Year Ender 2024 भारतीय कुस्तीसाठी 2024 वर्ष निराशाजनक, ऑलिम्पिकमध्ये विनेशचे हृदय तुटले

Year Ender 2024 खेळाला राजकारणापासून दूर ठेवावे असे म्हटले जाते पण 2024 मध्ये भारतीय कुस्तीत क्रीडा राजकारणाचा बोलबाला होता. एकेकाळी ऑलिम्पिकमधील यशाची हमी मानल्या जाणाऱ्या या खेळातील प्रशासकीय गोंधळ संपण्याची चिन्हे दिसत नाहीत आणि पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये विनेश फोगटचे पदक निश्चित झाल्यामुळे आणखी एक निराशा झाली.

अगदी वर्षभरापूर्वी झालेल्या भारतीय कुस्ती महासंघाच्या निवडणुकीपासून ते बंगळुरू येथे झालेल्या नुकत्याच झालेल्या राष्ट्रीय स्पर्धेपर्यंत भारतीय कुस्ती ही दिशाहीन जहाज असल्याचे भासत होते. ऑलिम्पिक कांस्यपदकाशिवाय या खेळात भारताची झोळी रिकामीच राहिली. दुर्दैवाने विनेशचे सुवर्णपदक अगदी जवळ आले.

ऑलिम्पिकसाठी तिच्या पसंतीच्या वजन गटात स्थान न मिळाल्याने विनेशने खालच्या गटात नशीब आजमावले. तिने पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये पहिल्या फेरीत महान जपानी कुस्तीपटू युई सुसाकीचा पराभव केला परंतु 100 ग्रॅम जास्त वजन आढळल्यामुळे अंतिम फेरीच्या दिवशी सकाळी तिला अपात्र ठरवण्यात आले.

एका दिवसानंतर, विनेशने खेळाला अलविदा केल्यानंतर, तिचे एखाद्या नायिकेसारखे स्वागत केले. विनेशने तिची राजकीय खेळी काँग्रेसमध्ये प्रवेश करून सुरू केली आणि हरियाणा विधानसभा निवडणुकीत जुलानामधून विजय मिळवून ती आमदार झाली.

बजरंग पुनिया देखील काँग्रेसमध्ये सामील झाला परंतु सराव शिबिरांमध्ये डोप चाचणीसाठी नमुने प्रदान करण्यात अपयशी ठरल्याबद्दल विनेशसारखे नशीब त्याच्यावर चार वर्षांची बंदी घालण्यात आली. याआधी तो पॅरिस ऑलिम्पिकसाठीही पात्र ठरू शकला नव्हता. टोकियो ऑलिम्पिकमध्ये कांस्यपदक जिंकल्यानंतर त्याच्या कारकिर्दीचा ग्राफ यंदा खाली गेला.

विनेश आणि बजरंग यांनी महिला कुस्तीपटूंच्या कथित लैंगिक छळाच्या प्रकरणी माजी WFI प्रमुख ब्रिजभूषण शरण सिंग यांच्याविरुद्धचा त्यांचा लढा राजकीय नव्हता असे सांगत राहिले. पण ते काँग्रेसमध्ये सामील झाल्यानंतर त्यांची सहकारी कुस्तीपटू आणि रिओ ऑलिम्पिकची कांस्यपदक विजेती साक्षी मलिक यांनी त्यांच्या पुस्तकात लिहिले आहे की त्यांच्या लोभामुळे त्यांची कामगिरी उद्ध्वस्त झाली.

पुढच्या पिढीतील कुस्तीपटू अंशू मलिक आणि अमित पंघल यांनी पॅरिसमध्ये निराशा केली पण अमनने छत्रसाल स्टेडियमची परंपरा पुढे नेली आणि पुरुषांच्या फ्रीस्टाइल 57 किलो कुस्तीमध्ये रवी दहियाने 2020 टोकियो गेम्समध्ये कांस्यपदक जिंकले. पण दुखापती आणि खराब फॉर्ममुळे दहिया बाजूला झाला.

टोकियोमध्ये झालेल्या कुस्तीत भारताने दोन पदके जिंकली होती, पण गेल्या वर्षभरातील घटनांनी भारतीय कुस्तीला खूप मागे ढकलले आहे.

असे नाही की तेथे कोणतीही क्षमता किंवा प्रतिभा नाही. भारताच्या 17 वर्षांखालील महिला संघाने सप्टेंबरमध्ये अम्मान, जॉर्डन येथे वर्ल्ड चॅम्पियनशिप जिंकली. भारताने संभाव्य दहा पदकांपैकी पाच सुवर्णांसह आठ पदके जिंकली. जपान आणि कझाकस्तानसारख्या दिग्गजांना पराभूत करणे ही मोठी कामगिरी आहे.

संजय सिंग यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय कुस्ती महासंघाचे नवे प्रशासन क्रीडा मंत्रालयाकडून निलंबन मागे घेण्याची प्रतीक्षा करत आहे कारण 15 दिवसांची सूचना न देता डिसेंबर 2023 मध्ये राष्ट्रीय चॅम्पियनशिप आयोजित करण्याची घोषणा करण्यात आली होती. परंतु जर WFI नोटीस कालावधीपर्यंत थांबले असते, तर कुस्तीपटूंना एक वर्ष गमवावे लागले असते कारण 15 दिवस पूर्ण होईपर्यंत 2024 सुरू झाले असते.

साक्षी आणि तिचा पती कुस्तीपटू सत्यव्रत कादियन यांच्या याचिकेमुळे डब्ल्यूएफआयला सीनियर वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमधून संघ मागे घ्यावा लागला. सरकारच्या मध्यस्थीनंतरच टीम पाठवता आली.

गेल्या दोन वर्षांत कोचिंग शिबिरे घेण्यात आलेली नाहीत आणि प्रो रेसलिंग लीग पुन्हा सुरू करण्याची योजना रखडली आहे. निधी आणि प्रायोजकत्व थांबले आहे आणि परदेशी किंवा खाजगी प्रशिक्षक नाहीत. भारतीय कुस्तीची स्थिती आणि दिशा या दोन्ही गोष्टी सध्या निश्चित नाहीत.