शिवभारत अध्याय दहावा

कवीन्द्र उवाच -

शिववर्मा यदा वर्षं द्वादशं प्रत्यपद्यत ।

तदा नृपश्शाहवर्मा नियोगेन पिनाकिनः ॥१॥

अमुं शंभुकनीयांसमाहूय शिवलक्षणम् ।

अर्कद्युतिमदर्कज्ञः पुण्यदेशेश्वरं व्यधात् ॥२॥

मनीषिण ऊचुः -

यथा देशात् भगवतो देवस्य त्रिपुरद्विषः ।

पुण्यदेशंप्रति नृपः प्रेषयामास तं शिवम् ॥३॥

यथा च पुण्यविष्जयं प्राप्तस्स पितुराज्ञया ।

कवीन्द्र परमानन्द यथा त्वमभिधेहि नः ॥४॥

कवीन्द्र उवाच -

एकदाभ्यर्च्य भवने भगवन्तं वृषध्वजम् ।

शयानस्सुखशय्यायां सुकृती शाहभूपतिः ॥५॥

प्रसन्नपंचवदनं दशहस्तं त्रिलोचनम् ।

मंदाकिनीजलस्निग्धजटाजूटमनोहरम् ॥६॥

शीतांशुशकलोत्तंसं त्रिपुण्ड्रललितद्युतिम् ।

हरिन्मणिनिभग्रीवं सरीसृपविभूषणम् ॥७॥

वराभयप्रदं वीरं विविधायुधधारिणम् ।

द्वीपिचर्मोत्तरासंगं द्विपचर्माधरांबरम् ॥८॥

निदानं सर्वमुक्तीनां निधानं सकलश्रियाम् ।

योगिनं योगिनामिंद्रमिंद्रोपेंद्रादिवन्दितम् ॥९॥

समस्तलोकसहितं सहितं गिरिकन्यया ।

अपश्यद्विस्मितः स्वप्ने पुरस्तात्रिपुरद्विषम् ॥१०॥

दृष्ट्वा तमीश्वरं साक्षात् स्वयं समभिवन्द्य सः ।

पुरोबद्धांजलिपुटस्तिष्ठति स्मातिनिर्वृतः ॥११॥

ततः स भगवान् भर्गः स्वभक्तमवनीश्वरम् ।

वचनेनानुजग्राह निरवग्रहशक्तिभृत् ॥१२॥

ईश्वर उवाच -

सूर्यवंश्य महाबाहो शहाराज महामते ।

समाकर्णय मद्वाचमिमां कुशलमस्तिते ॥१३॥

य एष भ्राजतेभ्यर्णे कनीयांस्तनयस्तव ।

तमेनं लक्षणोपेतमवेहि पुरुषोत्तमम् ॥१४॥

वर्धमानः क्रमेणैव त्वत्पुत्रोयमुरुक्रमः ।

समाक्रम्यावनीं सर्वां यवनान्निहनिष्यति ॥१५॥

इथं भगवती देवी गिरिजा भक्तवत्सला ।

समये समयेभ्येत्य तमिमं पालयिष्यति ॥१६॥

हर्ता धरित्रीभारख्य संहर्ता प्रतिभूभृताम् ।

मद्भक्त एष सर्वेषामप्यधृष्यो भविष्यति ॥१७॥

तस्मादमुं महाबाहुं महाशयशिवाह्रयम् ।

पुण्यदेशाधिपत्येन महनीयेन योजय ॥१८॥

तमित्युक्त्वा महेशानस्तदा मुक्तामयीं स्रजम् ।

तस्य राजकुमारस्य कण्ठे स्वयमयोजयत् ॥१९॥

एवमाविर्भवद्धार्दभरे देवे कपर्दिनि ।

प्राबुध्यत धरापालो मुहूर्ते ब्रह्मदैवते ॥२०॥

विशिष्टः स्वेन तपसा विस्मयाविष्टमानसः ।

तामेव मूर्तिमीशस्य ध्यायन्नेष मुहुर्मुहुः ॥२१॥

प्रातः प्रभाकरन्नाम प्रभाकरसमप्रभम् ।

पुरोहितं समानाय्य शशंस स्वप्नमात्मनः ॥२२॥

अथानुमोदितस्तेन प्रहृष्टेन पुरोधसा ।

पुण्यदेशाधिपत्येन शाहः शिवमयोजयत् ॥२३॥

अथ तस्मिन्नाधिपत्ये पित्रादत्ते प्रतापिना ।

प्रयातुकामः स्वं राष्ट्रं शिवराजो व्यराजत ॥२४॥

ततः कतिपयैरेव गजवाजिपदातिभिः ।

मौलैराप्तैरमात्यैश्च ख्यातैरध्यापकैरपि ॥२५॥

बिरुदैश्च ध्वजैरुच्चैः कोषेणापि च भूयसा ।

तथा परिजनैरन्यैरनन्यसमकर्मभिः ॥२६॥

समवेतमसुं शाहभूपतिश्शोभने दिने ।

प्राहिणोत्पुण्यदेशाय पुण्यकारिणमात्मजम् ॥२७॥

ततः कतिपयैरेष दिनैर्दिनकृदन्वयः ।

अयाद्देशं महाराष्ट्रं तस्मात् कर्णाटमंडलात् ॥२८॥

सशक्तित्रितयोपेतः समेतस्सैन्यसंचयैः ।

शिवस्स्वया श्रिया सार्धं पुण्याहं पुरमासदत् ॥२९॥

चक्रप्रियकरः सद्यः समुल्लासितमंडलम् ।

नावेदयदमुं लोकबंधुं लोको व्यलोकत ॥३०॥

ततोनुकूलप्रकृतिः कुर्वन् प्रकृतिरंजनम् ।

अवर्धत क्रमेणैष विक्रमी यशसा सह ॥३१॥

महाराष्ट्रो जनपदस्तदानीं तत्समाश्रयात् ।

अन्वर्थतामन्वभवत् समृद्धजनतान्वितः ॥३२॥

श्रयंतः प्रश्रयोपेतं गुरुवस्तं गूणैस्मह ।

अनन्यनिष्ठमनसः समगच्छन् कृतार्थताम् ॥३३॥

श्रृतिस्मृतिपुराणेषु भारते दण्डनीतिषु ।

समस्तेष्वपि शास्त्रेषु काव्ये रामायणे तथा ॥३४॥

व्यायामे वास्तुविद्यायां होरासु गणितेष्वपि ।

धनुर्वेदचिकित्सायां मते सामुद्रिके पुनः ॥३५॥

तासु तासु च भाषासु छन्दस्सु च सुभाषिते ।

चर्यास्विभरथाश्वानां तथा तल्लक्षणेष्वपि ॥३६॥

आरोहणे प्रतरणे चंक्रमे च विघंलने ।

कृपाणचापचक्रेषु प्रासपट्टिशशक्तिषु ॥३७॥

युद्धे नियुद्धे दुर्गाणां दुर्गमीकरणेषु च ।

दुर्लक्ष्यलक्ष्यवेधेषु दुर्गमाभिगमेष्वपि ॥३८॥

इंगितेषु च मायासु विषनिर्हरणादिषु ।

तत्तद्रन्तपरीक्षायामवधाने लिपिष्वपि ॥३९॥

प्रवीणः स स्वयं तांस्तान् गूरून् गुरुयशोभरैः ।

अयोजयत् भृशं तत्तत् प्रत्यभिज्ञानवान् विभुः ॥४०॥

स एष यौवनारंभे दधानोऽभिनवां श्रियम् ।

व्यभाद्यथा वासन्तविभवे सुरुभूरुहः ॥४१॥

तमुल्लंघितकौमारमुद्भवन्नवयौवनम् ।

मीनकेतनलावण्यश्रीविलासमनोहरम् ॥४२॥

सती शीलवती रम्यरूपा चातिगुणोज्वला ।

अभजद् भूपतिं भार्या प्रवारकुलसंभवा ॥४३॥

पूर्वजन्मप्रणयिनीं स इमां वरवर्णिनीम् ।

लब्ध्वा मुदमुपादत्त श्रीकृष्ण इव रुक्मिणीम् ॥४४॥

प्रादुभर्वत् प्राग्भवसंस्तवाभ्यां ।

मिथोनुकूलत्वमुपागताभ्याम् ॥

अधत्त ताभ्यामथदंपतीभ्यां ।

संभूय शोभां महतीं त्रिवर्गः ॥४५॥

इत्यनुपुराणे सूर्यवंशे निधिवासकर - कवीन्द्रपरमानन्द - प्रकाशितायां संहितायां दशमोध्यायः