शरीरावर तीळ का दिसतात? त्यामागील वैज्ञानिक आणि त्वचेशी संबंधित रहस्ये जाणून घ्या

What causes moles : आजकाल लोक त्यांच्या त्वचेबद्दल खूप जागरूक झाले आहेत आणि जेव्हा तीळ किंवा मस्से सारख्या गोष्टी शरीरावर दिसू लागतात तेव्हा मनात येणारा पहिला प्रश्न म्हणजे "शरीरावर तीळ का दिसतात?" तीळ हा त्वचेचा एक छोटासा डाग असू शकतो, परंतु तो केवळ तुमच्या त्वचेचा पोत बदलत नाही तर अनेक वेळा तो आरोग्याशी संबंधित महत्त्वाची माहिती देखील देऊ शकतो.

विशेषतः जेव्हा तीळ अचानक दिसू लागतो, त्याचा रंग बदलतो किंवा आकार वाढू लागतो, तेव्हा आपण त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. हा लेख तुम्हाला शरीरावर तीळ का आणि कसे दिसतात या प्रश्नाचे सखोल उत्तर देईल, तसेच त्याशी संबंधित वैद्यकीय, वैज्ञानिक आणि त्वचेची काळजी घेणारे तथ्ये तपशीलवार स्पष्ट करेल.

तीळ म्हणजे काय आणि ते त्वचेवर कसे तयार होतात?

तीळ, ज्याला वैद्यकीय भाषेत मेलानोसाइटिक नेव्हस म्हणतात, ते प्रत्यक्षात त्वचेच्या आत असलेल्या मेलेनिन रंगद्रव्याची असामान्य वाढ आहे. मेलेनिन हा घटक आहे जो आपल्या त्वचेला, केसांना आणि डोळ्यांना रंग देतो. जेव्हा त्वचेच्या वरच्या थरात असलेले मेलेनोसाइट्स काही कारणास्तव एकाच ठिकाणी जमतात आणि जास्त मेलेनिन तयार करू लागतात तेव्हा तिथे एक तीळ तयार होतो. ते सहसा गोल, तपकिरी, काळा किंवा हलका गुलाबी रंगाचे असू शकते. कधीकधी ते जन्मापासूनच असतात आणि कधीकधी ते वयानुसार विकसित होतात. विशेष म्हणजे प्रत्येक व्यक्तीच्या शरीरावर सरासरी 10 ते 40 तीळ असणे सामान्य मानले जाते.

तीळ तयार होण्याची मुख्य कारणे -

अनुवांशिक घटक: जर तुमच्या पालकांच्या किंवा कुटुंबातील कोणत्याही सदस्याच्या शरीरावर जास्त तीळ असतील तर तुमच्या शरीरावरही तीळ विकसित होण्याची शक्यता असते. ही गुणवत्ता पिढ्यानपिढ्या हस्तांतरित केली जाते.

हार्मोनल बदल: पौगंडावस्थेतील, गर्भधारणा किंवा रजोनिवृत्ती दरम्यान हार्मोनल बदल होतात. या काळात, मेलेनिनचे उत्पादन असंतुलित होऊ शकते, ज्यामुळे नवीन तीळ तयार होऊ शकतात किंवा जुन्या तीळांचा रंग बदलू शकतो.

सूर्यप्रकाश (अतिनील किरण): सूर्याचे अल्ट्राव्हायोलेट किरण मेलेनोसाइट्स सक्रिय करतात. जर तुम्ही सनस्क्रीनशिवाय बराच काळ सूर्यप्रकाशात राहिलात तर त्वचेवर नवीन तीळ तयार होण्याची शक्यता वाढते.

अंतर्गत त्वचेचे आजार: डिस्प्लास्टिक नेव्ही (असामान्य तीळ) किंवा त्वचेचे हायपरपिग्मेंटेशन यासारख्या काही त्वचेच्या आजारांमुळेही तीळ तयार होऊ शकतात. हे सामान्य तीळांपेक्षा वेगळे असतात आणि डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक असतो.

वयानुसार वृद्धत्वाचा घटक: वय वाढत असताना, त्वचेच्या पेशी कमकुवत होतात. मेलेनिन उत्पादन प्रक्रियेत बदल होऊ लागतात, ज्यामुळे तीळ दिसू लागतात.

तीळांचे प्रकार -

जन्मजात तीळ: हे तीळ जन्मापासूनच शरीरावर असतात आणि बहुतेक कायमस्वरूपी असतात. त्यांचा रंग काळा, तपकिरी किंवा गडद लाल असू शकतो.

प्राप्त तीळ: हे आयुष्याच्या कोणत्याही टप्प्यावर दिसू शकतात, विशेषतः बालपण किंवा पौगंडावस्थेत. हे सहसा अतिनील किरणे आणि हार्मोनल बदलांमुळे होतात.

अ‍ॅटिपिकल तीळ: हे असामान्य दिसणारे तीळ आहेत ज्यांचा रंग, आकार आणि सीमा सामान्य तीळांपेक्षा वेगळ्या असतात. हे त्वचेच्या कर्करोगाचे लक्षण देखील असू शकते.

तीळ धोकादायक असू शकतात का?

बहुतेक तीळ पूर्णपणे सामान्य असतात आणि ते सौंदर्याचा एक भाग मानले जातात. पण जर कोणत्याही तीळात खालील लक्षणे दिसली तर डॉक्टरांशी संपर्क साधणे महत्वाचे आहे:

तीळाचा आकार अचानक वाढू लागतो

रंग बदलतो किंवा खूप गडद होतो

कडा असमान होतो

खाज सुटणे, जळजळ होणे किंवा रक्तस्त्राव सुरू होतो

तीळभोवतीच्या त्वचेचा पोत बदलतो

शरीरावरील तीळांशी संबंधित सामान्य समजुती

तीळांबद्दल आपल्या समाजात अनेक मिथक प्रचलित आहेत. जसे तीळाचे स्थान तुमच्या नशिबाशी संबंधित असते, तीळ प्रेमाचे प्रतीक आहे किंवा तीळ असलेली व्यक्ती अधिक आकर्षक असते. तथापि, या सर्व बहुतेक सांस्कृतिक समजुती आहेत ज्यांचा वैज्ञानिक आधार नाही. हो, हे खरे आहे की चेहऱ्यावर किंवा ओठांजवळ तीळ एखाद्या व्यक्तीचे व्यक्तिमत्व वाढवू शकतात, परंतु असामान्य लक्षणे दिसल्याशिवाय त्यांचा आरोग्याशी थेट संबंध नाही.

तीळांबद्दल कोणती खबरदारी घ्यावी?

तीळ वारंवार खाजवणे किंवा चिडवणे टाळा.

त्वचेवर कोणताही नवीन बदल दिसल्यास, त्वरित त्वचारोगतज्ज्ञांशी संपर्क साधा.

त्वचा अतिनील किरणांपासून संरक्षित राहण्यासाठी दररोज सनस्क्रीन लावा.

दर 6 ते 12 महिन्यांनी एकदा त्वचेची तपासणी करा, विशेषतः जर तुमच्या शरीरावर खूप तीळ असतील.

अस्वीकरण: आरोग्य, सौंदर्य काळजी, आयुर्वेद, योग, धर्म, ज्योतिष, वास्तु, इतिहास, पुराण इत्यादी विषयांवर वेबदुनियामध्ये प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ जनहित लक्षात घेऊन तुमच्या माहितीसाठी आहेत. वेबदुनिया याची सत्यता पडताळत नाही. कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी, तज्ञांचा सल्ला नक्कीच घ्या.

Edited By - Priya Dixit