हिवाळ्याच्या काळात तुमच्या खाण्याच्या सवयींकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. सर्दी होण्याचा आणि संसर्ग होण्याचा धोकाही वाढतो. तज्ञांनी हिवाळ्याच्या काळात काही नाश्त्याचे पदार्थ टाळावेत असे सुचवले आहेत.
संपूर्ण दिवस कामासाठी नाश्ता अत्यंत महत्त्वाचा आहे. हिवाळ्याच्या काळात तुमच्या खाण्याच्या सवयींकडे लक्ष ठेवणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण थंडीमुळे घशाच्या संसर्गाचा धोका वाढतो. डॉक्टरांच्या मते, नाश्त्यामुळे दिवसभर आपल्या शरीराचे तापमान नियंत्रित होते आणि ते निश्चित होते. म्हणूनच बरेच लोक जाणूनबुजून किंवा नकळत नाश्त्याचे असे पदार्थ खातात जे या हंगामात आपल्या आरोग्याला हानी पोहोचवू शकतात. याबद्दल तज्ञांचे काय म्हणणे आहे ते जाणून घेऊया.
हिवाळ्यात शरीरात कफ वाढण्याची आणि पचनशक्ती थोडी मंद होण्याची नैसर्गिक प्रवृत्ती असते. म्हणून जे पदार्थ कफ वाढवतात, थंड गुणाचे आहेत, जड आहेत किंवा पचायला खूप वेळ लागतो ते नाश्त्यात पूर्णपणे टाळावेत किंवा खूप कमी प्रमाणात घ्यावेत.
हे पदार्थ खाणे टाळा
थंड दूध / थंड दही / ताक / लस्सी : सकाळी थंड दूध किंवा दही खाल्ल्यास कफ वाढतो, घसा खवखवतो, सर्दी-खोकला होण्याची शक्यता जास्त असते. दूध घ्यायचे असेल तर कोमट करून, हळद-मध/केसर घालून घ्या. दही घ्यायचे असेल तर दुपारीच.
केळी: केळी थंड आणि कफकारक असतात. हिवाळ्यात सकाळी केळी खाल्ल्याने गळ्यात खोकला जमा होतो.
फ्रिजमधले किंवा थंड पदार्थ: रात्रीचे उरलेले जेवण सकाळी गरम करूनही फ्रिजमधून थेट नाश्त्यात खाऊ नये. त्याचा तासीर थंड राहतो.
खूप तेलकट / तळलेले पदार्थ: समोसा, वडा, पूरी, कचोरी, ब्रेड पकोडा इत्यादी सकाळी खाल्ल्यास पचन मंदावते, आळस येतो, वजन वाढते.
जंक फूड आणि बेकरी पदार्थ: ब्रेड-जॅम, केक, पेस्ट्री, बिस्किटे, चॉकलेट्स – यात रिफाइंड मैदा आणि साखर जास्त असते, जी थंडीत कफ आणि सुस्ती वाढवते.
टोमॅटो / काकडी / कोशिंबिरी (कच्च्या भाज्या): सकाळी कच्च्या सॅलड किंवा टोमॅटो-कांदा-काकडीची कोशिंबीर टाळा. या थंड गुणाच्या असतात.
आइस्क्रीम, कोल्ड ड्रिंक्स, थंड पाणी: सकाळी तर नाहीच नाही, पण दिवसभरही शक्य तितके टाळा.
खूप मिठाई / गोड पदार्थ (गुळाचा अपवाद वगळता): रसगुल्ला, गुलाबजाम, जिलेबी सकाळी खाल्ल्यास कफ आणि वजन दोन्ही वाढतात.
मैद्याचे पदार्थ: ब्रेड, नान, रूमाली रोटी, पाव हे पचायला जड आणि कफ वाढवणारे असतात.
हिवाळ्यात काय खावे:
हिवाळ्यातील नाश्त्यासाठी पदार्थ:
बाजरी/ज्वारी/नाचणीचे पदार्थ: जसे बाजरीचा खिचडा ज्यात बाजरी, मूग डाळ आणि भाज्यांसह बनवलेला खिचडा पौष्टिक आणि उब देणारा आहे. यात तूप आणि मसाले घालून खावे.
नाचणी सूप/रागी डोसा: नाचणी (रागी) कॅल्शियम आणि लोहाने समृद्ध आहे, जे हिवाळ्यात हाडे आणि रक्तासाठी उत्तम.
ज्वारीची भाकरी: तीळ किंवा खसखस घालून बनवलेली भाकरी आणि झुणका किंवा उसळ यांच्यासोबत खावी.
सुका मेवा आणि मध: बदाम, काजू, अक्रोड मिक्स करुन खावे. सकाळी 4-5 भिजवलेले बदाम, 2 अक्रोड आणि थोडे मनुके खा. यात मध मिसळून खाल्ल्यास ऊर्जा मिळते.
खजूर मिल्क शेक: 2-3 खजूर दूधात उकळून मिक्स करा. यामुळे थंडीत उब आणि शक्ती मिळते.
पराठे आणि भाजी: मेथी/पालक/मुळ्याचे पराठे: हिरव्या भाज्यांचे पराठे घी किंवा लोण्यासोबत खावेत. यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.
गाजर/बटाट्याची भाजी: हिवाळ्यातील ताज्या गाजर आणि बटाट्यांची भाजी पचायला हलकी आणि पौष्टिक आहे.
पोहे/उपमा: कांदा, बटाटे, शेंगदाणे आणि कोथिंबीर घालून बनवलेले पोहे हिवाळ्यात हलके आणि स्वादिष्ट असतात. किंवा भाज्या आणि तूप घालून बनवलेला उपमा उष्ण आणि पचनास सोपा आहे.
हर्बल चहा किंवा दूध: तुळशी, आले, दालचिनी आणि वेलची घालून बनवलेला चहा थंडीपासून संरक्षण करतो. तर
रात्री किंवा सकाळी हळद आणि केसर घातलेले दूध प्या. यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती आणि उब मिळते.
हिवाळ्यातील फळे
आवळा ज्यूस: आवळा हिवाळ्यात रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी उत्तम आहे.
हिवाळ्यात काजू आणि हंगामी फळांसह दलिया किंवा ओट्स खा. हे तुम्हाला बराच काळ पोट भरलेले ठेवते आणि ऊर्जा देते.
नाश्त्यासाठी, भाज्या (पालक, गाजर) आणि मसाल्यांसह मूग डाळ चिल्ला हा एक निरोगी आणि चवदार पर्याय आहे.
उकडलेले अंडे, ऑम्लेट किंवा स्क्रॅम्बल्ड अंडी हे प्रथिनांचे चांगले स्रोत आहेत.
नाश्त्यात तुम्ही चीज किंवा एवोकॅडो संपूर्ण धान्याच्या टोस्टसोबत खाऊ शकता.
गूळ, नारळ आणि भिजवलेल्या भातापासून बनवलेला हा पारंपारिक पदार्थ हिवाळ्यात शरीराला उबदार ठेवतो.
