

अर्जूनासी मोह उत्पन्न झाला |

सांख्यमते त्याचा कृष्णे निरसीला|

अष्टादशाध्यायी गीता उपदेश केला|

युध्दालागी पार्थ मग सिध्द झाला ||२||

श्रीकृष्णाचे वदनी कन्या जन्मली|

भगवद्गीता म्हणोनि नाम पावली|

श्रवणे पठणे पतित उध्दरती|

पुष्पकात घालुनी वैकुंठा नेती ||३||

एकनिष्ठे प्राणी भगवद्गीतेस |

पारायण करिता तो पावे भाग्यास ||

अंति सायुज्जता पावे मुक्तीस |

त्याला देखुनि कंप सुटे यमास ||४||

श्लोक श्लोकार्धासि नित्य उच्चारी|

प्राणी तो कदापि न पडे अंधारी ||

त्याचे सन्निध नित्य राहे मुरारी|

दास म्हणवोनि ध्यातो अंतरी ||५||

******************

कृष्णा नदी आरती

सुखसरिते गुणभरित दुरिते निवारी |

निःसंगा भवभंगा चिद्गंगा तारी ||

श्रीकृष्णे अवतार जलवेषधारी|

जलमय देहे निर्मल साक्षात हरी ||

जयदेवी जयदेवी जय माये कृष्णे |

आलो तुझिया उदरा निरसी मम तृष्णे || जयदेवी जयदेवी ||१||

हरिहर सुंदर ओघ ऐक्यासी आले|

प्रेमानंदे बोधे मिळणी मीळाले

ऐशिया संगमी मिसळोनि गेले|

रामदास त्यांची वंदी पाऊले | जयदेवी जयदेवी ||२||

******************

सर्वभक्त आरती

सनकादिक सनत्कुमार सनक सनंदन नारद |

तुंबर अंबरीष भीष्म प्रल्हाद|

बळी पृथु आर्षभ ध्रुव उपमन्यु रुक्मांगद |

आश्वीनीकुमार गजेंद्र प्रसिध्द ||१||

जयजयजय आरती भक्त सुखमूर्ती |

प्रेमभावे अव्यक्त आणियले व्यक्ति|

वैराग्यभास्कर सहज निज शांती|

ज्ञानघन पूर्ण स्वयंबोध स्थिति ||धृ||

रूद्र विभीषण गुहक याज्ञवल्की आणि जनक|

पिंगळा उद्भव अक्रुर पार्थ परीक्षिति शुक |

वसुदेव विदुर कुब्जा सुदामा पुंडरीक |

नाथ गोपीचंद निकट सेवक ||२||

निवृत्ति सोपान ज्ञानेश्वर मुक्ताबाई चांगदेव |

दोघे सुरदास रामदास पाहो |

विमळानंद सुखानंद मिराबाई सद्भाव |

धना सेना कबीर परमानंदमेहो ||३||

पंपादास सजन कृष्णचरचरी|

तुलसी नामा नारा विव वांसुरी|

जसवंत गंगल पाठक मुद्गल नरहरी |

खेचर जोगा नागा माष्टा बहिरो डिंगरी ||४||

अलखिदास जाल्हण मानदास रेणुकानंदन |

कान्हुपात्रा कूर्मदास अंता गोरा धुंडिजनार्दन |

केशवदास चांगा परसोवा नायक पद्मन |

काको सुदामा सावता अच्युत एकोजनार्दन ||५||

अवधूत रामानंद माधवदास |

रोहीदास चोखा बंका जनका सेवेस |

आणिक जाले होती आरती तयास|

रमा गरूड जय विजय निजदास ||६||

एक आरति करिता भक्तांचे वोळी |

तेणे सहस्त्र आरत्या केल्या वनमाळी |

बाळका पूजिता जेवि जननी तोषली|

रामीरामदास भावे ओवाळी || ७ ||

******************

आत्माराम आरती

नाना देही देव एक विराजे |

नाना नाटक लीला सुंदर रुप साजे ||

नाना तीर्थी क्षेत्री अभिनव मति माजे|

अगाध महिमा पिंड ब्रह्मांडी गाजे || १||

जय देव जय देव जय आत्मारामा|

निगमागम शोधिता नकळे गुण सीमा ||ध्रु.||

बहुरुपी बहुगुणी बहुता काळांचा |

हरिहर ब्रह्मादिक देव सकळांचा ||

युगानुयुगी आत्माराम हा आमुचा|

दास म्हणे महिमा न बोलवे वाचा ||२||

******************

श्री क्षेत्रपाल

नाना क्षेत्रे पाळक चाळक सृष्टीचा |

वोळे घन आनंदाचे वृष्टीचा |

संकटमोचन देव कृपादृष्टीचा |

कैपक्षी सामर्थे भक्त पुष्टीचा || १ ||

जयदेव जयदेव जय क्षेत्रपाळा |

आरती ओवाळू तुज रे गोपाळा || धृ ||

त्रिशुल डमरू सिंगी योगी वितरागी |

अभिनव महिमा न कळे भोगी ना त्यागी |

दर्शनमात्रे सेवक होती विभागी |

सर्वांभूती पहा या देवालागीं || २ ||

चळवळ चळवळ जिकडे तिकडे देवाची |

अगणित महिमा कोणी लिही ना वाची |

का रे काही सेवा न करे फुकाची |

दास म्हणे बुद्धी न करावी काची || ३ ||

******************

श्री मंगेश

उपमा नाही रुपी निर्गुण गुणरहिता |

कैलासाहूनी मानस धरिला भजकर्ता |

काशी आदी करूनी गणनाच्या तीर्था |

लिंगदेहे वससी भक्तीभावार्था || १ ||

जयदेव जयदेव जय अजिनांबर धारी |

आरती तुज मंगेशा निर्गुण उपचारी || धृ ||

गजचर्म परिधान शशी धरिला शिरी |

भूधर जिंकुनी कंठी केली उत्तरी |

जटाजूट वसे गंगा सुंदरी |

वाहन नंदी तुझे अर्धांगी गौरी || २ ||

मंगलदायक तुझे शिवनाम घेता |

तत्क्षण भस्म होती तापत्रय व्यथा |

अभिन्न भिन्न भाव दासांच्या चित्ता |

चरणविरहित न करी मज गौरिकांता || ३ ||

******************

कल्याण कृत समार्थाची आरती

साक्षात शंकराचा | अवतार मारुतीचा |

कळी मध्ये ते चि जाले | रामदासाची मूर्ती ||१ ||

आरती रामदासा | भक्त विरक्तईशा |

वीस ही दशकांचा | दासबोध ग्रंथ केला |

जडजीवा उद्धरले | नृप शिवाजी तारिला || २ ||

ब्रम्हचारी व्रत ज्याचें | रामरूप सृष्टी पाहे |

कल्याण तिहीं लोकीं | समर्थ सद्गुरुचे पाय || ३ ||

******************