देवी सरस्वती ही विद्या, बुद्धी, वाणी आणि कला यांची अधिष्ठात्री देवता आहे. तिला प्रिय असलेले पदार्थ आणि नैवेद्य मुख्यतः सात्त्विक, शुद्ध आणि पारंपरिकरीत्या पिवळ्या रंगाचे (वसंत पंचमीच्या संदर्भात) किंवा साधे, मधुर असतात.
हिंदू परंपरेनुसार, सरस्वती मातेला हे पदार्थ विशेष आवडतात:
बुंदी किंवा मोतीचूर लाडू
खीर (पायस/दुधाची खीर)
पांढरे किंवा सात्त्विक पदार्थ:
दूध, दही, तूप, पंचामृत
पांढरे तिळाचे लाडू
भाताचा लाडू (तांदूळ/चावलाचा लाडू)
फळे (विशेषतः सफेद/पिवळी फळे, जसे सफरचंद, केळी, बेरी/बर)
इतर प्रचलित नैवेद्य:
पंचामृत (दूध, दही, तूप, मध, साखर)
मिठाई जसे लाडू, पेडे (पिवळे/केसरी)
काही ठिकाणी बोडी लाडू किंवा सात्त्विक खिचडी
वसंत पंचमी किंवा सरस्वती पूजेत (महाराष्ट्रात दसऱ्याच्या दिवशीही) मुख्यतः पिवळे आणि केसरी पदार्थ अर्पण केले जातात, जेणेकरून ज्ञान आणि बुद्धीची प्राप्ती होते असा विश्वास आहे.
टीप: पूजेत नैवेद्य सात्त्विक (मांस-मदिरा वर्ज्य) ठेवावा आणि मनापासून अर्पण करावा. पूजेनंतर प्रसाद म्हणून वाटप केल्याने विशेष फळ मिळते असे मानले जाते.
तुम्ही घरी पूजा करत असाल तर केसरी हलवा किंवा खीर बनवून अर्पण करा, हे खूप प्रभावी मानले जाते.
