ढगफुटी म्हणजे काय? What are Cloudbursts?

ढगफुटी म्हणजे अचानक, अभूतपूर्व मुसळधार पाऊस जो स्थानिक स्वरूपाचा असतो आणि कृतीत अचानक येतो. 20 ते 30 चौरस किमी क्षेत्रामध्ये 100 मिमी किंवा 10 सेमी प्रति तास पेक्षा जास्त पाऊस या श्रेणीत येतो. ढगफुटीची व्याख्या भू-जलविज्ञानीय धोका म्हणून केली जाते. निसर्गातील आक्रमकता आणि पावसाच्या विनाशाचे प्रमाण कधीकधी भीतीदायक असते. भारतात जून महिन्यापासून नैऋत्य मॉन्सूनच्या काळात ढगफुटी होते. ढगफुटीचा अंदाज लावणे कठीण आहे कारण ते अचानक आपत्तीजनक शक्तीसह उद्भवते आणि त्यामुळे पूर आणि झीजमुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते.

ढगफुटी म्हणजे काय?

ढगफुटी म्हणजे कमी कालावधीच्या, तीव्र पावसाच्या घटना छोट्या भागात. ही हवामानाची एक घटना आहे ज्यात अंदाजे 20-30 चौरस कि.मी. च्या भौगोलिक प्रदेशात 100 मिमी / तासापेक्षा जास्त अनपेक्षित पाऊस पडतो.

घटना

सापेक्ष आर्द्रता व ढगांचे आच्छादन कमाल पातळीवर असून कमी तापमान व मंद वारे यामुळे ढगांचे मोठ्या प्रमाणात अत्यंत जलद गतीने संघनन होऊन त्याचा परिणाम ढगफुटी होण्यात होऊ शकतो.

जसजसे तापमान वाढत जाईल तसतसे वातावरण अधिकाधिक बाष्प धारण करू शकते आणि हा ओलावा कमी कालावधीसाठी कमी तीव्र पाऊस म्हणून खाली येतो बहुधा अर्धा तास किंवा एक तास, परिणामी डोंगराळ भागात अचानक पूर येतो आणि शहरांमध्ये शहरी पूर येतो.

ढगफुटी किती सामान्य आहेत?

ढगफुटी ही काही असामान्य घटना नाही, विशेषत: पावसाळ्याच्या महिन्यांमध्ये. यापैकी बहुतेक हिमालयीन राज्यांमध्ये घडतात जेथे स्थानिक टोपोलॉजी, वारा प्रणाली आणि तापमान ाचे ग्रेडियंट्स खालच्या आणि वरच्या वातावरणाच्या दरम्यान अशा घटना घडण्यास मदत करतात.

तथापि, ढगफुटी म्हणून वर्णन केलेली प्रत्येक घटना प्रत्यक्षात, व्याख्येनुसार, ढगफुटी नसते. कारण या घटना अत्यंत स्थानिक असतात. ते खूप लहान भागात घडतात जे बर् याचदा पाऊस मोजण्याच्या साधनांपासून वंचित असतात.

 या घटनांचे परिणाम मात्र छोट्या-छोट्या क्षेत्रांपुरते मर्यादित नाहीत. भूप्रदेशाच्या स्वरूपामुळे, अतिवृष्टीच्या घटनांमुळे अनेकदा भूस्खलन आणि अचानक पूर येतात, ज्यामुळे खालच्या प्रवाहात मोठ्या प्रमाणात विनाश होतो.

हेच कारण आहे की डोंगराळ भागातील जीवित आणि मालमत्ता नष्ट करण्यास कारणीभूत ठरणार् या प्रत्येक अचानक मुसळधार पावसाचे वर्णन "ढगफुटी" म्हणून केले जाते, पावसाचे प्रमाण परिभाषित निकषांची पूर्तता करते की नाही याची पर्वा न करता.

त्याच वेळी, हे देखील शक्य आहे की दुर्गम ठिकाणी ढगफुटीच्या वास्तविक घटनांची नोंद केली जात नाही.

Edited By - Ratnadeep ranshoor