निर्वाण षट्कम Nirvana Shatakam

आदि शंकराचार्य यांनी रचलेले निर्वाण षट्कम अजूनही श्रोत्यांना मोहित करते. या रचनेचा अर्थ काय आहे? सद्गुरूंकडून जाणून घेऊया-

मनोबुद्धयहंकारचित्तानि नाहम् न च श्रोत्र जिह्वे न च घ्राण नेत्रे

न च व्योम भूमिर्न तेजॊ न वायु: चिदानन्द रूप: शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥1॥

मी मन नाही, बुद्धी नाही, अहंकार नाही, चेतना नाही.

मी कान नाही, जीभ नाही, नाकपुड्या नाही, डोळे नाही.

मी आकाश नाही, पृथ्वी नाही, अग्नी नाही, वायू नाही.

मी शुद्ध चेतना आहे, शाश्वत, अनंत शिव आहे.

न च प्राण संज्ञो न वै पञ्चवायु: न वा सप्तधातुर्न वा पञ्चकोश:

न वाक्पाणिपादौ  न चोपस्थपायू चिदानन्द रूप:शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥2॥

मी प्राण नाही, पंच वायू नाही, 

मी सात धातू नाही,

पाच आवरण नाही,

मी वाणी नाही, हात नाही, पाय नाही, 

मलमूत्राची इंद्रिये नाही, 

मी शुद्ध चेतना आहे, शाश्वत, अनंत शिव आहे.

न मे द्वेष रागौ न मे लोभ मोहौ मदो नैव मे नैव मात्सर्य भाव:

न धर्मो न चार्थो न कामो ना मोक्ष: चिदानन्द रूप: शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥3॥

मला द्वेष नाही, आसक्ती नाही, लोभ नाही, आसक्ती नाही.

मला अभिमान नाही, मत्सर नाही.

मी धर्म, संपत्ती, इच्छा आणि मोक्ष यांच्या पलीकडे आहे.

मी शुद्ध चेतना आहे, शाश्वत, अनंत शिव आहे.

न पुण्यं न पापं न सौख्यं न दु:खम् न मन्त्रो न तीर्थं न वेदार् न यज्ञा:

अहं भोजनं नैव भोज्यं न भोक्ता चिदानन्द रूप:शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥4॥

मी पुण्य, पाप, सुख आणि दुःख यापासून अलिप्त आहे.

मी मंत्र नाही, तीर्थयात्रा नाही, ज्ञान नाही, यज्ञ नाही.

मी अन्न नाही (भोगाची वस्तू नाही), उपभोगाचा अनुभव नाही, किंवा भोक्ता नाही.

मी शुद्ध चेतना आहे, शाश्वत, अनंत शिव आहे.

न मे मृत्यु शंका न मे जातिभेद:पिता नैव मे नैव माता न जन्म:

न बन्धुर्न मित्रं गुरुर्नैव शिष्य: चिदानन्द रूप: शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥5॥

मला मृत्यूची किंवा जातीभेदाची भीती वाटत नाही.

मला वडील नाहीत, आई नाही, आणि मी कधीही जन्मलो नाही.

मला भाऊ नाही, मित्र नाही, गुरु नाही, शिष्य नाही.

मी शुद्ध चेतना आहे, शाश्वत, अनंत शिव आहे.

अहं निर्विकल्पॊ निराकार रूपॊ विभुत्वाच्च सर्वत्र सर्वेन्द्रियाणाम्

न चासंगतं नैव मुक्तिर्न मेय: चिदानन्द रूप: शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥6॥

मी निराकार आहे, मला पर्याय नाही.

मी सर्वत्र चेतनेच्या रूपात उपस्थित आहे, सर्व इंद्रियांमध्ये उपस्थित आहे.

मी कोणत्याही गोष्टीशी संलग्न नाही किंवा त्यापासून मुक्त नाही.

मी शुद्ध चेतना आहे, शाश्वत, अनंत शिव आहे.