Sarvapitri amavasya : पितृपक्षात ब्राह्मणांना भोजन द्यावे की नाही?

shradh 2023 : श्राद्ध पक्षामध्ये पंचबली भोगासोबत ब्राह्मणांना भोजन दिले जाते. काही लोक बटुकांना खाऊ घालतात. आजकाल अनेकांच्या मनात हा प्रश्न येऊ लागला आहे की ब्राह्मणांना जेवू घातले तर काय होईल? आपण एखाद्या गरीबाला अन्न दिलेले बरे. ब्राह्मणांना भोजन द्यावे की नाही?

ब्राह्मणांचे आठ मुख्य प्रकार सांगितले आहेत. मातृ, ब्राह्मण, श्रोत्रिय, अनुचन, गर्भ, ऋषिकल्प, ऋषी आणि मुनी. यापैकी फक्त तेच ज्यांना जन्मतः ब्राह्मण म्हणतात, म्हणजे जे ना वेदपाठी आहेत, ना साधक आहेत, ना दुसरे काही. मात्रा वगळता सर्व व्यसनमुक्त ब्राह्मण आहेत, त्यांना खाऊ घालणे पुण्यकारक मानले जाते. तो ब्राह्मण आहे की नाही याची खात्री नाही.

मात्र कोण : जातीने ब्राह्मण असले तरी कामाने ब्राह्मण नसलेल्या ब्राह्मणांना मात्र म्हणतात. केवळ ब्राह्मण कुळात जन्म घेतल्याने कोणीही ब्राह्मण म्हणत नाही. अनेक ब्राह्मण ब्राह्मणवादी उपनयन संस्कार आणि वैदिक कर्मकांडापासून दूर आहेत, त्यामुळे ते तसे आहेत. त्यापैकी काही त्यांच्या कृती आणि वागणुकीमुळे असे नसतात.

ब्राह्मण भोज का आयोजित करावे :

उदाहरणार्थ, पंचबली विधीत जेव्हा लोक गाई, कुत्रे, कावळे, मुंग्या आणि पाहुणे किंवा देवांना अन्न खायला घालतात तेव्हा त्यांना का खायला दिले जात आहे याचा विचार करत नाही.

त्याचप्रमाणे योग्य ब्राह्मणाचीही वरील पंचबली कर्मात गणना केली पाहिजे.

जर तुम्ही तुमच्या पुतण्याला आणि सुनेला भोजन देण्याचा विचार करत नाही, तर मग ब्राह्मणाला भोजन देताना तुम्ही त्याचा विचार का करता?

ब्राह्मण भोजचे शास्त्र काय आहे?

आपल्या सर्वांना माहित आहे की जमिनीत योग्य प्रकारे पेरलेले धान्य शंभरपट वाढते आणि पाण्याच्या प्रमाणात घेतलेले औषध हजारपट फलदायी असते.

त्याचप्रमाणे अग्नीत टाकलेली वस्तू लाखपटीची बनते आणि हवेच्या कणांनी वेढलेली वस्तू अनंत पटीची बनते.

म्हणजे हवनाचा दुसरा भाग बदलून देव आणि पितरांना संतुष्ट करतो.

ब्राह्मण देखील अग्नी स्थानिक आहे असे पुराण सांगतात, म्हणजेच ज्या मुखातून विराटचा अग्नीदेव जन्मला त्याच मुखातून ब्राह्मणाची उत्पत्ती लिहिली गेली आहे.

रेडिओ उपकरणाच्या उपस्थितीत प्रसारित होणारा शब्द विद्युत शक्तीच्या प्रभावामुळे संपूर्ण विश्वात पसरतो. 

त्याचप्रमाणे वैदिक शास्त्रातही पृथ्वीवरून पदार्थ जगात राहणार्‍या देवता, पितर इत्यादि सजीवांपर्यंत पोचवण्यासाठी अग्निदेवाचे माध्यम निश्चित केले आहे, ज्याचे प्रक्रियात्मक स्वरूप म्हणजे अग्नीमध्ये विधीपूर्वक अर्पण करणे आणि कविता करणे.

शास्त्रानुसार पितृपक्षात ब्राह्मणांना अन्नदान केल्याने पितर सुखी आणि तृप्त होतात.

शास्त्रानुसार ब्राह्मणाला अन्नदान केल्याने पितरांपर्यंत अन्न सहज पोहोचते.

शास्त्रानुसार श्राद्धाच्या दिवशी पितर स्वतः ब्राह्मणाच्या रूपात उपस्थित राहून अन्न ग्रहण करतात.

धार्मिक ग्रंथांनुसार ब्राह्मणांसोबत पूर्वजही वायूच्या स्वरूपात अन्न खातात.

ब्राह्मणांना अन्न कसे पुरवायचे?

श्राद्धतिथीला भोजनासाठी, ब्राह्मणांना आगाऊ आमंत्रित करा.

दक्षिण दिशेला बसा, कारण पूर्वज दक्षिण दिशेला राहतात.

हातात पाणी, अक्षत, फुले आणि तीळ घेऊन संकल्प करा.

कुत्रा, गाय, कावळा, मुंगी आणि देवता यांना भोजन दिल्यानंतर ब्राह्मणांना खाऊ घाला.

दोन्ही हातांनी अन्न द्यावे, एका हाताने दिलेले अन्न भुते हिसकावून घेतात.

ब्राह्मण मेजवानीशिवाय पूर्वज जेवत नाहीत आणि शाप देऊन परततात.

तिलक लावून ब्राह्मणांचा आशीर्वाद घ्या आणि त्यांना वस्त्र, धान्य आणि दक्षिणा द्या.

जेवण झाल्यावर ब्राह्मणांना दारात सोडावे.

ब्राह्मणांबरोबरच पूर्वजही निरोप घेतात.

ब्राह्मण भोजनानंतर स्वतःला आणि आपल्या नातेवाईकांना जेवू घालावे.

श्राद्धाच्या वेळी जर कोणी भिक्षा मागितली तर त्याला आदराने खाऊ घाला.

बहीण, जावई, पुतण्या यांना खाऊ घातल्याशिवाय पूर्वज अन्न खात नाहीत.

कुत्र्याला आणि कावळ्याला अन्न फक्त कुत्र्यांना आणि कावळ्यांना खायला द्या.

गाईला देव आणि मुंगीचे अन्न खाऊ घालता येते.