टायफॉइड का होतो, कारणे, लक्षणे, उपचार आणि प्रतिबंधात्मक उपाय जाणून घ्या

photo courtesy:  Canva

टायफॉइड कसा होतो: टायफॉइड म्हणजे काय? टायफॉइड हा साल्मोनेला टायफी या बॅक्टेरियामुळे होणारा एक गंभीर जिवाणू संसर्ग आहे, ज्यामुळे टायफॉइड ताप येतो. हा प्रामुख्याने दूषित पाणी आणि अन्नाद्वारे पसरतो आणि प्रामुख्याने आतडे, रक्त आणि शरीरातील इतर अवयवांवर परिणाम करतो. टायफॉइड हा एक संसर्गजन्य आजार आहे ज्यावर त्वरित उपचार न केल्यास गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात.

टायफॉइडची कारणे: 

१. दूषित पाणी आणि अन्न:

टायफॉइड हा प्रामुख्याने दूषित पाणी आणि अन्नाद्वारे पसरतो. जेव्हा एखादी व्यक्ती दूषित पाणी पिते किंवा अस्वच्छ अन्न खाते तेव्हा हे बॅक्टेरिया शरीरात प्रवेश करतात.

२. संक्रमित व्यक्तीच्या संपर्कात येणे:

टायफॉइड झालेल्या व्यक्तीच्या विष्ठा आणि मूत्रात हे बॅक्टेरिया असतात. जर एखाद्या निरोगी व्यक्तीचा संसर्ग झालेल्या व्यक्तीच्या विष्ठेशी किंवा मूत्राशी संपर्क आला तर संसर्ग पसरू शकतो.

३. स्वच्छतेचा अभाव:

जर हात धुण्याची सवय नसेल, विशेषतः अन्न खाण्यापूर्वी, तर संसर्गाचा धोका वाढू शकतो.

४. आरोग्य सेवांचा अभाव:

पाण्याचा निकृष्ट पुरवठा आणि अस्वच्छ शौचालयांची परिस्थिती हे टायफॉइडच्या प्रादुर्भावाचे एक प्रमुख कारण असू शकते.

टायफॉइडची लक्षणे: टायफॉइडची लक्षणे सामान्यतः संसर्ग झाल्यानंतर १ ते ३ आठवड्यांच्या दरम्यान दिसून येतात आणि जर त्वरित उपचार केले नाहीत तर ती आणखी वाढू शकतात. काही सामान्य लक्षणे अशी आहेत:

१. ताप:

टायफॉइडचे सर्वात सामान्य लक्षण म्हणजे सतत येणारा ताप, जो हळूहळू वाढतो आणि ३९-४०° सेल्सिअसच्या शिखरावर पोहोचू शकतो.

२. पोटदुखी:

विशेषतः खालच्या ओटीपोटात तीव्र ओटीपोटात वेदना आणि पेटके जाणवू शकतात.

३. अशक्तपणा आणि थकवा:

टायफॉइडमुळे अत्यंत अशक्तपणा आणि थकवा येतो, ज्यामुळे सामान्य कामे करणे कठीण होऊ शकते.

४. अतिसार आणि बद्धकोष्ठता:

काही रुग्णांना अतिसार होऊ शकतो आणि काहींना बद्धकोष्ठता असू शकते.

५. डोकेदुखी आणि मळमळ:

डोकेदुखी, उलट्या आणि मळमळ ही देखील टायफॉइडची सामान्य लक्षणे आहेत.

६. लाल किंवा पिवळे पोट:

काही प्रकरणांमध्ये, पोटावर लाल किंवा पिवळे पुरळ येऊ शकतात.

७. भोवळ किंवा भ्रमिष्टपणा :

गंभीर प्रकरणांमध्ये, रुग्णाला गोंधळ, चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध पडणे जाणवू शकते.

टायफॉइड उपचार: टायफॉइडवर प्रामुख्याने अँटीबायोटिक्सने उपचार केले जातात, परंतु हे उपचार डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली केले पाहिजेत. उपचारांमध्ये समाविष्ट असलेल्या काही सामान्य पायऱ्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

१. प्रतिजैविके:

टायफॉइडचा उपचार प्रामुख्याने सेफोटॅक्साईम, सेफामिड, अझिथ्रोमायसिन किंवा क्लोराम्फेनिकॉल सारख्या अँटीबायोटिक्सने केला जातो. तुमचे डॉक्टर तुमच्या लक्षणांवर आणि बॅक्टेरियाच्या प्रकारावर आधारित योग्य अँटीबायोटिक लिहून देतील.

२. हायड्रेशन:

टायफॉइड ताप, अतिसार आणि उलट्या यामुळे डिहायड्रेशन होऊ शकते, म्हणून हायड्रेशन अत्यंत महत्वाचे आहे. द्रवपदार्थाचे सेवन वाढवणे आणि ओरल रिहायड्रेशन सोल्यूशन (ORS) घेणे उपयुक्त ठरू शकते.

३. आहार:

खिचडी, दही, ताजी फळे आणि भाज्या यासारखे हलके आणि सहज पचणारे पदार्थ खा. तेलकट आणि जड पदार्थ टाळा.

४. ताप नियंत्रित करणे:

यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी ताप कमी करणारी औषधे दिली जातात.

५. कृत्रिम औषध:

गंभीर प्रकरणांमध्ये, द्रवपदार्थ, पोषण आणि देखरेखीसह रुग्णालयात उपचारांची आवश्यकता असू शकते.

६. भाष्य:

टायफॉइड रोखण्यासाठी लस उपलब्ध आहे. जर तुम्ही उच्च जोखीम असलेल्या भागात प्रवास करत असाल तर लसीकरण करणे चांगले ठरू शकते. हे देखील वाचा:  घाणेरडे पाणी स्वच्छ करण्याचे ७ मार्ग

टायफॉइडसाठी प्रतिबंधात्मक उपाय:

१. स्वच्छता राखा:

हात पूर्णपणे धुवा, विशेषतः जेवणापूर्वी आणि शौचालय वापरल्यानंतर.

२. उकळलेले पाणी प्या:

नेहमी उकळलेले पाणी प्या आणि पाण्याच्या स्त्रोताच्या स्वच्छतेकडे लक्ष द्या.

३. स्वच्छ अन्न खा:

अस्वच्छ आणि उघड्या हवेतील अन्न टाळा. ताजे आणि स्वच्छ अन्न खा.

४. लसीकरण:

जर तुम्ही टायफॉइडचा धोका जास्त असलेल्या भागात प्रवास करत असाल तर टायफॉइडची लस घेणे सुरक्षित आहे.

टायफॉइड, ज्याला आतड्यांसंबंधी ताप असेही म्हणतात, हा एक गंभीर आजार असू शकतो, परंतु वेळेवर उपचार आणि चांगल्या स्वच्छतेमुळे तो सहजपणे रोखता येतो. जर तुम्हाला टायफॉइडची लक्षणे आढळली तर ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषाशी संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री येथे सार्वजनिक हितासाठी सादर केली गेली आहे आणि कोणत्याही वैज्ञानिक पुराव्यांद्वारे समर्थित नाही.

Edited By - Priya Dixit